AMSTERDAM - Internet was in 2007 een waar slagveld: overnames, rechtszaken en een felle strijd om de gunst van de consument. Wie kwamen als winnaars uit de bus, en wie willen 2007 het liefste snel vergeten?

Foto:  inertia/nu.nl

DE WINNAARS

Google

Eens moet er een keerpunt komen in de onstuitbare opmars van zoekmachine Google, maar in 2007 was het nog niet zo ver. Het marktaandeel van het bedrijf blijft wereldwijd stijgen en bij zijn meeste activiteiten troefde het alle concurrenten af. Het belangrijkste wapenfeit was dit jaar waarschijnlijk de aankoop van advertentiebedrijf DoubleClick. Adverteerders kunnen nauwelijks meer om Google heen.

De tomeloze groei gaat wel gepaard met problemen. Google krijgt steeds meer kritiek om zijn onstilbare honger naar persoonlijke informatie over zijn gebruikers: zowel in de Verenigde Staten als de Europese Unie lopen officiële onderzoeken naar het privacybeleid van de zoekmachine. De overname van DoubleClick is daarom - en vanwege de dominante marktpositie die Google ermee verwerft - aan beide zijden van de oceaan omstreden. De Amerikaanse handelswaakhond FTC ging vlak voor de kerst akkoord, maar Brussel besluit pas in april. Ook spande mediaconglommeraat Viacom dit jaar een proces tegen het bedrijf aan, wegens vermeende massale copyrightschending op Googles videosite Youtube.

De enige booming business waarin Google nog geen voorname rol speelt, is die van de sociale netwerken. Het bedrijf lanceerde onlangs een platform waarmee ontwikkelaars toepassingen kunnen ontwikkelen die op alle deelnemende vriendensites gebruikt kunnen worden, en hoopt zo een flinke voet tussen de deur te krijgen. Maar mogelijk komt het bedrijf nu eens te laat: concurrent Facebook reageerde onmiddellijk door zijn eigen veelgebruikte platform ook aan derden beschikbaar te stellen. Zo houdt het een enorme voorsprong op Googles 'OpenSocial', dat vooralsnog vooral in het laboratorium bestaat.

Apple

Alles wat Apple aanraakt, verandert in goud. De online muziekhandel stelde maar weinig voor totdat de computermaker uit Cupertino zich er mee ging bemoeien, en nooit eerder ontstond er zo'n hype rond een mobiele telefoon als toen Apple de iPhone op de markt bracht. Het bedrijf lijkt bovendien te profiteren van het zogenoemde 'halo-effect': het succes van de iPod straalt af op andere producten, zodat ook de rol van Apple ook op de desktop- en de laptopmarkt steeds groter wordt. En dat terwijl het bedrijf medio jaren negentig nagenoeg failliet was.

Toch maakte Apple ook kennis met de keerzijde van die groei. Voor het eerst kreeg het te maken met problemen die tot nu toe alleen aartsrivaal Microsoft kende: kat- en muisspelletjes met handige computeraars die de beveiliging van de iPhone trachten te omzeilen, ruzie met de entertainmentindustrie over de beveiliging van liedjes, films en tv-programma's in de iTuneswinkel en zelfs een - althans voor Apple - ongekend aantal beveiligingsproblemen.

Facebook

Facebook gold lange tijd als het elitaire broertje van sites als MySpace en Hyves. Alleen studenten en oud-studenten van Amerikaanse universiteiten kregen in de begindagen toegang. Inmiddels is de site open voor iedereen, en in het bijzonder voor ontwikkelaars van webtoepassingen.

Facebooks beslissing om externe programmeurs kleine applicaties te laten maken die Facebookleden op de site kunnen gebruiken, heeft het netwerk geen windeieren gelegd. Eind 2007 werd het aantal gebruikers geschat op zo'n vijftig miljoen, en daar komen nog dagelijks tienduizenden bij.

De groei van de site is niet onopgemerkt gebleven. Onlangs betaalde Microsoft 240 miljoen dollar voor een miniem aandeel van 1,6 procent in de onderneming, waarmee de totale waarde van Facebook op vijftien miljard dollar zou uitkomen.

