AMSTERDAM - Het nieuwe filmpamflet van Michael Moore schetst een weinig florissant beeld van het in Amerika door alle lagen van de samenleving ingewortelde kapitalisme. Capitalism, A Love Story is een Obamiaanse schreeuw om verandering.

Foto:  ANP

“Ons economische systeem richt een enorme ravage aan. Het maakt de rijken alleen maar rijker en de rest van de mensen vragen zich af of ze de dag erop nog een dak boven hun hoofd hebben. Niemand hoeft zo te leven. Het tij moet keren”, stelt Moore in een interview met NU.nl.

De filmmaker stelt al ver voor het losbarsten van de kredietcrisis plannen te hebben voor een film over het in zijn ogen verderfelijke systeem van graaien en macht voor multinationals.

In 1989 maakte hij al een docu, Roger & Me, over de dramatische gevolgen voor het dorpje Flint als General Motors daar besluit te vertrekken, omdat elders de productiekosten lager zijn.

Toch heeft de huidige economische- en kredietcrisis volgens hem nog niet bij iedereen de ogen geopend dat er iets mis is in het Amerikaanse systeem en is de film dus nodig.

“Niet iedereen is op de hoogte van hoe diep het zit. De verwevenheid tussen politici en grote bedrijven als Goldman Sachs is enorm. De regering en het congres denken er met wat geld smijten vanaf te komen. Dan trekt de economie wel aan en is iedereen weer tevreden, hopen ze.”

Onwetendheid

Moore, eerder bekroond voor zijn documentaires Bowling for Columbine en Fahrenheit 9/11, wijt een groot deel van de onwetendheid van de Amerikaanse burgers aan het 'belabberde onderwijsstelsel'. “Die kinderen weten gewoon niet beter. Minder dan driekwart slaagt voor zijn eindexamen. Als ze eens aan de andere kant van de oceaan kijken zullen ze zien hoe het ook kan.”

Het kapitalisme wordt door de idealistische filmmaker betiteld als een niet te reguleren kwaad en moet daarom vervangen worden door democratie. Met minder macht voor een kleine elite aan politici, bankiers en CEO's en meer macht voor werknemers en huizenbezitters.

Voedselbonnen

De verhalen in de film zijn schrijnend. Piloten die onder hoge druk moeten werken en zo weinig verdienen dat ze afhankelijk zijn van voedselbonnen. Ook wordt een ouder echtpaar uit hun huis gezet, maar verdienen ze een zakcentje door hun eigen huis te ontruimen.

Ook laat hij een opvoedingskamp zien waar kinderen om pietluttigheden heen worden gestuurd. Reden: de rechter was mede-eigenaar van het kamp.

Verdoemenis

De Amerikaanse maatschappij is volgens Moore zo verrot dat actie noodzakelijk is. “Anders gaat de wereld naar de verdoemenis”, stelt hij. “Steeds meer landen nemen het Amerikaanse kapitalisme over. Het is zoals de ijskappen die verpest worden door de klimaatopwarming. Zodra ze eenmaal weg zijn, krijg je ze niet meer terug.”

Toch is de omstreden filmmaker realistisch. Een perfect utopia zal de wereld nooit worden. “Er zal altijd hebzucht blijven, omdat er nu eenmaal mensen op onze aarde leven. Dat zit in de aard van de mens. Toch hoop ik dat we met een radicale systeemverandering een eerlijkere wereld kunnen creëren. Daar strijd ik nu al twintig jaar voor.”

Capitalism, A Love Story draait op het documentairefestival IDFA en is vanaf 26 november te zien in de bioscoop.