'Ministerie maakte geheime afspraken over gaswinning Groningen'

Oliebedrijven Shell en Exxon hebben in 2005 een heimelijke afspraak gemaakt met een ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken over gaswinning voor de lange termijn.

Dat meldt de NOS, naar aanleiding van verkregen beleidsstukken via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob).

De afspraak is niet gedeeld met de Tweede Kamer. Of de afspraak nog steeds invloed heeft op de besluitvorming in Den Haag is onduidelijk. 

Uit de documenten blijkt dat Den Haag zwichtte voor de druk van de bedrijven en een hoger productieplafond instelde dan het zelf wenste, 425 miljard kuub in plaats van 375 kuub gas tussen 2006 en 2015.

De afspraken lopen niet alleen tot 2015 maar hebben ook betrekking op de jaren daarna, totdat het veld uitgeput raakt.

"Er is overeenstemming over een lange termijn productiefilosofie voor Groningen. Die gaat ervan uit dat Groningen op het voor de komende tien jaar vastgestelde niveau zal produceren, tot het moment waarop (na 2020) het veld op natuurlijk wijze in decline (vermindering) zal komen", schreef de directeur-generaal van het ministerie toentertijd over het akkoord.

Kamp

In 2010 schrijft een ambtenaar in een memo dat de Kamer "niet is geïnformeerd over de productie op de lange termijn". En dat terwijl er in 2005 dus al een afspraak is gemaakt "over de gehele resterende productie van het Groningen-veld vanaf 2006", staat in het memo. "Deze afspraak beperkt de beleidsruimte van de minister."

Verantwoordelijk minister Henk Kamp, die in 2012 aantrad, ontkent dat de mogelijke afspraken invloed hebben op de huidige besluitvorming. "Er is geen invloed geweest van de oliemaatschappijen op de besluitvorming inzake Groningen, op geen enkel moment, zolang ik hier zit", zei hij na afloop van de ministerraad. Hij voegde daaraan toe dat hij geen beslissingen neemt op basis van afspraken van ambtenaren en ook niet gewezen is op de afpraak in kwestie.

Opheldering

De Tweede Kamer reageert verontwaardigd op de afspraken die buiten het parlement om zijn gemaakt en eist opheldering. "Dit is een ernstige zaak", zegt PvdA-Kamerlid Jan Vos. "De minister moet dinsdag in de Tweede Kamer tekst en uitleg geven."

Ook de VVD eist opheldering. Kamerlid André Bosman: "Ik wil weten wat voor afspraken er precies gemaakt zijn en hoe hard die afspraken zijn. Ik kan me niet voorstellen dat ambtenaar zulke besluiten kan nemen." Eric Smaling (SP): "Week in week uit sta je weer versteld. Dit moet tot op de bodem worden uitgezocht."

D66 wil van Kamp weten wat hij precies wist van de afspraken. Kamerlid Stientje van Veldhoven: "Het kan niet zo zijn dat de Kamer bij miljardenbesluiten buiten spel staat. De minister moet in 2005 geïnformeerd zijn en is er in 2010 expliciet op gewezen dat de Kamer niet op de hoogte was. Waarom heeft het ministerie toen niet alsnog de Kamer direct geïnformeerd?"

Het CDA wil weten hoe de afspraken het beleid van Kamp hebben beïnvloed. In 2013 werd er een recordhoeveelheid gas gewonnen en Kamerlid Agnes Mulder wil weten of dat komt door de afspraken met de oliegiganten. Dit alles werpt wat de CDA'er betreft een nieuw licht op de recente aankondiging van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), een joint venture van Shell en Exxon, om volgend jaar meer gas op te pompen. "Trekken ze zich wel iets aan van de Groningers?, aldus Mulder.

Video: De gaswinning in Groningen in 60 seconden

Milieudefensie

Milieudefensie eist in een reactie dat de overheid haar contacten met het Shell "volledig openbaar maakt". De organisatie laat weten dat het "vanaf nu periodiek alle correspondentie over gaswinning" gaat opvragen.

De milieu-organisatie vindt bovendien dat er een einde moet komen aan de "ondemocratische beïnvloeding". "De Groningers moeten weer zeggenschap krijgen over hun provincie, niet een oliemultinational", stelt Milieudefensie.

Bodemdaling

De kwestie werpt mogelijk nieuw licht op de discussie over het niveau van de gaswinning in Groningen, waarover al jarenlang wordt gedebatteerd.

De gaswinning veroorzaakt bodemdalingen, die hebben geleid tot aardbevingen in Groningen. Vanaf 2015 wordt daarom minder gas uit de velden gepompt. Tegenstanders roepen al veel langer dat de gaswinning verder naar beneden moet.

In april maakten de coalitiepartijen PvdA en VVD bekend zich te houden aan de afgesproken daling van de gaswinning in Groningen. Daarmee reageerden ze op berichtgeving van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), die mogelijkheden ziet om meer dan 27 miljard kuub gas op te pompen.

Shell

Shell stelde vrijdag in een reactie dat de Kamer ''wel degelijk is geïnformeerd over de gesprekken die in 2005 hebben plaatsgevonden.''

Volgens een woordvoerder spreekt het olie- en gasconcern met regelmaat met allerlei partijen in de samenleving, ''ook met vertegenwoordigers van de Nederlandse overheid'' en ''uiteraard ook over de rol van aardgas in het huidige en toekomstige Nederlandse energiesysteem.''

Lees meer over:
Tip de redactie