Dit is wat je moet weten over de gaswinning in Groningen

Hoewel in 2017 minder gas uit Groningse velden gepompt wordt, blijft de grond in de noordelijke provincie beven. Dit is wat je moet weten over de gaswinning in Groningen en de schadeafhandeling van de gedupeerden.

Het Groningse gasveld is een van de grootste ter wereld.

Met een grootte van 900 vierkante kilometer beslaat het veld ongeveer een derde van de provincie Groningen. Het veld werd in 1959 ontdekt en vanaf 1963 wordt er gas gepompt. 

Geschat wordt dat de Groningse gasbel 2.800 miljard kuub gas bevat. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), die het aardgas uit de grond haalt, verwacht dat de gaskraan nog vijftig jaar blijft openstaan. Wel zal de productie vanaf 2020 verder worden teruggeschroefd, omdat er steeds minder gas te halen is.

Het gas levert Nederland een flinke smak geld op voor de schatkist.

Sinds 1963 heeft de Groningse gasbel de Staat 265 miljard euro opgeleverd, becijferde de Algemene Rekenkamer. De ministers van Financiën hebben de afgelopen decennia de gasbaten dan ook als welkome inkomstenpost op de Rijksbegroting gezien. 

Als gevolg van de boringen beeft de grond.

Doordat het aardgas op ongeveer drie kilometer diepte in zandgesteente onder de grond ligt, daalt door de gaswinning de druk onder de bodem en kunnen bodemdalingen ontstaan. Hierdoor kunnen er aardbevingen voorkomen.

Met die aardbevingen hebben de Groningers het helemaal gehad. De schokken zorgen voor schade aan de huizen, maar leiden ook tot stress en slapeloze nachten, zeggen de Groningers.

Minister Henk Kamp (Economische Zaken) heeft de hoeveelheid gas die mag worden gewonnen aangepast.

Op advies van de toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), heeft Kamp besloten dat er minder gas mag worden gewonnen in Groningen. In 2016 mocht de NAM maximaal 24 miljard kuub gas winnen. In 2017 wordt dit nog eens met 10 procent verlaagd. Dit zou neerkomen op 21,6 miljard kuub per jaar.

In 2015 werd voor het eerst door Kamp besloten dat de gaswinning omlaag moest. In 2014 ging het om 42 miljard kuub, volgens de minister moest het in 2015 naar 24 miljard kuub. In november van dat jaar besloot de hoogste rechter, de Hoge Raad, dat de gaswinning nog verder moet worden verlaagd, voorlopig naar maximaal 27 miljard kuub per jaar. 

Door het terugschroeven van de gaswinning komt er volgens minister Kamp in 2017 wel 345 tot 360 miljoen euro minder in de staatskas.

De Tweede Kamer heeft dinsdag 9 mei een motie aangenomen waarin opgeroepen wordt tot een onafhankelijk onderzoek naar hoeveel aardgas minimaal moet worden gewonnen om aan de vraag in Nederland te voldoen.

Bij het onderzoek moet wat de Kamer betreft het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) worden betrokken.

Door de teruggeschroefde gaswinning krimpt de economie in de provincie Groningen. 

De economie in de provincie Groningen is net als in 2015 als enige in Nederland het afgelopen jaar gekrompen. De oorzaak ligt bij de teruggeschroefde gaswinning in het gebied.

De economie kromp in 2016 met 1,7 procent. Als de gasproductie niet wordt meegenomen in de rekenmodellen, groeit de Groningse economie juist met 2,2 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Er zijn in 2016 in totaal 75.141 schaderapporten opgesteld voor gedupeerden met woningschade.

Het gaat hier om woningschade bij bewoners binnen het officiële aardbevingsgebied in Groningen. Dit laat het Centrum Veilig Wonen weten. In 65.434 van deze gevallen is de bewoner met het rapport akkoord gegaan.

In datzelfde jaar kwamen Volgens de NAM 17.925 nieuwe meldingen van woningschade binnen. In 2017 staat de teller in maart op 2.435 meldingen. 

