Thuiskopieheffing: Compensatie voor 'illegaal' downloaden

In Nederland hebben we de thuiskopieheffing; een soort belasting op diverse producten om de gemiste inkomsten uit het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal tegen te gaan. Waar komt die regeling vandaan en waarom is hij er?

De thuiskopieheffing bestaat al sinds 2003 en werd ingevoerd om artiesten, filmmakers en andere rechthebbenden te compenseren voor de opkomst van downloaden uit illegale bron. In die tijd was de extra belasting alleen van toepassingen op lege cd's en dvd's die gebruikt werden om films en muziek op te zetten.

Sinds 1 januari 2013 is de heffing uitgebreid naar onder meer externe harde schijven, smartphones, tablets en pc's omdat deze producten worden gebruikt om films op te bekijken en muziek op te luisteren.

Thuiskopieheffing

Cd € 0,03
Dvd € 0,03
Externe hard disc (hdd) € 1,00
Audio- of videospeler (< 2GB) € 1,00
Audio- of videospeler (> 2GB) € 2,00
Hdd-recorder/settopbox (< 160GB) € 2,50
Hdd-recorder/settopbox (> 160GB) € 5,00
Smartphone (< 16GB) € 2,50
Smartphone (> 16GB) € 5,00
Tablet (< 8GB) € 2,50
Tablet (> 8GB) € 5,00
Pc/Laptop € 5,00

Waarom een heffing?

De heffing is door de politiek ingevoerd omdat downloaden in Nederland niet illegaal is. Illegaal downloaden bestaat dus niet in ons land. Alleen het uploaden van films, series en muziek is in strijd met de wet, maar ook die mensen worden doorgaans niet opgespoord. Wel proberen organisaties af en toe de bron aan te pakken: downloadsites.

Zo werd The Pirate Bay op last van de rechter door vrijwel alle Nederlandse providers geblokkeerd. Eerder dit jaar bepaalde een andere rechter in hoger beroep echter dat de blokkade niet effectief was en dus beëindigd mocht worden.

Achtergrond: De juridische strijd rond The Pirate Bay

Waarom geen downloadverbod?

Een alternatief voor de thuiskopieheffing is een downloadverbod waarbij mensen die downloaden strafbaar zijn en bijvoorbeeld een boete kunnen krijgen of zelfs kunnen worden afgesloten van het internet. Een dergelijk verbod is serieus overwogen door de Tweede Kamer.

Staatssecretaris Fred Teeven (Justitie) opperde medio 2011 om een downloadverbod in te voeren en de thuiskopieheffing af te schaffen. Zijn idee was dat door een verbod providers als Ziggo en UPC via de rechter konden worden gedwongen downloadsites te blokkeren. Diverse partijen vreesden echter dat een downloadverbod zou resulteren in een vervolging van individuele downloaders.

Een verbod leek lange tijd een reële optie toen de PvdA onverwacht coalitiegenoot VVD steunde. Daarvoor was de PvdA fel tegen een verbod geweest. Na enkele dagen van ophef kwam de partij echter terug op het besluit en diende de PvdA samen met D66 zelfs een motie in tegen het downloadverbod.

Een Kamermeerderheid steunde deze motie. Teeven stribbelde nog even tegen en wilde een afgeslankte versie van het verbod in voeren, maar het Kabinet zag uiteindelijk helemaal van een verbod af en koos voor een nieuwe heffing.

Hoeveel levert het op?

De nieuwe heffing in 2013 kwam er omdat de oude heffing op alleen lege cd's en dvd's te weinig opbracht. Er gingen meer inkomsten door downloaden verloren dan er binnenkwamen door de heffing. In 2005 werd er nog 26 miljoen euro gegenereerd door de thuiskopieheffing, maar in 2011 was dat nog slechts 9 miljoen euro.

Dat kwam omdat de heffing in 2007 werd bevroren. De bedragen gingen niet omhoog en er kwamen geen nieuwe producten met een heffing bij. De nieuwe heffing die geldt sinds januari 2013 moet zorgen voor 26 miljoen euro inkomsten per jaar.

De importeur of fabrikant van producten waarop een heffing geldt moeten de belasting afstaan aan Stichting de Thuiskopie. Deze stichting verzamelt alle heffingen en betaalt ze vervolgens uit aan de rechthebbenden.

"Het geld wordt verdeeld onder auteurs zoals componisten of tekstschrijvers en de uitvoerend kunstenaar, bijvoorbeeld de zanger. Ook de producent, de platenmaatschappij, krijgt een deel", legt Hester Wijninga van Stichting de Thuiskopie uit.

Wijninga kan nog niet zeggen hoeveel er precies in 2013 is opgehaald, maar stelt dat het "in de buurt van de beoogde 26 miljoen euro" komt. Het probleem is dat sommige partijen weigeren te betalen of voorlopig slechts een deel hoeven te betalen omdat er nog rechtszaken lopen tegen de thuiskopieheffing.

Wat is het probleem van de thuiskopieheffing?

Al jaren vragen betrokken partijen zich af of de heffing wel legaal is. Is het juridisch toegestaan een in beginsel illegale handeling te compenseren door een algemene belasting in te voeren. In 2010 oordeelde het Europees Hof van Justitie al dat de Spaanse thuiskopieheffing in strijd is met Europese regelgeving. Dat was omdat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen individuen en zakelijke gebruikers. In Nederland is dat wel zo.

Toch is ook de Nederlandse thuiskopieheffing volgens het Europees Hof niet voldoende. Het Hof stelt dat Nederland downloaden uit illegale bron harder moet aanpakken. De thuiskopieheffing alleen is niet voldoende en is nadelig voor rechthebbenden. Het toestaan van downloaden uit illegale bron is volgens het Hof niet toegestaan.

Tip de redactie