Politiek: Rutte 2 haalt kerst met geschaad vertrouwen

De crisis binnen de PVV, het kwakkelende leiderschap van Samsom, een snel veranderende internationale veiligheidssituatie en op de valreep nog een dreigende kabinetscrisis. Het politieke jaar 2014 is er een met veel gezichten.

Niemand had kunnen vermoeden dat 2014 wederom een politiek roerig jaar zou worden. Immers, de economie was duidelijk aan het herstellen en eind 2013 al had de coalitie zich verzekerd van de gedoogsteun van D66 en de ChristenUnie. Rutte II kon beginnen met oogsten.

Hiermee konden dit jaar alle geplande hervormingen uit het regeerakkoord op het terrein van zorg en sociale zekerheid worden omgezet in wetgeving. Alleen voor het invoeren van een leenstelsel werd de ChristenUnie verruild voor GroenLinks.

Pas begin 2015 zou de spanning weer toenemen, zodra er een nieuwe Eerste Kamer wordt gekozen, was de verwachting.

In plaats daarvan wordt 2014 wederom een turbulent jaar, waarbij vooral door gedoe bij de PvdA het kabinet ernstig aan stabiliteit inboet. Een aantal muitende PvdA'ers in de Eerste Kamer brengt in de allerlaatste week voor kerst nog bijna het kabinet ten val.

Totaal onverwacht blijken drie dissidenten tegen de zorgplannen van Schippers, waardoor haar wet strandt. De VVD is des duivels en eist een oplossing. Die komt er, maar de coalitie gaat met een ernstige kras op het vertrouwen 2015 in. 

Verkiezingen in maart

In maart legt de gemeenteraadsverkiezingen al een groeiende onvrede onder de PvdA-kiezers bloot. De partij verliest over de hele linie flink en met name het verlies van het rode bolwerk Amsterdam komt hard aan. Ook de VVD verliest aanzienlijk terrein, over de hele linie komt D66 als winnaar uit de bus. 

Onrust bereikt ook de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk vertrekken in november. Zij kunnen zich niet vinden in de integratiekoers van de partij en van Integratieminister Lodewijk Asscher.

Aanleiding is het plan van Asscher om Turkse organisaties te monitoren, omdat zij mogelijk een negatieve invloed hebben op de integratie van Turkse Nederlanders. Ook zou de Turkse overheid zich direct met integratie in Nederland bemoeien.

Deze "lange arm uit Ankara" is voor vrijwel de hele Kamer onacceptabel. De Turks-Nederlandse PvdA'ers vinden het onrechtvaardig dat de Turkse organisaties onder de loep worden gehouden, omdat onderzoek zou aantonen dat er niks is gebleken van integratieverstorende activiteiten.

Bij hun vertrek uit de fractie hekelen Kuzu en Öztürk bovendien de verharding en verrechtsing van het integratiedebat.

Samsom worstelt

Tijdens een interview met De Telegraaf wordt het PvdA-leider Samsom in november even te veel als hem wordt gevraagd of het 'nee' tegen schaliegas een verkiezingsstunt was. Een woedeuitbarsting valt de verslaggevers ten deel.

Het vestigt een beeld van een leider die worstelt met zijn rol en de controle over zichzelf en zijn partij aan het verliezen is. In de Haagse wandelgangen wordt gespeculeerd over zijn vertrek.

Wel wordt Samsom eerder dit jaar, in april, verlost van een "steen op de maag", namelijk de strafbaarstelling illegaliteit.

De afspraak uit het regeerakkoord had al tot een opstand geleid, maar dankzij ChristenUnie-leider Arie Slob gaat het plan alsnog van tafel.

Slob dreigt namelijk zijn steun aan de kabinetsplannen in te trekken als het kabinet met het voorstel zou doorgaan. De VVD kreeg in ruil een belastingvoordeel voor de inkomens tussen 40.000 en 110.000 euro.

'Minder, minder'

Ook binnen de PVV komt voor het eerst brede onvrede aan het licht over de koers van frontman Geert Wilders. Als hij op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen in een Haags café zijn toehoorders vraagt of ze meer of minder Marokkanen wilden scanderen zij: "minder! minder!".

