AMSTERDAM – Voor de helden uit 1963 was de première van De Hel van '63 een herbeleving. “Het was écht zo erg”, aldus Henk Gemser.

'Hel van '63' Fotoserie Video

De natuur hielp zondagmiddag een beetje mee aan de entourage. Rond de WTC Expo, de voormalige Frieslandhallen, in Leeuwarden vroor het lichtjes.

Het was dan wel niet stormachtig zoals in 1963, toch stond voor het eerst deze winter een flinterdun laagje ijs op de Friese slootjes. Quasi-serieus werd gespeculeerd over de volgende Elfstedentocht.

Nepsneeuw

Rondom het beursterrein waar de première van de film over de barre Elfstedentocht van 1963 plaatsvond lag nepsneeuw, de rode loper was deels vervangen door kluunmatten. De dresscode paste bij de sfeer: schaatstenue.

Uren voor de start van de film kwam de ene naar de andere genodigde met wollen trui, ijsmuts en ijzers om de hals de ontvangsthal binnen.

Locatie

De locatie voor de première was zorgvuldig uitgekozen. De hallen doen traditiegetrouw dienst als startpunt van de Elfstedentocht. Bovendien vinden er de huldigingen plaats; voor het laatst in 1997.

Zondag werd de omvang van het complex gebruikt voor de grootste Nederlandse filmpremière ooit. In de gelegenheidsbioscoop was plek voor bijna 3000 mensen.

Veteranen

Onder de genodigden waren ook veel Elfstedenveteranen die 'De Hel' hadden meegemaakt. De winnaar van 1963, Reinier Paping, kon zich goed vinden in het eindresultaat.

“Het is een indrukwekkende film die laat zien hoe het was. Ik was in 1963 al binnen toen het nog licht was dus nu heb ik ook een beeld van de ontberingen die mensen achter mij moesten doorstaan.”

Sfeer

Een van die achterblijvers was schaatscoach Henk Gemser. Hij eindigde de tocht van 1963 in de achterhoede, maar was wel een van de 69 uitrijders. “Om kwart over 11 's avonds was ik binnen.”

Ook hij kon zich vinden in de sfeer die de film neerzet. “Die wand van sneeuw die op ons afkwam, minder dan vijf meter zicht, bevroren ogen."

"Sommige mannen kampten zelfs met een bevroren 'waterleiding'. Het is allemaal waar. Ik schoot er van vol toen ik het in de film weer herkende.”

Zegers

Gemser was bij de totstandkoming van de film een belangrijke waarde. Niet alleen leerde hij de acteurs schaatsen, ook had hij als deelnemer het afzien zelf meegemaakt en kon hij dus input leveren voor het script.

Chris Zegers hing aan zijn lippen toen hij erover vertelde. “Chris is echt een schaatsliefhebber geworden. Ook als we in Finland aan het oefenen waren kon hij ineens twee uur weg zijn.”

Mislukkeling

Zegers speelt in De Hel van '63 de rol van Kees, een mislukkeling die op het punt staat vader te worden, maar continu zijn baan verliest. Hij bevestigt het verhaal van Gemser.

“Als er weer een Elfstedentocht komt wil ik hem rijden. Dat zei ik in 1997 al, toen ik met wat maten ging kijken, maar dat was nergens op gebaseerd. Ik kon toen helemaal niet schaatsen. Nu wel.”

Oefening

De acteur erkent dat voor een echte 'tocht der tochten' wel wat meer getraind moet worden. “Een keer de alternatieve Elfstedentocht op de Weissensee? Dat kan als oefening, maar dan kan ik net zo goed naar de Jaap Edenbaan. Hoewel, hoeveel rondjes zijn dat? 500? Laten we dat maar niet doen.”

Lezersfoto's

Bekijk alle lezersfoto's van de première op NUfoto