Het geld dat is vrijgemaakt om de bevingsschade op te vangen, is bijna op. 

Om de gevolgen van de gaswinning op te vangen voor de Groningers is 1,3 miljard euro uitgetrokken. Dat geld zou de uitgaven van 2014 tot 2018 moeten dekken, maar eind 2016 was 96 procent van dat bedrag al uitgegeven, wat neerkomt op 50 miljoen euro.

Met name het afhandelen van de door aardbevingen aangerichte schade bleek duurder te zijn dan gedacht. Het kabinet rekende op 250 miljoen, terwijl er al ruim een half miljoen euro aan is uitgegeven. 

Alle schadeclaims van bewoners buiten het officiële aardbevingsgebied in Groningen zijn afgewezen. 

De 1.600 schadeclaims die zijn ingediend door bewoners buiten het officiële aardbevingsgebied in Groningen, zijn in maart van dit jaar allemaal afgewezen. Het ging hier onder anderen om inwoners uit Veendam, Oldambt, Zuidhorn en De Marne.

Advies- en ingenieursbureau Witteveen+Bos heeft de schade aan de woningen onderzocht en geconcludeerd dat het c-schade betreft, wat inhoudt dat het bureau oordeelt dat de schade niet door aardbevingen is veroorzaakt.

De NAM is op 31 maart 2017 uit het proces van schadeafhandeling gestapt.

"Vandaag, vrijdag 31 maart, is om 12.00 uur het oude systeem van schadeafhandeling gesloten", zegt Alders tijdens een persconferentie. "Iemand die om 1 minuut over 12.00 uur een schade meldt, komt in de nieuwe situatie terecht." De NAM had deze plannen al; meerdere rapporten, onder meer van de gezaghebbende Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV), gaven hetzelfde advies omdat de NAM zelf een belangrijke partij in het geschil met de bewoners is.

Eerder dit jaar, in februari, werd al een motie aangenomen waarin vrijwel alle fracties in de Tweede Kamer onder andere schreven dat de gaswinning in Groningen verder moet worden verlaagd en dat de NAM uit het proces van schadeafhandeling moet worden gehaald.

Alders zal een onafhankelijke commissie in het leven roepen die de schadeafhandeling op zich zal nemen. Tussen nu en 1 juli zal de tijd genomen worden om een nieuw protocol en een nieuw handboek te maken voor de schadeafhandeling door gaswinning in Groningen.

Over het opstellen van het nieuwe schadeprotocol is onrust ontstaan. 

Belangenvereniging Groninger Bodem Beweging (GBB) is uit het overleg rondom het opstellen van het nieuwe schadeprotocol gestapt na een Kamerbrief van Henk Kamp, waarin de minister uitlegt hoe het nieuwe schadeprotocol tot stand komt. 

Volgens de GBB was de brief eenzijdig opgesteld en leek verder overleg zinloos, omdat veel beslissingen volgens de belangenvereniging al waren gemaakt. 

Een motie waarin staat dat het nieuwe schadeprotocol voor aardbevingsschade in Groningen door middel van open overleg tot stand moet komen, is woensdag 19 april unaniem aangenomen door de Provinciale Staten. 

"De afhandeling van de aardbevingsschade gaat veel Groningers aan. Het is daarom van groot belang dat de inbreng van bewoners en organisaties een plaats krijgt", laat fractievoorzitter ChristenUnie Stieneke van der Graaf, indiener van de motie, weten. 

De woordvoerder van minister Kamp zegt hierop dat het overleg in de eerste instantie een zaak is van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). "Met zijn brief heeft minister Kamp niet de indruk willen wekken dat de uitkomst van het traject om te komen tot een nieuwe schadeafhandelingsprocedure op voorhand zou vaststaan."

De Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman hebben het kabinet opgeroepen om de problemen van de Groningers door de aardgaswinning serieus te nemen.

