Zo gaat Nederland de zelfrijdende kar trekken

De Nederlandse weg wordt over een jaar of tien bevolkt door zelfrijdende auto’s, althans in de visie van minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur).

De eerste test op de openbare weg ging maandag in Zwolle van start. Zo wil Nederland een voortrekkersrol krijgen.

Het is november 2013 en op de A10 wordt voor het eerst een zelfrijdende auto de openbare weg opgestuurd tussen het normale verkeer. Een uniek moment en de minister wordt enthousiast.

Ze wil een gunstig testklimaat creëren zodat Nederland met de zelfrijdende auto voorop kan gaan lopen en komt met een wetsvoorstel om testen eenvoudig mogelijk te maken. Daardoor zullen er in 2015 verschillende grote proeven plaatsvinden.

Met deze test wil het ministerie "leren door te doen". Dat is in de ogen van de overheid de enige manier om vooruit te komen met zelfrijdende auto’s.

Marktintroductie

"Uiteindelijk zijn al deze leerervaringen input voor het komen tot standaard beoordelingsprocedures die op en duur ook gebruikt kunnen worden bij de marktintroductie van dit soort voertuigen", aldus een woordvoerder van het ministerie.

"Naast het opdoen van ervaringen in de praktijk doen we ook onderzoek naar bijvoorbeeld aansprakelijkheid, cybersecurity en het effect op bestuurdersgedrag."

Want een paar tests betekent niet direct dat een marktintroductie dichtbij is. Autofabrikanten verwachten op z’n vroegst in 2020 technisch klaar te zijn om een zelfrijdende auto aan consumenten te kunnen verkopen, maar voordat je daarmee echt de weg op kan, is nog een aantal stappen nodig.

Ten eerste moet de wet nogmaals worden aangepast en staan internationale verdragen zelfrijdende auto’s nog in de weg. Neem bijvoorbeeld het verdrag van Wenen uit de jaren '60 dat stelt dat de bestuurder altijd de volledige controle over zijn voertuig moet hebben.

Bovendien moeten diverse internationale voertuigeisen worden aangepast voordat goedkeuring kan plaatsvinden en is bijvoorbeeld nog onduidelijk hoe zo’n zelfrijdende auto verzekerd moet worden.

Zelfrijdende vrachtwagens in Zwolle

Maandag 9 februari werd de eerst proef van dit jaar gehouden in Zwolle met deels zelfrijdende vrachtwagens. Deze trucks gaan automatisch in een rijtje achter elkaar aan te rijden, ook wel platooning genoemd.

Het is vergelijkbaar met wielrenners die achter elkaar gaan fietsen om minder last te hebben van de wind. Bij de deels zelfrijdende vrachtwagens van Scania is het doel om op die manier brandstof te besparen.

Bekijk de zelfrijdende trucks:

De trucks moeten nog wel door een chauffeur bestuurd worden, maar optrekken en afremmen doen de vrachtwagens automatisch. Het is geavanceerder dan cruise control: de vrachtwagens communiceren onderling met elkaar en weten van alle voertuigen precies wat ze doen en hoe hard ze gaan.

Op termijn moeten de vrachtwagens ook helemaal zelfrijdend worden. Onderzoeksbureau TNO gaat zulke trucks nog dit jaar in samenwerking met vrachtwagenfabrikant DAF in het havengebied van Rotterdam testen.

Mysterieuze proeven

Deze proef is nog grotendeels in nevelen gehuld. Zo zijn de rijlocaties niet exact bekend. Bastiaan Krosse, programmamanager automatisch rijden bij TNO, wil alleen kwijt dat het havengebied een gunstige plek is omdat er zowel gesloten als openbare wegen zijn.

Ook twee proeven waar de TU Delft een belangrijke rol in speelt, blijven grotendeels nog geheim. De universiteit heeft in ieder geval toestemming om een technische test uit te voeren met zelfrijdende auto’s op een fietspad in het Mekelpark op het terrein van de TU Delft. De voertuigen zouden daar gebruikt worden als natransport voor treinreiziger.

Daarnaast leverde de universiteit een bijdrage aan de allereerste test op de A10 in 2013. Die test krijgt in 2016 een vervolg, maar hoe dat eruit gaat zien wil een woordvoerder nog niet zeggen.

Krosse legt over het project in de haven van Rotterdam uit dat veel onduidelijk is omdat meerdere partijen samenwerken en toekomstige ontwikkelingen invloed zullen hebben op het verdere verloop en de invulling van tests.

Volgende stappen

Hij stelt dat het introduceren van zelfrijdende voertuigen verschillende stappen kent. “De eerste stap is laten zien dat het concept werkt”, aldus Krosse. Bij de proef in Zwolle wordt bijvoorbeeld al aangetoond dat platooning werkt.

De test in het havengebied van Rotterdam kan mogelijk de tweede stap inluiden: Welke verdere functionaliteiten zijn er nodig en hoe moeten die worden toegevoegd? "Vanuit stilstand vertrekken of tijdens het rijden andere vrachtwagens bij de platoon laten invoegen", geeft Krosse als voorbeelden. Dit zijn dingen waar vooral volgend jaar naar wordt gekeken.

De grootste uitdaging voor de komende jaren is dat de robuustheid van de systemen meer bewezen moet zijn, meent Krosse. "Kunnen de systemen onder alle omstandigheden functioneren?" Hij wijst daarbij op weersomstandigheden, het type snelweg en de toestand van de bestuurder.

Samenwerken

Daarna zouden verschillende partijen in één test gecombineerd moeten worden. Dat kan bij zelfrijdende vrachtwagens gaan om een proef met trucks van DAF en van Scania.

TNO organiseert in juni 2016 zelf de zogeheten iGame-wedstrijd waarbij teams van over de hele wereld strijden en samenwerken om zo goed mogelijk coöperatief autonoom rijden. Wat doen zelfrijdende auto’s als ze met elkaar op de weg rijden?

Zelfrijdend busje

Eerst zal er eind 2015 nog in Wageningen een zelfrijdend busje zonder stuur en chauffeur gaan rijden. Het voertuig kan zes mensen vervoeren en wordt op afstand via een controlekamer in de gaten gehouden.

Bekijk hier het zelfrijdende busje zonder stuur:

Ad van der Have is namens de Wageningen Universiteit betrokken bij het project en stelt dat het doel is om de technische capaciteiten van sensoren in de praktijk te testen. Raakt de zelfrijdende auto geen andere voertuigen en wat gebeurt er als er ineens een bal voor de auto belandt?

Ook het sociale aspect vindt Van der Have interessant. Hij vraagt zich hardop af hoe mensen reageren op zelfrijdende voertuigen. “Een onderdeel van dit project is het communicatietraject waarbij we omwonende en scholieren informeren over het voertuig. Zij moeten de auto als het ware gaan zien als hun auto.”

OV vervangen

Als de tests in Nederland de komende jaren goed verlopen heeft Van der Have een duidelijk toekomstbeeld waarin de zelfrijdende auto bijvoorbeeld het openbaar vervoer kan vervangen.

"Autonome voertuigen kunnen de nadelen van het openbaar vervoer opheffen", meent de wetenschapper. "Je gaat met het ov van een plaats waar je niet vandaan komt naar een plaats waar je niet wil zijn."

Van der Have verwacht dat zelfrijdende auto’s mensen zeker in dunbevokte gebieden van hun huis naar hun kantoor gaan brengen als vervanger van de bus, trein, tram en metro. Een toekomstvisie waar de TU Delft met zijn test dit jaar mogelijk aan kan bijdragen.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie