Pakte Panenka pillen?

Gek weekje voor de Tsjech Antonin Panenka: het ene moment verschijnt zijn naam in een Nederlandse woordenlijst en het andere blijkt zijn oude land Tsjecho-Slowakije een opvallende dopinggeschiedenis te hebben. En die affaire zou zijn begonnen in 1976, nét het jaar waarin deze voetballer Europees Kampioen werd na een weergaloze strafschop, een panenka. Net als in de ehemalige DDR wilden de communisten hun land op de kaart zetten door aansprekende sportresultaten. Als het moest met pillen en poedertjes.

Naar nu blijkt hebben artsen, trainers en officials in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw dopingprogramma’s ontwikkeld om Tsjecho-Slowaakse sporters beter te laten presteren op internationale evenementen. Dit alles met het politieke doel om de communistische staat zoveel mogelijk positieve publiciteit te garanderen. De sporters kregen als keus meewerken of stoppen. Maar vaak wisten ze niet eens dat er illegale middelen in hun lichaam werden gebracht.

Van de voormalige DDR is al lang bekend dat er sprake is geweest van structureel dopinggebruik. Dat zorgde vlak voor de Olympische Winterspelen in Turijn voor een hoogoplopende discussie, omdat sommige begeleiders van de Duitse olympische ploeg als voormalige Oost-Duitsers medeverantwoordelijk zijn geweest hiervoor. Marianne Birthler, die belast is met het onderzoek naar deze affaires, wilde daarom negen mensen verwijderen uit de ploeg.

Eind vorig jaar erkende zwemster Petra Schneider uit de voormalige DDR dat ook zij doping had gebruikt. Ze zei verder dat ze daarom haar nationale record op de 400 meter wisselslag wilde inleveren. Om alles goed in kaart te brengen heeft historica Jutta Braun de opdracht gekregen een onderzoek te verrichten naar de dopingprogramma’s van de DDR.

En nu dus Tsjecho-Slowakije. Daar zou het structurele slikken vlak voor de Olympische Spelen van 1976 zijn begonnen. Dat heeft dan weinig resultaat gehad, omdat in Montreal twee gouden medailles werden gewonnen door de Tsjecho-Slowaken, twee zilveren en vier bronzen. Op de Spelen van 1972 werden ook twee eerste plaatsen behaald, en vier tweede en twee derde – een beter resultaat dus dan in 1976.

In 1980 in Moskou groeide het aantal medailles wel: twee goud, drie zilveren en negen bronzen. Maar toen deden de meeste Westerse landen niet mee door een boycot. Zo te zien hadden de voormalige communistische landen dus meer voordeel van een aangetaste competitie dan een goedgevulde pillenpot.

Maar door het noemen van het jaartal 1976 is er een andere prestatie van Tsjecho-Slowakije opeens in een ander daglicht komen te staan. In dat jaar won het nationale voetbalteam namelijk het Europees Kampioenschap na een sensationele strafschoppenserie tegen West-Duitsland. Was Antonin Panenka, die met een legendarische penalty de zege binnenhaalde, toen ook een slikker?

Gerelateerde artikelen

Panenka en Cruijff in Nederlandse woordenlijst

Doping en internationale politiek

Zwemster wil uit de boeken

Discussie over Duitse olympische ploeg

Tip de redactie