Reinier van Zutphen en Margrite Kalverboer zeggen op 6 april dat het "fundament van vertrouwen" tussen de overheid en de burgers in de provincie Groningen op een onaanvaardbare manier geschaad.

Het is de eerste maal dat de twee ombudsmannen gezamenlijk een oproep doen aan de overheid, meldt een woordvoerder aan NU.nl.

Diezelfde dag heeft de Groninger Bodem Commissie (GBB) in een gesprek met de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties gezegd dat er duidelijke criteria moeten komen om schending van de mensenrechten bij de gaswinning in Groningen te voorkomen.

In het gesprek zijn een aantal aanbevelingen gedaan. De GBB wil dat de schade die wordt veroorzaakt door de gasboringen 'verzacht wordt' en dat de opbrengst van de gaswinning gelijk verdeeld wordt. 

In de discussie rondom de gaswinning staat ook geestelijk lijden als gevolg van de bevingen centraal.

De rechtbank in Assen heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in maart van dit jaar aansprakelijk gesteld voor de immateriële schade van een aantal aardbevingsgedupeerden. Het gaat hierbij om lichamelijke klachten zoals hoofdpijn en psychische klachten zoals angst. 

Pieter Huitema, advocaat van de gedupeerden, spande namens 127 Groningers de zaak aan tegen de Nederlandse staat en de NAM. Voor een aantal van die zaken is de NAM aansprakelijk, is het oordeel. 

Ook de Nederlandse staat werd aangeklaagd, maar de rechtbank vond onvoldoende grond om de staat aansprakelijk te stellen. "Ze bevinden zich niet in hetzelfde maatschappelijke verkeer", luidt de verklaring.

De NAM heeft op 5 mei bekendgemaakt in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak.  

Het Openbaar Ministerie moet strafrechtelijk onderzoek doen naar de aardbevingsschade die is veroorzaakt door de gaswinning in Groningen. 

Het Openbaar Ministerie (OM) moet strafrechtelijk onderzoek gaan doen naar de aardbevingsschade die is veroorzaakt door de gaswinning van de NAM in Groningen. Het gaat hier om schade die gepleegd is tussen 1 januari 1993 en 14 april 2015. 

Dat heeft het Hof Arnhem-Leeuwarden donderdag 20 april bekendgemaakt. Het OM liet eerder weten de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) niet te willen vervolgen, omdat dit onderwerp volgens het OM niet in het strafrecht thuishoort. Maar het Hof beslist dat dat toch moet gebeuren.

''Naar het oordeel van het hof is een onderzoek naar de bewijsbaarheid van dat feit ten onrechte achterwege gebleven. Een dergelijk onderzoek moet nu eerst worden verricht, waarna definitief kan worden beoordeeld of vervolging moet plaatsvinden."

Verschillende rechtszaken, onder andere tegen de NAM, lopen nog. 

Woningeigenaren in Groningen hebben in maart een proces aangespannen om de NAM af te dwingen meer compensatie te betalen aan mensen die hun huis hebben verkocht in Gronings aardbevingsgebied. 

Woningeigenaren die hun huis in bevingsgebied van de hand hebben gedaan, komen momenteel al in aanmerking voor een compensatie van de NAM. "Maar deze vergoeding ligt substantieel lager dan de schatting van onze deskundigen", legt hun advocaat Pieter Huitema uit.

Een hoger beroep van de advocaat en de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) tegen de NAM betreffende de waardevermindering van huizen in Gronings aardbevingsgebied loopt nog. Het is nog onbekend wanneer deze dient. 

Ook heeft de NAM op 5 mei bekendgemaakt beroep aan te tekenen tegen het besluit van de rechtbank Assen het bedrijf verantwoordelijk te stellen voor de immateriële schade van aardbevingsgedupeerden. Het is nog onbekend wanneer dit dient. 

De Raad van State behandelt op donderdag 13 juli opnieuw de beroepen tegen het gaswinningsbesluit van de minister van Economische Zaken, dat in september 2016 werd genomen.

Lees meer over:
Tip de redactie