Toch gaan Facebooks pogingen om de groeicijfers om te zetten in harde dollars niet allemaal van een leien dakje. Het nieuwe advertentiesysteem Beacon, waarbij informatie over het koopgedrag op internet van individuele Facebookgebruikers werd geregistreerd en werd ingezet als reclamecampagne, leidde tot een storm van protest van privacybewuste Facebookleden. Binnen een maand keerde Facebook op zijn schreden weer, en stelde het zijn miljoenen leden in staat om hun medewerking aan het programma te weigeren.

Nintendo

Het enige probleem waar gamegigant Nintendo in 2007 mee te kampen had, was een nog altijd niet verholpen leveringsprobleem. De belangstelling voor de nieuwe spelcomputer Wii heeft al Nintendo's verwachtingen overtroffen. De console was de eerste weken na de introductie - eind 2006 - nauwelijks verkrijgbaar, en een jaar later verkochten Amerikaanse winkelketens voor de feestdagen tegoedbonnen in plaats van echte computers. In Groot-Brittannië haalde Nintendo tegelijkertijd een tv-reclame voor het apparaat van de buis omdat het niet aan de vraag kon voldoen.

Concurrent Sony, dat met de Playstation 3 een veel moeizamere productlancering beleefde, hoopt dat het succes zich tegen Nintendo zal keren. Topman Howard Stringer sprak onlangs de verwachting uit te zullen profiteren van de voorraadproblemen van de Wii.

Hyves

In Nederland vonden in 2007 twee concurrerende 'Website van het Jaar'-verkiezingen plaats, met wisselende uitkomsten. Maar over tenminste één ding waren de (publieks-)jury's van beide wedstrijden het eens: Hyves viel in de prijzen. De vriendensite begroette onlangs zijn vijfmiljoenste lid, en beweerde op grond van voordelig uitgelegde statistieken al eens 'groter dan Google' te zijn.

De site volgt het voorbeeld van Facebook en is van plan ook externe programmeurs de mogelijkheid te geven om met de profielen op de site te interacteren. Dat zal voor Hyves de belangrijkste strategie zijn om aantrekkelijk te blijven voor adverteerders, want heel veel verdere groei lijkt binnen Nederland nauwelijks haalbaar.

DE VERLIEZERS

Microsoft

Wellicht is Microsoft enthousiast over de verkoopcijfers, maar toch hangt onmiskenbaar de geur van mislukking rond het nieuwe besturingssysteem Windows Vista. Het bedrijf zette na een felle mediacampagne van de Consumentenbond in Nederland een speciale website op om klachten over Vista te verhelpen, en verlengde de beschikbaarheid van zijn zes jaar oude voorganger Windows XP voor zakelijke gebruikers.

Consumenten stappen via nieuwe pc's langzaamaan al of niet tegen heug en meug over, maar vooral het bedrijfsleven kijkt de kat uit de boom. Berichten over weigerachtige randapparatuur en hoge systeemeisen doen Vista geen goed, en veel systeembeheerders wachten de verschijning van Service Pack 1 af, een verzameling updates die de belangrijkste kinderziektes uit de nieuwe Windowsversie moet halen.

Ook op andere fronten had Microsoft hoofdzakelijk tegenvallers te verwerken. Het bedrijf verloor de lang slepende mededingingszaak van de Europese Commissie en moet een boete van bijna een half miljard euro betalen. Inmiddels heeft softwarefabrikant Opera een nieuwe mededingingsklacht tegen het bedrijf ingediend, nu om de dominantie van Microsoft op de browsermarkt aan te vechten.

Hoe machtig als het ook is op de desktop, online loopt Microsoft nog altijd achter de concurrentie aan. Google kaapte in 2007 advertentiebedrijf DoubleClick voor de neus van Microsoft weg, en ook in opkomende sectoren als weblogs, online video en sociale netwerken moet Microsoft de belangrijkste concurrenten voor laten gaan. Microsoft kocht een miniem aandeel in netwerksite Facebook en nam voor zes miljard dollar advertentiebedrijf aQuantive over in de hoop een voet tussen de deur te houden.