Dat gaat toch een hoop PVV'ers te ver. Zo stappen daarna de Kamerleden Joram van Klaveren en Roland van Vliet op, alsmede Europarlementariër Laurence Stassen en diverse Raadsleden en Statenleden.

Na een golf van aangiftes tegen de PVV-leider maakt het Openbaar Ministerie (OM) in december bekend Wilders te gaan vervolgen.

MH17

In de zomer wordt Nederland keihard zelf geconfronteerd met de toenemende internationale spanningen. Het neerschieten van vlucht MH17 boven het conflictgebied in de Oekraïne kost 196 Nederlanders het leven en zuigt Nederland in de Oekraïense strijd.

Het kabinet komt oog in oog te staan met de eigenwijze Russische president Vladimir Poetin. Premier Mark Rutte en (toenmalig) minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans moeten tot het uiterste van hun diplomatieke kunnen gaan om de lichamen terug te halen en het onderzoek naar de ramp te kunnen uitvoeren.

Tijdens een Kamerdebat een week na de ramp stelt Rutte dat hij prikkels om ter vergelding troepen te sturen heeft moeten onderdrukken: "Ook ik denk wel eens: Send in the marines".

Zowel Rutte als Timmermans worden geroemd om hun optreden na de ramp. Vooral de speech van Timmermans bij de VN-Veiligheidsraad levert hem internationaal aanzien op.

IS, Irak en Syrië

Naast de vliegramp met MH17 wordt Nederland deze zomer ook geconfronteerd met het toenemend gevaar van islamitisch terrorisme. De opkomst van Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië zorgt voor dusdanig barbaars geweld dat de internationale gemeenschap niet meer wil toekijken.

Ook Nederland doet mee met de strijd, hetgeen ons land kwetsbaar maakt voor terroristische acties van onder anderen Jihadgangers die terugkeren naar Nederland. "IS is een bedreiging voor onze manier van leven", stelt Rutte.

Nederland doet dan ook militair mee aan de strijd tegen IS. Dat de inzet beperkt wordt tot Irak zet kwaad bloed bij Koerden in Nederland. Zij bezetten een avond lang de entree van de Tweede Kamer.

De internationale spanningen zorgen ervoor dat Defensie naar jaren van bezuinigingen iets meer lucht krijgt.

Europa

Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei verliest het CDA fors, maar de partij van Sybrand Buma haalt wel de meeste zetels dankzij een lijstverbinding. Grote winnaar is D66, die nu qua aantal stemmen de grootste Nederlandse partij in het Europees Parlement is.

Bij de samenstelling van de Europese Commissie wordt duidelijk dat Timmermans de kandidaat namens Nederland is. Hij wordt vice-voorzitter naast Jean Claude Juncker. Timmermans wordt opgevolgd door zijn partijgenoot Bert Koenders die zijn droom in vervulling ziet gaan met zijn benoeming tot minister van Buitenlandse Zaken.

Bewindslieden in de problemen

Nadat in januari staatssecretaris Frans Weekers (Financiën) aftreedt, omdat hij onvoldoende vertrouwen ziet in de Kamer om de problemen bij de Belastingdienst aan te pakken, komt in het kabinet alleen minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) nog echt in de problemen.

In Nieuwsuur noemt hij het "niet acceptabel" dat de Amerikanen in Nederland 1,8 miljoen gegevens aan metadata zouden hebben getapt. Later blijkt dat Nederland de taps zelf heeft uitgevoerd, maar dit wordt niet met de Kamer gedeeld. De blunder kost Plasterk bijna de kop.

Een door D66 ingediende motie van wantrouwen wordt echter door de coalitie niet gesteund, maar zorgt wel voor ruzie tussen Samsom en D66-leider Alexander Pechtold. De PvdA-leider noemt het "onbegrijpelijk" dat de 'bevriende' oppositiepartij een motie van wantrouwen tegen de PvdA-minister indient.

