Google krijgt recordboete van 2,4 miljard euro voor machtsmisbruik

De Europese Commissie legt Google een recordboete van ruim 2,4 miljard euro op, vanwege machtsmisbruik met zijn zoekmachine.

Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) kondigt dinsdag op een persconferentie in Brussel aan dat een langlopend onderzoek naar Google wordt afgesloten met de strengste straf ooit in een mededingingszaak.

Het vorige record stond op naam van Intel, dat in 2009 een boete van 1,06 miljard euro kreeg wegens concurrentievervalsing. De chipmaker heeft die boete aangevochten en definitief uitsluitsel wordt volgend jaar verwacht.

"Wat Google heeft gedaan is illegaal onder EU-mededingingsregels", zegt Vestager. "Het ontnam andere bedrijven de kans om eerlijk te concurreren en innoveren. Belangrijker nog, het ontnam Europese consumenten een echte keuze in diensten en de volledige voordelen van innovatie."

In een reactie zegt Google het oneens te zijn met de conclusie van de Commissie en zich te beraden op een beroep. Als het bedrijf de boete inderdaad aanvecht, dan zal dat vermoedelijk leiden tot een juridische strijd die tot diep in het volgende decennium kan duren.

Shopping

De Commissie oordeelt dinsdag dat Google zijn eigen prijsvergelijker Google Shopping heeft voorgetrokken in zijn zoekresultaten, ten nadele van concurrenten als Tripadvisor, Expedia en Amazon. Daarmee gaf het bedrijf zichzelf een oneerlijk voordeel.

Volgens de Commissie is er bewijs dat Shopping werd voorgetrokken in de zoekresultaten. Concurrenten werden juist kunstmatig lager geplaatst. Uit onderzoek van de Commissie blijkt dat consumenten veel minder vaak klikken op minder prominente zoekresultaten, zeker als ze niet op de eerste resultatenpagina staan.

Concurrenten zouden daardoor veel minder internetverkeer hebben gehad, terwijl de dienst van Google sinds 2011 met 2.900 procent groeide in Nederland en met 4.500 procent in het Verenigd Koninkrijk.

Google zou hebben besloten tot het voortrekken van zijn eigen dienst nadat Froogle, de voorganger van Shopping die geen voorkeursbehandeling kreeg in de resultaten, niet goed presteerde.

Voor zijn onderzoek zegt de Commissie 5,2 terabyte aan Google-resultaten te hebben onderzocht, goed voor ongeveer 1,7 miljard zoekopdrachten. De Commissie bekeek ook documenten van Google en zijn concurrenten en voerde eigen experimenten en marktonderzoeken uit.

Verweer

Google zegt dat consumenten de concurrerende prijsvergelijkers en webwinkels goed weten te vinden en dat de positionering in de zoekresultaten niet voor een oneerlijk voordeel voor de eigen dienst zorgt. Het bedrijf wijst naar de opkomst van onder meer Amazon als bewijs dat webwinkels geen last hebben van zijn zoekbeleid.

De zoekgigant kan de boete makkelijk betalen; moederbedrijf Alphabet heeft ruim 90 miljard aan contanten en verhandelbare effecten in de boeken staan. Voor Google zal het mogelijk meer pijn doen dat het zijn praktijken in Europa moet wijzigen, waardoor de inkomsten ook in de toekomst geraakt kunnen worden.

De Commissie waarschuwt dinsdag bovendien dat het oordeel een precedent kan scheppen voor zaken rond andere Google-diensten die in de zoekresultaten worden voorgetrokken. Daarvan gaf Vestager geen voorbeelden, maar zij zei elke dienst los in beschouwing te nemen.

Stoppen

Google moet het voortrekken van zijn eigen prijsvergelijker binnen negentig dagen stoppen. Concurrenten moeten dan gelijke plaatsing krijgen. De Commissie schrijft niet precies voor hoe dat eruit zou moeten zien in de zoekresultaten. Als Google zich hier niet aan houdt, kan de Commissie een dagelijkse boete van 5 procent van de omzet van moederbedrijf Alphabet opleggen.

Daar komt bij dat de Shopping-zaak slechts een van de drie mededingingszaken is waar Google in Brussel mee te maken heeft. Vestager onderzoekt ook machtsmisbruik met Android en met de advertentietak van Google. Het is niet bekend wanneer het oordeel in die zaken zal volgen, maar Vestager zei dinsdag "goede vooruitgang" te boeken in die onderzoeken.

Techbedrijven

Het onderzoek naar de Shopping-dienst begon al onder Vestagers voorganger Joaquin Almunia. Hij probeerde meermaals tevergeefs een schikking te bereiken met Google. Onder Vestager werd het onderzoek naar Google geïntensiveerd.

Vestager heeft haar pijlen ook gericht op andere Amerikaanse techgiganten. Zo werd Apple gedwongen om 13 miljard euro aan achterstallige belasting terug te betalen, vanwege ongeoorloofde staatssteun van Ierland. Facebook moest onlangs een boete van 110 miljoen euro betalen, omdat het sociale netwerk misleidende informatie verstrekte rond de overname van WhatsApp in 2014.

Critici van Vestager bechuldigen haar van een protectionistische heksenjacht, die bedoeld is om Europese bedrijven te bevoordelen. Een bracheorganisatie van de Amerikaanse technologiesector zoekt volgens de Financial Times naar ondertekenaars voor een brief met die strekking. Verschillende concurrenten van Google hebben juist een brief ondertekend waarin zij hun steun uitspreken voor de handhaving van de Commissie.

FairSearch, een consortium van bedrijven die Google willen dwingen om zijn zoekpraktijken aan te passen, heeft verheugd gereageerd. Volgens de groep, die onder meer bestaat uit Expedia, Tripadvisor en Microsoft, maakt de beslissing "eindelijk een einde aan het misbruik" van Google.

Lees meer over:
Tip de redactie