'Koningsdag is zeker geen verplicht nummer voor Willem-Alexander'

Koningsdag zou vanaf 2015 'nieuwe stijl' worden, beloofde Willem-Alexander een jaar na zijn aantreden. Is er in drie jaar tijd echt iets veranderd? Heeft de zoon van Beatrix zijn eigen stempel op het populaire volksfeest kunnen drukken?

Het defilé zou terugkeren, er moesten meer 'sociale initiatieven’ komen en Willem-Alexander wilde zoveel mogelijk mensen uit stad en streek gaan ontmoeten. De feestdag werd vervroegd - van 30 april, de verjaardag van wijlen koningin Juliana, naar 27 april, de verjaardag van Willem-Alexander zelf.

"Van dat defilé is niet veel terechtgekomen", constateert royalty-expert Rick Evers. "Maar Willem-Alexander heeft in korte tijd wel duidelijk zijn eigen stempel op de dag weten te drukken. Het is veel praktischer om één stad aan te doen in plaats van twee steden. En de gaststad haalt op die manier ook veel meer rendement uit het bezoek: het was vroeger toch wel werk van de klok omdat Beatrix nog naar stad twee toe moest."

Het onderdeel defilé zit er wel in, vult hoofdredacteur Justine Marcella van het blad Vorsten aan. "Elk jaar is een vast onderdeel de 'grande parade’, die doet denken aan de oude defilés van Juliana. In Dordrecht was er een boottocht, in Tilburg is er een groot plein waar de regio zich presenteert."

Actievere houding

Een deel van de extra tijd die vrij komt door het terugbrengen van het aantal steden, wordt tegenwoordig 'inhoudelijk' besteed: zo werd in Dordrecht in 2015 de Eerste Vrije Statenvergadering in 1572 nagespeeld. Tijdens de editie in Tilburg wordt ook zeker stilgestaan bij de speciale betekenis die de stad had voor koning Willem II - het paleis dat hij liet bouwen is nog steeds een deel van het huidige stadhuis.

"Dat soort momenten van bezinning halen misschien wel het tempo uit de feestelijke dag", vindt Evers. "Maar anderzijds maakt het de dag wel gevarieerder." De royaltykenner vindt het ook toe te juichen dat Willem-Alexander en Máxima een actievere houding aannemen dan Beatrix. "Zij keek meer van een afstandje toe en zwaaide naar de toeschouwers. Je merkt dat de koning en koningin heel bewust actiever deelnemen aan alle evenementen."

Springen met Typhoon

Ook Marcella constateert dat Koningsdag iets spontaner is geworden sinds de 'nieuwe stijl' is doorgevoerd. "Beatrix maakte de keuze het feest te vieren met de mensen in het land. Maar bij Willem-Alexander voelt het nog nét iets echter. Als de koning bij een concert van Typhoon of Armin van Buuren is, staat hij binnen de kortste keren mee te dansen en te springen."

Dit is overigens geen verwijt richting Beatrix. "Het heeft met de leeftijd te maken. Als je als burgemeester naast een dame als Beatrix loopt, krijgt het automatisch iets statigs. Het zou heel raar ogen als zij ging springen bij Typhoon."
 

Eigen accenten leggen

Voorzitter Pieter Verhoeve van de Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen stelt dat het lastig is om na krap drie jaar conclusies te verbinden aan de Koningsdag 'nieuwe stijl'. Maar hij prijst Willem-Alexander wel dat hij de afgelopen drie jaar heel duidelijk zijn eigen accenten heeft weten te leggen.

"Het is heel goed dat hij op Koningsdag niet alleen de stad zelf, maar ook de regio de kans geeft zich te profileren", stelt Verhoeve. "Een hele regio krijgt de mogelijkheid zichzelf op de kaart te zetten." Dordrecht, Zwolle en ook Tilburg dit jaar doen merkbaar hun best om méér voor de koninklijke familie te organiseren dan wat folkloristische spelletjes. "Er werden de afgelopen jaren hele conceptuele verhaallijnen uitgezet; dat vond ik heel inspirerend en verfrissend."

Fans dankzij Willy

Het helpt dat Willem-Alexander, Máxima en hun familie zelf ook zichtbaar plezier beleven aan de dagen. "Koningsdag is zeker geen verplicht nummer van de koning", beklemtoont Verhoeve. "Het is voor Willem-Alexander natuurlijk ook een bijzondere manier om zijn verjaardag te vieren. Hij is goed in dit soort optredens voor een groot publiek. En je merkt ook aan alles dat het veel mensen enorm veel vreugde schenkt als de koning en zijn familie langskomen en oprechte interesse tonen in jouw stad of regio."

Ook Vorsten-hoofdredacteur Marcella gelooft dat Willem-Alexander, Máxima en hun dochters genieten van de festiviteiten rond Koningsdag. "Ik geloof oprecht dat het koningshuis populairder is dan ooit", stelt Marcella. "Natuurlijk klinkt er af en toe in de politiek kritiek. Maar dat gaat altijd over de financiële kant van de zaak. In alle andere opzichten verliezen de Republikeinen echt terrein."

De royaltyverslaggever merkt ook dat het abonneebestand van haar blad Vorsten zich opvallend verjongt. "Er zijn heel veel vrouwen van veertig die graag willen weten wat Máxima allemaal draagt. En pubers zijn in grote mate fan geworden van Willem-Alexander dankzij Willy en Lucky TV."

Mooie televisie

Voorzitter Verhoeve van de Oranjeverengingen vindt het ook leuk dat zowel de koning als de prinsesjes op Koningsdag de ruimte bieden aan media voor korte interviewtjes. "Het hof wil meer benaderbaar zijn, dat past ook meer bij deze tijd", stelt Verhoeve. "De paleizen worden wat vaker opengesteld voor publiek, de koning organiseert nu voor zijn verjaardag een diner voor 150 gewone Nederlanders."

En ook die spontane mediaoptredens tijdens de festiviteiten horen daar bij. "Het levert mooie televisie op - kijk naar het zelfbewuste, geestige antwoord van Amalia vorige jaar op de vraag wat ze het leukste vond (Amalia was blij dat de zon scheen en kon nog niet zeggen wat ze het mooiste onderdeel van de dag vond, "omdat ze nog niet alles had gezien", red.) - en het creëert een publiek gevoel van saamhorigheid."
 

Tilburg is hip

Marcella complimenteert Tilburg met de invulling van Koningsdag. "Tilburg slaagt er van de drie steden 'nieuwe stijl’ het beste in heel ver bij het koekhappen vandaan te blijven", legt ze uit. "Het programma is enorm op de jeugd gericht. Maar dat gevoel van 'hip en happening' heeft de stad van zichzelf al. Het is een oude industriestad die zichzelf op een slimme manier opnieuw heeft uitgevonden."

Sinds de aanslag tijdens Koninginnedag 2009 in Apeldoorn is de beveiliging rond de festiviteiten wel aangescherpt, merkt Evers. "Dat gebeurt zichtbaar en onzichtbaar. Er lopen altijd mannen met koffertjes in de buurt - daar zitten van die uitklapbare kogelwerende schermen in, als er iets gebeurt. Er rijdt altijd een vluchtauto in de buurt, waar de hele familie in één keer in kan springen als het nodig is."

Maar deze aanpassingen hebben de sfeer niet veranderd, beklemtoont de kenner. "Willem-Alexander maakt heel duidelijk dat hij geen koning wil zijn van een land waar de koninklijke familie een feest als Koningsdag niet meer op deze manier kan vieren."

Lees meer over:
Tip de redactie