Naheffing en aardbevingen

Ook de opvolger van Weekers, Eric Wiebes, maakt zich een aantal keer impopulair. Zo moet hij de strijd aangaan met pomphouders in de grensstreek om de accijnsverhoging. Ook moet hij in oktober de weinig plezierige mededeling doen dat maar liefst 5 tot 6 miljoen Nederlanders een forse naheffing zullen krijgen in 2015.

Deze naheffing kan oplopen tot 700 euro is het gevolg van een aanpassing aan de heffingskorting die eind 2013 al werd besloten, maar niet eerder kon worden geactiveerd.

In het noorden van het land maakt minister Henk Kamp (Economische Zaken) zich weinig populair door na een reeks aardbevingen de gaswinning slechts beperkt terug te schroeven. Groningers vrezen voor meer schade en waardedaling van hun huizen.

In 2014 ging het voor het eerst sinds jaren niet vooral over de economische malaise. Rustig wil het in Den Haag echter maar niet worden. Met de Provinciale Statenverkiezingen voor de deur, die de verhoudingen in de Eerste Kamer bepalen, zal de spanning in 2015 eerder toe dan afnemen.

Fotoserie: Politiek in 2014

Op de valreep van 2014 belandt het kabinet Rutte II plots in een crisis als de Eerste Kamer onverwacht de nieuwe zorgwet van minister Schippers van tafel veegt. © ANP
Regeringspartijen VVD en PvdA hebben een kabinetscrisis afgewend. De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben echter grote moeite met het alternatieve plan om de gesneuvelde zorgwet van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) alsnog door te kunnen voeren. © ANP
Minister Bert Koenders (2L), Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg, premier Mark Rutte (M), minister Lodewijk Asscher (4R) en minister Jeanine Hennis-Plasschaert op vliegbasis Eindhoven bij de aankomst van een vliegtuig met de stoffelijke overschotten van de slachtoffers van de vliegramp met de MH17 van Malaysia Airlines. © ANP
Premier Mark Rutte spreekt in november tijdens de nationale herdenking van de MH17-ramp. © ANP
'Bulgarenfraude' kost de politieke kop aan staatssecretaris Frans Weekers (Financiën), hij treedt af in januari. © Hollandse Hoogte
Eric Wiebes volgt Weekers op als staatssecretaris van Financiën. © ANP
D66 doet goede zaken bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. © ANP
Geert Wilders kwam in opspraak toen hij tijdens de Gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag vroeg aan zijn partijgenoten of zij "meer of minder Marokkanen in Den Haag willen". De zaal scandeerde daarop dat ze minder Marokkanen willen. © ANP
PvdA'ers Tunahan Kuzu en Selcuk Ozturk verlaten de partij uit onvrede met de immigratiekoers. © ANP
Inmiddels oud-minister Frans Timmermans vertrekt in september naar Europa, waar hij eurocommissaris regulering en vice-voorzitter wordt. © ANP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Lees meer over:

