AMSTERDAM - De IJslandse politica Birgitta Jónsdóttir vindt het kwalijk dat de Nederlandse regering nauwelijks opkomt voor XS4ALL-oprichter Rop Gonggrijp. Zij vreest dat die na uitlevering aan de Verenigde Staten zal worden gemarteld.

Foto:  ANP

Dat zei Jónsdóttir dinsdag in Amsterdam tijdens een lezing ter gelegenheid van de Dag van de Persvrijheid. Net als Gonggrijp is de IJslandse politica en zegsvrouwe van klokkenluiderssite Wikileaks onderwerp van Amerikaans onderzoek, in verband met hun betrokkenheid bij de verspreiding van de film Collateral Murder.

Op uitgelekte beelden in die film was te zien hoe twee journalisten in Irak door een Amerikaanse gevechtshelikopter worden gedood en ook hulpverleners onder vuur worden genomen.

Jónsdóttir was woordvoerder van Wikileaks, maar Gonggrijp heeft naar eigen zeggen nooit een rol in de organisatie vervuld.

Uitlevering

Onlangs werd bekend dat de Amerikaanse autoriteiten een strafrechtelijk onderzoek naar het duo zijn gestart. Zo zijn hun gegevens opgevraagd bij microblogdienst Twitter, en er wordt rekening mee gehouden dat om Gonggrijps uitlevering wordt verzocht.

Volgens minister Uri Rosenthal van Buitenlandse Zaken zou zo'n verzoek welwillend worden tegemoetgetreden, omdat het rechtssysteem in de VS voldoende waarborgen biedt.

Jónsdóttir gelooft daar niets van. Zij wijst op de behandeling van de Amerikaanse soldaat Bradley Manning, die momenteel in de Verenigde Staten vastzitten op verdenking van het lekken van documenten via klokkenluiderssite Wikileaks. Manning wordt langdurig geïsoleerd en naakt opgesloten in zijn cel. "Gonggrijp staat dezelfde behandeling te wachten als Manning nu heeft gekregen", vreest Jónsdóttir. "Het is naïef om te denken van niet."

Steun

Jónsdóttir is verbaasd over het gebrek aan steun dat Gonggrijp in Nederland volgens haar tot nu toe heeft gekregen. Voor Jónsdóttir zijn het IJslandse parlement en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Buitenlandse Zaken meteen in actie gekomen. "Juist Nederland dat historische banden met de VS heeft zou een sleutelrol kunnen spelen", verzucht ze.

"Het publiek maken van de video is geen misdrijf. Je heb een plicht om oorlogsmisdaden onder de aandacht te brengen", legt ze verder uit. Ze wijst er op dat de activiteiten van Wikileaks die nu onderzocht worden, standaard werk zijn voor iedere journalist. "Iedereen die met video werkt zou anders risico lopen."

Jónsdóttir wees in haar lezing verder op het belang om meer aandacht te hebben voor de documenten die vrijkomen via Wikileaks en minder voor de mensen er achter. De lezing is via internet te bekijken.