Süskind – Rudolf van den berg

Oorlogsdrama over de 'Nederlandse Schindler' die honderden Joodse kinderen van het transport naar nazi-Duitsland redde.

Op het gebied van oorlogsfilm heeft Nederland een flinke traditie: in de jaren tachtig kwam er elk jaar wel een oorlogsfilm uit (De Aanslag, Het Meisje met het Rode Haar).

De laatste jaren is het wat rustiger, met alleen films als Zwartboek en Oorlogswinter. Rudolf van den Berg (Tirza) bewijst met Süskind dat nog steeds niet alle oorlogsverhalen zijn verteld.

Joodsche Raad

Met Walter Süskind als centraal personage behandelt het drama de dubieuze praktijken van de Joodsche Raad, die in de Tweede Wereldoorlog werd opgericht om onder meer het transport van Joden uit Amsterdam te versoepelen.

Dat de weggevoerde Joden en masse werden vergast was toen nog niet bekend, maar dat ze oostwaarts een weinig rooskleurige toekomst tegemoet gingen was zonneklaar.

Nederlandse Schindler

Walter Süskind, met een gepaste portie twijfel gespeeld door Jeroen Spitzenberger (foto), is de verpersoonlijking van een onmenselijk dilemma: om Joodse kinderen te kunnen redden moet hij - zelf een uit Duitsland gevluchte Jood - meewerken met de Duitsers en het transport in goede banen leiden.

Hij is een Nederlandse Schindler die probeert te redden wat er te redden valt. Of, zoals de (eveneens Joodse) regisseur Van den Berg het omschrijft, 'een held met vuile handen'.

Dubbende Duitser

Dat is een mooi uitgangspunt voor een oorlogsfilm vol grijstinten. Want tegenover de held met vuile handen staat niet de clichématige ‘goede Duitser’, maar een weifelende Aus der Fünten (Karl Markovics).

Deze SS-er is niet de slimste en laat zich door Süskind graag paaien met cognac en sigaren. Het lijkt zelfs of Aus der Fünten verliefd is op zijn Joodse vriend, maar zodra hij merkt dat deze hun vriendschap heeft misbruikt gaat hij op zijn nazi-strepen staan.

Link naar het heden

Het ambivalente van Süskinds personage wordt verder aangestipt doordat hij zijn eigen gezin verwaarloost, zo druk heeft hij het met het redden van andermans kinderen.

Een aardig detail is ook dat Van den Berg sommige joodse rollen laat spelen door Marokkaanse (Nasrdin Dchar) en Palestijnse (Ramsey Nasr) acteurs. Süskind heeft nog een andere link naar het heden: de film is opgedragen aan alle kinderen die nu lijden onder oorlogsgeweld.

Mensonterend

De echte Süskind was overigens lang niet zo aantrekkelijk als in de film, maar verder maakt Van den Berg het zeker niet mooier dan het was. De situatie in de Hollandsche Schouwburg, waar Joden in afwachting van hun transport massaal verbleven met slechts één wc tot hun beschikking, is mensonterend.

Toch ontkomt de film ondanks zijn originele uitgangspunt en personages in grijstinten helaas niet aan clichés die we al te veel in oorlogsfilms voorbij hebben zien komen.

Lees en bekijk NU.nl's interview met de cast en regisseur.

Lees meer over:

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter
Tip de redactie