Fotoserie: 2014 in beeld

2014 in beeld. Redactie: Hajar el Ouarrat. © ANP/NUfoto
1 januari: In de Amerikaanse staat Colorado is de eerste coffeeshop van de Verenigde Staten opengegaan. © AFP
1 januari: Nieuwjaarsduik in Scheveningen. © NU.nl/laurens van putten
17 januari: Actievoerders verzamelen zich in Loppersum. De Nederlandse minister van Economische Zaken Kamp presenteert in Groningen het Gasakkoord dat het Rijk, de provincie en de NAM hebben gesloten. © ANP
10 februari: De woning van Nederlandse oud-minister Els Borst. Haar lichaam wordt gevonden in haar woning in Bilthoven. Uit onderzoek blijkt dat zij door een misdrijf om het leven is gebracht. © ANP
11 februari: Michel Mulder (R) en Ronald Mulder op Medal Plaza met hun medailles voor de 500 meter tijdens de Olympische Winterspelen in Sotsji, Rusland. © ANP
Maandag 10 maart: Studenten aan een school uit Maleisië steken kaarsen aan voor de passagiers van vlucht 370. Twee dagen eerder verdwijnt het vliegtuig op weg naar Peking, met aan boord 239 mensen. © AFP
13 maart: Koning Willem Alexander opent samen met Burgemeester Aboutaleb het vernieuwde Rotterdam Centraal Station. © NU.nl/Joep van Aert
19 maart: PVV-leider Geert Wilders vraagt zijn publiek tijdens een toespraak op de uitslagenavond van zijn partij in Den Haag of ze meer of minder Marokkanen in de stad willen. © ANP
24 maart: President Barack Obama bekijkt De Nachtwacht in het Rijksmuseum. De Amerikaanse president is in Nederland voor de Nuclear Security Summit 2014. © ANP
29 maart: In Engeland en Wales zijn de eerste homostellen getrouwd. Seconden na het luiden van de kerkklokken om middernacht gaven de eerste koppels elkaar het jawoord. © AFP
7 april: In de Oost-Oekraïense stad Donetsk hebben pro-Russische betogers het gebouw van de regionale overheid bezet en een soevereine 'Volksrepubliek Donetsk' uitgeroepen. © AFP
15 april: Boko Haram ontvoert zo'n driehonderd schoolmeisjes uit een internaat in Chibok, een christelijke enclave in de Nigeriaanse deelstaat Borno. Een deel van de meisjes weet te ontsnappen, maar de groep houdt er ongeveer 270 langere tijd vast en dreigt hen als bruid te verkopen. © AFP
26 april: Boeddhisten bidden in Seoul voor een veilige terugkeer van de vermisten van het ongeluk met de veerboot Sewol. De boot zinkt op 16 april in de Gele Zee. Er komen meer dan 180 personen om het leven, vooral scholieren op een schoolreisje. © ANP
26 april: Eerste viering van Koningsdag in Nederland. Koningsdag wordt gevierd op 27 april, tenzij die datum (zoals in 2014) op een zondag valt. © ANP
27 april: Paus Franciscus verklaart de pausen Johannes XXIII en Johannes Paulus II heilig. © AFP
10 mei: In de Deense hoofdstad Kopenhagen wint Conchita Wurst met Rise Like a Phoenix namens Oostenrijk de finale van het Eurovisiesongfestival 2014. © ANP
24 mei: Drie mensen worden doodgeschoten bij een schietpartij bij het Joods Museum aan de Zavel in de Belgische hoofdstad Brussel. Een vierde slachtoffer overlijdt later in het ziekenhuis. © ANP
25 mei: De Toppers vieren hun 10-jarig jubileum met vier concerten in de Amsterdam ArenA. Op de foto Gerard Joling. © NU.nl/Inge Wiedijk
31 mei: De internetsensatie Gangnam Style van de Zuid-Koreaanse rapper-zanger PSY is de eerste video die twee miljard keer is bekeken op YouTube. © Novum
3 juni: Explosies en brand bij een complex van Shell op het Nederlandse haven- en industriegebied Moerdijk, er vallen twee gewonden. © Hollandse Hoogte
13 juni: Robin van Persie scoort de gelijkmaker in de WK-wedstrijd tegen Spanje. De wedstrijd wordt uiteindelijk gewonnen met 1-5 en Nederland wordt eerste van de poule. © Hollandse Hoogte
14 juni: Het Nederlands vrouwenteam is dit weekend wereldkampioen hockey geworden, door met 2-0 van Australië te winnen. De Nederlandse mannen zijn tweede op het WK geworden. © ANP
24 juni: Willem-Alexander en Máxima komen aan op het vliegveld van de Poolse hoofdstad Warschau. Het is hun eerste officiële staatsbezoek. © ANP
8 juli: Vanaf 9 juli wordt het papieren treinkaartje afgeschaft. © ANP
13 juli: Duitsland wint voor de vierde keer het WK voetbal, door in Rio de Janeiro met 1-0 tegen Argentinië te winnen. © ANP
