'Digitale Chinese Muur stimuleert zelfcensuur'

AMSTERDAM - De Chinese controle op internetgebruik is allesbehalve waterdicht, maar het systeem werkt mede door het stimuleren van zelfcensuur. Dat ontdekten Amerikaanse wetenschappers.

Onderzoekers van de University of California Davis en de University of New Mexico onderzochten de werking van de zogenoemde 'Great Firewall of China' - het censuurmechanisme dat de Chinese autoriteiten gebruiken om te verhinderen dat burgers via internet in aanraking komen met informatie die de autoriteiten onwelgevallig is.

Trefwoorden

De meeste landen die internetgebruik censureren, doen dat door specifieke websites op een zwarte lijst te plaatsen, maar in China werkt dat anders. De Volksrepubliek hanteert een lijst met bepaalde trefwoorden, en analyseert het internetverkeer op het voorkomen daarvan. Op de lijst staan bijvoorbeeld termen die verband houden met democratie en mensenrechten, de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 of de verboden sekte Falun Gong. Wordt een dergelijke term aangetroffen, dan wordt de verbinding tussen de website en de gebruiker verbroken.

Het 'voordeel' van dat systeem voor de Chinese autoriteiten is dat het minder gemakkelijk te omzeilen is. Bij de traditionele blokkades is het bijvoorbeeld vaak mogelijk om een website van de zwarte lijst te bezoeken via een buitenlandse 'proxyserver', die de zwarte lijst negeert. Het Chinese filter laat zich veel minder eenvoudig buitenspel zetten.

Zelfcensuur

Toch is het systeem verre van waterdicht. De Amerikaanse onderzoekers ontdekten dat geblokkeerde termen in bijna dertig procent van de gevallen door het filter komen. Vooral op momenten dat het druk is op internet, wordt het systeem minder effectief.

Panopticum

Volgens de onderzoekers wordt dat deels gecompenseerd, doordat het systeem zou aanzetten tot zelfcensuur. Als internetgebruikers merken dat bepaalde termen vaak geblokkeerd worden, zullen ze die uit zichzelf gaan mijden uit vrees voor represailles, denken ze. Ze vergelijken de Chinese censuur daarom met een panopticum, een type koepelgevangenis waarin de cipier alle cellen in de gaten kan houden, zonder dat de gevangenen kunnen zien of ze begluurd worden.

Tip de redactie