Filmrecensie: 'SM-sprookje Fifty Shades of Grey is een goudmijn'

Langverwachte verfilming van erotische bestseller kent een lang voorspel maar heeft een open einde, als een coïtus interruptus.

Al meer dan honderd miljoen keer ging Fifty Shades of Grey (2011) in boekvorm over de toonbank, waarmee de erotische trilogie na het afsluiten van de Harry Potter-serie de natte droom van menige boekhandelaar was.

Het boek van schrijfster E.L. James werd in 52 talen vertaald zodat vrouwen over de hele wereld met rode oortjes konden wegfantaseren bij de sm-avonturen van maagdelijke Anastasia Steele en haar veeleisende baas Mr. Grey.

Het was een allesbehalve feministisch pornografische sprookje, met Mr. Grey als de prins op het grijze paard: rijk en goed gebouwd. Als Grey een dakloze was geweest die Anastasia met zijn vieze praatjes lastig had gevallen had ze hem terecht de huid vol gescholden, maar bij een rijke playboy gaan heel andere emoties en hormonen meespelen.

En in werkelijkheid zou Mr. Grey als een jongere versie van Dominique Strauss-Kahn nu in de rechtbank staan wegens stalken, maar goed: Fifty Shades of Grey is een veredelde kasteelroman met een flinke scheut porna.

Video: 'Seksuele revolutie door Fifty Shades of Grey'

Tamponscène

Bij zo'n bestseller is het een kwestie van tijd voor hij wordt verfilmd, ook al is het bij voorbaat lastig om seksscènes van papier naar film te vertalen. Zeker in Hollywood, waar een slappe piemel al moeilijk door de keuring komt en zijn stijve soortgenoot al helemaal in het verkeerde keelgat schiet. Maar bij zo'n ijzersterke titel malen producenten niet om de belemmeringen die de verfilming van de 'mommy porn' met zich mee brengt; zo haalde de beruchte tamponscène niet eens de eerste versie van het script.

Net als eerder bij de tienervampier-reeks Twilight bemoeiden de fans zich via internet uitgebreid met de casting. De vrouwelijke hoofdrolspeler Dakota Johnson zou te weinig uitstraling hebben, terwijl ze als dochter van Melanie Griffith en Don Johnson toch twee voormalige sekssymbolen als ouders heeft. Rouwdouwer Charlie Hunnam, de biker uit Sons of Anarchy, zou Mr Grey spelen, maar haakte een paar weken voor de opnames af – hij werd vervangen door Jamie Dornan, vooral bekend als seriemoordenaar in de tv-serie The Fall.

Ladies Night

Het voorspelbare gemor over de casting leverde vooral gratis publiciteit op waarbij de naam van de film beter bleef hangen dan die van de hoofdrolspelers. Dat miste zijn effect niet: de voorverkoop voor de zogenaamde Ladies Night breekt in Nederland zelfs de records van Gooische Vrouwen 2.

Al ruim 100.000 kaartjes werden in de voorverkoop gekocht, waarmee de status van Gouden Film nog voor de eerste voorstelling bereikt was. Wereldwijd liep de teller een week voor de release al tegen de 3 miljoen; in de VS is het snelst verkopende R-rated movie aller tijden. Het budget van 40 miljoen dollar is waarschijnlijk binnen één dag al terugverdiend.

Voorspel

Net als bij Gooische Vrouwen 2 malen de fans niet om de recensies: een film als Fifty Shades of Grey is critic proof, en werd dus ook pas heel laat of helemaal niet aan critici vertoond - in Nederland was er één persscreening, mét vrouwelijke fans in de zaal. Wat de (vooral mannelijke) critici ervan vinden doet er ook niet toe: het is een film die je als vrouw domweg gezien moet hebben om mee te kunnen praten.

Toen de trailer in de zomer online kwam werd hij in één week 100 miljoen keer bekeken - nog meer dan de trailer van de nieuwe Star Wars-film. Fifty Shades is voor vrouwen wat de nieuwe Star Wars-film is voor mannen: maandenlange voorpret als voorspel.

Spongebob

Fifty Shades is ook parody-proof: er is al een LEGO-parodie, eentje met Steve Buscemi en ook Spongebob haakte in op de poster van 50 Shades of Grey ("Mr Squarepants will see you now"). Dat schaadt het product ‘50’ niet, integendeel: alles wat ruikt naar Fifty Shades gaat als zoete broodjes over de toonbank, van handboeien en blinddoeken tot dildo’s. 

Het sm-sprookje is een goudmijn, vooral voor schrijfster E.L. James: ze ontving 5 miljoen dollar voor de filmrechten, en was met een inkomen van 95 miljoen dollar in 2013 al de best verdienende auteur van het jaar, volgens Forbes.

9 ½ Weeks

O, en de film zelf? Wel, de vrouwelijke regisseur (Sam Taylor-Johnson) maakte er een kruising van tussen de yuppie-erotiek van 9½ Weeks (1986) met Kim Basinger en Mickey Rourke, en het veel scherpere Secretary (2002), met James Spader als sadistische baas en Maggie Gyllenhaal als masochistische secretaresse. Jamie Dornan komt als Grey nogal houterig en zeurderig over, maar Charlotte Gainsbourg-look-a-like Dakota Johnson zorgt met haar nuchtere reacties voor de broodnodige humor.

De seksscènes zijn aan de brave kant: de dames moeten het doen met de billen van Mr. Grey en de rest erbij fantaseren. Verder bijt Dakota vaker op haar onderlip dan er zeeslagen in Michiel de Ruyter zitten.

Open einde

De muziekkeuze is al even clichématig sotft-erotisch: I Put a Spell on You, Crazy in Love, I'm on Fire. Problematischer is dat de film zo langdradig is dat hij - vanwege het veelvuldig voorkomen van MacBooks Airs- de langste Apple-commercial ooit lijkt. Om in termen van het thema te blijven: Fifty Shades is een twee uur durend voorspel waarvan de climax overkomt als coïtus interruptus - de film heeft een open einde waar de grootste maat buttplug nog in zou passen.

Nogal onbevredigend dus, zoals ook bleek uit de teleurgestelde reacties van de vrouwelijke fans in de zaal. Maar dat zal het kassucces niet belemmeren: de vervolgen Fifty Shades Darker en Fifty Shades Freed liggen klaar om verfilmd te worden.

In 122 zalen te zien.

BEOORDELING

Lees meer over:
Tip de redactie