Second Life

Dé hype van 2006 is niet meer gebleken dan dat: een hype. Op Sjaak Brals oudejaarsconference in de virtuele wereld kwam bij de laatste jaarwisseling maar een handjevol belangstellenden af, en ook in het online nagebouwde winkelcentrum van Alphen aan den Rijn klinkt slechts het huilen van een gure digitale wind. Nét echt, zo beschouwd.

De Postbank

Vooral in juni was het raak: binnen twee weken werd MijnPostbank.nl getroffen door vijf ernstige storingen. Vaak konden gebruikers op zo'n moment niet inloggen. In andere gevallen toonde de site onbetrouwbare saldoinformatie, of leken sommige mutaties dubbel te zijn uitgevoerd.

Volgens de Postbank haalde de bank het grootste deel van het jaar zijn streefpercentage van een beschikbaarheid van 99 procent tussen zes uur 's ochtends en middernacht. Niettemin besloot de bank maar liefst veertig miljoen euro uit te trekken voor een 'verbeterprogramma', waarbij wordt geïnvesteerd in databases, netwerken en applicaties. Dat moet de problemen definitief verhelpen.

De entertainmentindustrie

Meer dan tien jaar na de doorbraak van de MP3 hebben de muziek- en filmindustrie nog altijd geen goed antwoord gevonden op de opkomst van internet. Of ze hun muziek voorzien van kopieerbeveiliging of rechtszaken voeren tegen fanatieke piraten, de consument maakt het allemaal weinig uit: die downloadde er ook in 2007 weer lustig op los. Bestandsuitwisseling is nog altijd verantwoordelijk voor het overgrote deel van het internetverkeer, en films, muziek en porno zijn daarbij een stuk belangrijker dan legale downloads als Linuxdistributies.

Platenmaatschappijen lijken soms meer tijd te besteden aan kat-en-muisspelletjes met piraten, dan aan de ontwikkeling van een bedrijfsmodel waarin de digitale revolutie een positieve rol speelt. Dat dat wel degelijk kan, bewijst een innovatieve webdienst als Last.FM, waar gebruikers aan de hand van hun persoonlijke muzieksmaak - en die van hun vrienden - een eigen online radiostation kunnen samenstellen en nieuwe artiesten kunnen ontdekken.

Maar ook Apples muziekwinkel iTunes laat zien dat consumenten, bij de juiste prijs-kwaliteitverhouding - best bereid zijn om voor muziek te betalen. De onbetwiste marktleider begon dit jaar met de verkoop van muziek in een hoge geluidskwaliteit, en zonder de omstreden kopieerbeveiliging DRM. Met succes: het zogenoemde iTunes Plus leidde tot een flinke verkoopstijging.

Langzaam maar zeker lijken steeds meer film- en muziekbedrijven zich dat te realiseren. Grote platenmaatschappijen als EMI en Universal experimenteren met de online verkoop van muziek zonder DRM, en de muziekwinkels van onder meer Amazon en Wal-Mart volgden Apples voorbeeld.

De gebruiker

Internet is niet alleen maar leuk, en ook in 2007 werden miljoenen gebruikers daar weer hardhandig aan herinnerd. Volgens schattingen bestond het e-mailverkeer eind dit jaar voor 90 tot 95 procent uit spam, verloren Amerikanen in 2007 in totaal 3,2 miljard dollar door phishing, en is de hoeveelheid kwaadaardige software dit jaar verdubbeld.

De Consumentenbond wil dat internetproviders een formele rol krijgen in de beveiliging van computers. Zij moeten - door betere voorlichting en technische maatregelen - voorkomen dat hun klanten ten prooi vallen aan virussen of cybercriminelen. De meeste providers en toezichthouder op de telecommarkt OPTA zien weinig in het plan. Voorlopig blijft het dus oppassen.