Renteplannen Fed hebben een wankele basis

De Fed heeft de officiële rente in de VS voor de tweede keer dit jaar verhoogd, weer met 25 basispunten. De bank onderstreepte nogmaals de rente dit jaar nog een keer op te krikken en ook in 2018 het belangrijkste rentetarief aan de andere kant van de oceaan drie keer op te trekken.

Er zijn echter wel wat maren in het spel. Dé reden voor de Fed om de rente te verhogen én de plannen voor de rente voor de toekomst niet te wijzigen, is blijkbaar het rotsvaste vertrouwen in een oude, statistisch onomwonden vastgestelde relatie die economen de Phillips-curve noemen.

Die zegt dat een krappe arbeidsmarkt voor inflatie zorgt omdat wanneer arbeid schaars wordt, de prijs ervan, de lonen, stijgen. Dat betekent dat bedrijven hun productiekosten zien stijgen en die doorberekenen aan de eindafnemer.

Et voila, we hebben stijgende inflatie. Het probleem is echter dat de Amerikaanse arbeidsmarkt met een werkloosheidspercentage van 4,3 procent al enige tijd krap lijkt (de Fed zegt dat zo'n 4,6 procent de grens is tussen een normale en een krappe arbeidsmarkt) maar de inflatie de laatste tijd significant gedaald is.

Geen sterke relatie werkloosheid

Dat betekent dat óf het werkloosheidscijfer onjuist is, lees dat de werkloosheid in werkelijkheid aanmerkelijk hoger is, óf dat de genoemde relatie tegenwoordig niet meer of in ieder geval niet zo sterk als vroeger, opgaat. Voor beide is iets te zeggen.

Er zijn veel Amerikanen die feitelijk werkloos zijn maar niet als zodanig worden gerekend door de definitie van werkloos. Zouden we die verborgen werklozen meetellen, dan komt de echte werkloosheid, volgens officiële cijfers daarover, op ongeveer 10 procent uit.

Het verbaast dan ook niet dat de inflatiedruk vanuit de arbeidsmarkt nauwelijks waar te nemen is. Aan de andere kant zou het niet verbazen als de Phillips-curve niet meer zo sterk is al vroeger. Globalisering bijvoorbeeld kan die relatie tussen werkloosheid en inflatie danig verstoord hebben.

Echte werkloosheid hoger

Dat veel nieuwe banen in de VS lage-lonen banen zijn, past in dat straatje. De combinatie van veel lage-lonen-banen en de behoorlijke echte werkloosheid, betekent dat de lonen niet hoeven te stijgen. Immers, wie om meer geld vraagt kan zo vervangen worden.

Wat de verklaring ook is, het zorgt voor grote vraagtekens bij de belofte van de Fed de officiële rente dit jaar nog eens te verhogen en in 2018 het kunstje nog drie keer te herhalen.

Wordt het duidelijk dat de echte werkloosheid veel hoger is, dan zou dat enerzijds betekenen dat de economie er minder goed voor staat dan gedacht en anderzijds dat de inflatiedruk uit die hoek voorlopig uitblijft. In zo'n omgeving passen geen nieuwe renteverhogingen.

Markt heeft zijn twijfels

Zeker als de Fed een nieuwe voorzitter krijgt; de huidige, Janet Yellen, is arbeidseconome van huis uit en gelooft als zodanig bijna heilig in de Philips-curve, al decennialang de hoeksteen van haar vakgebied.

Ook in dit scenario zouden renteverhogingen maar vreemd zijn. De markt heeft inderdaad zo zijn twijfels: hoewel de Fed onderstreepte de rente dit jaar nog een keer te verhogen, acht de markt die kans minder dan 50 procent. De komende tijd moet duidelijk worden wie gelijk heeft.

Tip de redactie