17 juli: Malaysia Airlines-vlucht MH17 stort neer in Oekraïne. Alle inzittenden komen om het leven. Onder de inzittenden zijn 196 Nederlanders. Op Schiphol komen nabestaanden bij elkaar. © ANP
17 juli: Het Israelische leger begint aan de grondoperatie in de Gazastrook. © AFP
23 juli: Het eerste vliegtuig met slachtoffers van de ramp met vlucht MH17 komt aan op de vliegbasis in Eindhoven. © NU.nl/Christian Timmers
29 juli: Op de Filipijnen wordt de 100 miljoenste inwoner geboren. Het is het meisje Chonalyn, dat werd geboren in een ziekenhuis te Manilla. © ANP
9 augustus: De dood van Michael Brown leidt tot rellen in Ferguson, Missouri, Verenigde Staten. De ongewapende zwarte tiener Michael Brown werd doodgeschoten door agent Darren Wilson. © AFP
10 augustus: Premier Erdoğan behaalt in de eerste ronde van de Turkse presidentsverkiezingen een meerderheid van 52% van de stemmen en wordt daarmee de nieuwe president. Zijn aanhangers vieren feest. © AFP
19 augustus: Obama reageert op de dood van AFP-journalist James Foley. Dinsdag bleek dat Foley door IS is onthoofd. De video van de gebeurtenis is online geplaatst. © AFP
3 september: In Papendrecht wordt een vondelingenkamer in gereedheid gebracht. De moeder kan met een alarmknop hulp inschakelen, maar ze kan haar baby ook geheel anoniem achterlaten. © ANP
18 september: Schotland houdt een volksraadpleging over onafhankelijkheid. Een krappe meerderheid stemt tegen onafhankelijkheid, waardoor Schotland bij het Verenigd Koninkrijk blijft. © AFP
23 september: Bij de Nederlandse Bank is het nieuwe tien euro biljet gepresenteerd. © Hollandse Hoogte
28 september: Er vallen drie doden en 24 gewonden wanneer een monstertruck het publiek inrijdt bij een evenement in de Nederlandse plaats Haaksbergen. © ANP
1 oktober: Koningin Máxima opent woensdagmiddag 1 oktober Markthal Rotterdam. De overdekte markt in het centrum van de stad richt zich met een versmarkt, winkels en horecagelegenheden volledig op goed voedsel. © Frank van Beek/HH
Lewis Hamilton won in 2014 de eerste Grand Prix van Rusland in honderd jaar gewonnen. © ANP
22 oktober: In het Canadese Ottawa is een militair neergeschoten bij het nationale Canadese oorlogsmonument, vlakbij het Canadese parlementsgebouw. © ANP
16 oktober: Angela Schijf en Victor Reinier van Flikken Maastricht vieren dat zij de Gouden Televizier-Ring 2014 hebben gewonnen voor beste tv-programma. © ANP
31 oktober: De 22-jarige Lisanne Froon wordt in besloten kring begraven. Froon en haar vriendin Kris Kremers verdwenen begin april in Panama toen zij een wandeling maakten. © ANP
1 november: Op het Malieveld in Den Haag hebben duizenden mensen aan een solidariteitsbetoging voor de verdedigers en inwoners van de Syrische stad Kobani deelgenomen. © ANP
1 november: Deze dag is de warmste novemberdag ooit, sinds met de metingen is begonnen. In Ell, dicht bij Weert, werd het om 13.50 uur 21,2 graden. © NU.nl/René Vencken
9 november: Bij de officieuze volksraadpleging in Catalonië heeft ruim 80 procent van de stemmers gekozen voor onafhankelijkheid van Spanje. © AFP
10 november: In de RAI in Amsterdam zijn maandag de slachtoffers herdacht van de vliegramp op 17 juli met de MH17 in Oost-Oekraïne. Bij de Nationale Herdenking stonden 1.600 nabestaanden en genodigden stil bij de dood van de 298 passagiers. © ANP
15 november: Bij de intocht van Sinterklaas in Gouda zijn negentig mensen aangehouden. Het gaat om voor- en tegenstanders van Zwarte Piet. © ANP
29 november: In Hong Kong protesteren duizenden demonstranten tegen de invloed van China op de verkiezingen van 2017. © ANP
7 december: De tyfoon Hagupit trekt met windsnelheden tot 250 km per uur over de Filipijnen en veroorzaakt grote schade. © AFP
15 december: Een zwaarbewapende man gijzelt tussen de vijftien en dertig mensen in een café in Sydney. De gijzelnemer genaamd, Man Haron Monis, eist een telefoongesprek met de Australische premier Tony Abbott. © ANP
16 december: In Roermond is een noodverordening afgekondigd nadat bij een brand in een botenstalling veel asbest vrij kwam. © NU.nl/Cord Beckmann
Het vliegtuig van AirAsia raakte tussen Indonesië en Singapore vermist. De luchtverkeersleiding in Jakarta heeft zondag het contact met het toestel QZ8501 verloren. © ANP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Fotoserie: De MH17-ramp

