Nieuwe software voor stemcomputers

DEN HAAG - Een onafhankelijke commissie gaat de betrouwbaarheid en veiligheid van het hele stemproces bij verkiezingen onder de loep nemen. Dat heeft minister Atzo Nicolaï (Bestuurlijke Vernieuwing) donderdag beloofd aan de Tweede Kamer. Fabrikant Nedap vervangt de software van de huidige machines.

Ondertussen moeten extra maatregelen er volgens Nicolaï voor zorgen dat de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november betrouwbaar verlopen. Aanleiding voor het debat waren de twijfels die onlangs zijn gerezen over de betrouwbaarheid van de stemmachines die in vrijwel het hele land worden gebruikt. De actiegroep Wijvertrouwenstemcomputersniet.nl stelde vorige week dat de meeste apparaten niet beveiligd en daardoor zeer fraudegevoelig zijn.

Nieuwe software

De belangrijkste fabrikant van stemmachines, Nedap, is bezig alle ruim 8000 apparaten bij gemeenten stuk voor stuk te controleren. Het bedrijf kijkt of er de afgelopen tijd aan de machine is gerommeld, zet er een nieuwe chip en niet-herprogrammeerbare software in en doet het apparaat vervolgens op slot met een unieke ijzeren zegel, aldus Nicolaï. Rond 1 november is de hele klus naar verwachting geklaard.

Steekproef

Onderzoeksinstituut TNO checkt als onafhankelijke derde nog eens het systeem en controleert steekproefsgewijs stemmachines. Dat zal ook gebeuren bij de stemmachines van producent Sdu, die ongeveer 1200 apparaten heeft. Ook die moeten worden verzegeld, vindt Nicolaï. Stembureaus krijgen een instructie waarin staat hoe ze de verzegeling kunnen controleren. Gemeenten moeten ervoor zorgen dat de stemmachines veilig staan opgeslagen.

De minister laat nog uitzoeken hoe is te voorkomen dat kwaadwillenden achterhalen wat iemand heeft gestemd.

Volgens de actiegroep kan dat dankzij de radiosignalen die Nedap-machines uitzenden en zijn vooral stemmen op het CDA af te luisteren. Nicolaï sprak van een zorgelijk punt. Hij heeft de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) om hulp gevraagd, omdat de dienst ervaring heeft met speciale afluisterapparatuur.

De onafhankelijke commissie die het stemproces onderzoekt, waar vooral de SP op had aangedrongen, zal aanbevelingen doen voor de verdere verbetering ervan in de aanloop naar de verkiezingen voor de Provinciale Staten en daarna. De deskundigen zullen onder meer kijken naar de eventuele risico's van stemmachines en de mogelijkheden om via internet te stemmen.

Waarnemers

Bij de komende verkiezingen zijn ook buitenlandse waarnemers aanwezig, aldus Nicolaï. De minister en Kamerleden toonden hun waardering voor de inspanningen van de actiegroep die de betrouwbaarheid van de stemmachines na eigen onderzoek aan de kaak stelde. De minister zal vrijdag een gesprek met de groep hebben.

Het actiecomité toonde zich donderdag na afloop van het debat tevreden met de toezeggingen van de minister. Een woordvoerder betwijfelt echter of vóór de verkiezingen in november maatregelen mogelijk zijn die het stemgeheim waarborgen. De kans op een kort geding van de actiegroep tegen de minister blijft daarom bestaan, legde hij uit.