Zero Dark Thirty - Kathryn Bigelow

"Geronimo. We got a possible jackpot!" Snoeiharde film over de jacht op Osama bin Laden.

The Longest Day, Saving Private Ryan, Apocalypse Now, JFKD-day, de oorlog in Vietnam en Cambodja, de moord op Kennedy...

Sommige films drukken voorgoed een stempel op het beeld dat we hebben van belangrijke historische gebeurtenissen. Best kans dat Zero Dark Thirty de bekendste versie wordt van de strijd tegen Bin Laden.

Gruwelijk detail

Kathryn Bigelow (The Hurt Locker) toont die strijd in al zijn grimmigheid. Zero Dark Thirty opent met aangrijpende telefoonopnames van de mensen die omkwamen in de aanslagen van 9/11. Daarna reizen we langs geheime CIA-gevangenissen en zijn we, vaak in gruwelijk detail, getuige van de marteling en ondervraging van terrorismeverdachten.

Eén van de CIA operatives die jacht maakt op Al Qaida is Maya (Jessica Chastain). De tengere roodharige stuit tijdens haar ondervragingen op de naam van een zekere 'Abu Ahmed'. Terwijl de bomaanslagen op het westen blijven doorgaan en haar superieuren snel resultaat eisen, bijt zij zich verbeten vast in die ene naam.

En terecht, want dat spoor zal uiteindelijk leiden naar Abbottabad, Osama's schuilplaats in Pakistan. We hebben er zelf over kunnen lezen op 2 mei 2011. De mariniers. De neergestorte helikopter. De identificatie van de meest gezochte terrorist ter wereld. In het laatste half uur van Zero Dark Thirty zitten we er bovenop.

'Jen'

De filmstijl van Kathryn Bigelow is robuust: veel actie, veel schuddende camera's, snelle montage… Het is alsof je met een cameranieuwsploeg op pad bent. En af en toe vang je een glimp op van die geheime wereld, een wereldwijd antiterrorismeapparaat dat vele malen groter is dan Abu Ghraib of Guantanomo Bay alleen.

Geloofwaardigheid is de kracht van Zero Dark Thirty. Dat Maya doet denken aan Carrie Mathison uit de televisieserie Homeland zou wel eens geen toeval kunnen zijn. Als we het boek van Navy Seal Matt Bissonnette mogen geloven, was er inderdaad een koppige CIA-analyste ('Jen') die een sleutelrol heeft gespeeld in de vangst van Bin Laden.

Ontkenning

Erg goed uitgewerkt wordt haar personage niet in Zero Dark Thirty. Homeland speelt de strijd van de eenling die door niemand geloofd wordt, beter uit. Bigelows vorige, The Hurt Locker, had bovendien ook iets te melden over de dunne scheidslijn tussen moed en overmoed. Zero Dark Thirty heeft zo'n dieperliggend menselijk thema niet.

Een spannende zit is Zero Dark Thirty zeker. In de VS is Bigelow ervan beschuldigd met haar film het martelen van verdachten goed te praten. Het grotere probleem lijkt me dat bijna iedereen de ontkenning van de CIA ("not a realistic portrayal of the facts") met een korrel zout zal nemen.

In 36 zalen

Tip de redactie