Een militair speelt The Last Postop 23 juli 2014 op de luchthaven van Eindhoven, waar die dag voor het eerst stoffelijk overschotten van slachtoffers van de MH17-ramp aankomen. © ANP
Op 17 juli 2014 stort in Oost-Oekraïne een boeing 747 met vluchtnummer MH17 neer. Alle 298 inzittenden, onder wie 196 Nederlanders, komen om. © AFP
Leden van de Oekraïense nooddiensten zoeken naar lichamen op de plaats waar MH17 is neergekomen. © AFP
Nederlandse en Australische onderzoekers doorzoeken de rampplek van Malaysia Airlines vlucht MH17. De door hen gevonden menselijke resten worden meegenomen. © ANP
Puin en resten op de rampplek, daags na het neerstorten van MH17. © ANP
De bloemenzee bij de gedenkplek bij vertrekhal 3 op Schiphol, die werd ingericht ter nagedachtenis aan de slachtoffers van vlucht MH17. © ANP
Herdenkingsruimte op Schiphol. © ANP
Bij de vluchthaven in Kuala Lumpur hangen berichten met condoleances. © AFP
Bij de aankomst van de stoffelijk overschotten van slachtoffers in Nederland zijn nabestaanden en hoogwaardigheidsbekleders aanwezig. © ANP
Hoogwaardigheidsbekleders, waaronder minister Jeroen Dijsselbloem en staatssecretaris Fred Teeven op vliegbasis Eindhoven. © ANP
Aankomst slachtoffers in Eindhoven. © ANP
Militairen brengen lijkkisten naar gereedstaande rouwwagens op vliegbasis Eindhoven. Een Nederlandse Hercules C130 en een Australische Boeing C17 brengen op de vierde, en voorlopig laatste, dag stoffelijke overschotten van de slachtoffers van de vliegramp met vlucht MH17 in Oekraine naar Nederland. © ANP
Witte rozen vallen terwijl eerste de colonne van lijkwagens in juli vanuit Eindhoven Airport over de A2 richting Hilversum passeert. © ANP
Publiek ziet toe hoe de eerste stoffelijk overschotten uit Oekraïne in Nederland aankomen en voor identificatie worden vervoerd naar Hilversum. © ANP
De kolonne onderweg naar de legerkazerne Korporaal van Oudheusden in Hilversum. © ANP
10 november: In de RAI in Amsterdam zijn maandag de slachtoffers herdacht van de vliegramp op 17 juli met de MH17 in Oost-Oekraïne. Bij de Nationale Herdenking stonden 1.600 nabestaanden en genodigden stil bij de dood van de 298 passagiers. © ANP
De trein met de geborgen wrakstukken van vlucht MH17 bij aankomst in Charkov. © ANP
In december komt een eerste konvooi met wrakstukken aan in Nederland. De onderdelen worden onderzocht. © ANP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Jaaroverzicht NU.nl op TV

Jaaroverzicht NU.nl op TV
Oudjaarsavond om 20:00 uur op SBS6: Het NU.nl-jaaroverzicht. 
Tip de redactie