NS krijgt boete van 41 miljoen euro voor fraude bij aanbesteding

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) geeft NS een boete van 41 miljoen euro voor aanbestedingsfraude. Volgens de toezichthouder heeft het spoorbedrijf de "economische machtspositie" misbruikt bij de aanbesteding van het regionaal openbaar vervoer in de provincie Limburg. 

Dit meldt de ACM donderdag. De toezichthouder maakt uit interne e-mails en andere documenten op dat NS een verlieslatend bod deed om de concurrentie te dwarsbomen.

De boete voor NS is voor twee overtredingen. Ten eerste kregen andere partijen in de aanbesteding geen eerlijke kans door het lage bod van NS. Volgens ACM wist NS dat de kosten die zouden worden gemaakt, hoger waren dan de verwachte opbrengsten. 

De tweede overtreding is een combinatie van samenhangende acties. Zo gebruikte de NS vertrouwelijke informatie van een voormalige directeur van Veolia die bij de NS kwam werken. Veolia verzorgde op het moment van de aanbesteding het Limburgse spoorvervoer. Via een "schijnconstructie" had de NS hem in dienst genomen.

Vertrouwelijke informatie 

Vertrouwelijke informatie over concurrenten Veolia en Arriva werd vervolgens doorgespeeld naar Abellio, een dochterbedrijf van NS. Informatie over reizigersopbrengsten werd verborgen gehouden voor de concurrenten terwijl Abellio er wel gebruik van kon maken.

Verder werden concurrenten benadeeld doordat de NS "traag en onvolledig" reageerde op verzoeken om toegang tot bijvoorbeeld servicebalies en wachtruimtes.

Twee voormalige bestuurders van NS krijgen geen boete. Volgens de toezichthouder kon niet bewezen worden dat ze feitelijk leiding hebben gegeven aan de fraude. Wel loopt er een strafrechtelijke procedure tegen enkele oud-bestuurders en NS.

Concurrent Veolia vroeg in 2014 om een onderzoek van de ACM naar de aanbesteding. Het vervoersbedrijf kondigde eerder ook aan een schadeclaim in te dienen.

Spelregels

"De spoormarkt kan alleen goed functioneren als alle spelers zich aan de spelregels houden", zegt Chris Fonteijn, voorzitter van de ACM.

"Regionale aanbestedingen van openbaar vervoer zorgden de afgelopen twintig jaar voor meer reizigers en goede dienstverlening. Daar hebben reizigers baat bij. De ACM vindt een forse boete op zijn plaats."

Oneens

NS bestrijdt een verlieslatend bod te hebben gedaan en benadrukt dat ACM bij de analyse onder meer van te lage reizigersaantallen is uitgegaan. Het bedrijf zegt de Mededingingswet niet te hebben overtreden.

"NS is het daarom oneens met het oordeel en onderbouwing van het besluit van ACM." Het bedrijf heeft een bezwaarschrift ingediend en vraagt de toezichthouder het besluit te heroverwegen.

"De benadering van ACM is nieuw en heeft verstrekkende gevolgen voor de spoorsector en toekomstige aanbestedingen en investeringen door NS", aldus de vervoerder. NS laat verder weten wel "nadrukkelijk afstand" te hebben genomen van de genoemde "onacceptabele gedragingen".

Zeer ernstig

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) heeft donderdag in een Kamerbrief ook op de beslising gereageerd. "Zoals ik eerder heb laten weten, vind ik de onregelmatigheden die zich bij NS rond de aanbesteding van de concessie in Limburg hebben voorgedaan zeer ernstig", schrijft hij.

De bewindsman zegt de keuze van de onderneming om bezwaar te maken wel te steunen. "Ik vind het belangrijk dat het ACM-besluit wordt getoetst en dat we daarmee onder meer duidelijkheid krijgen over de definitie van een verlieslatend bod."

Inschatting

Normaal gesproken wordt onder een verlieslatend bod verstaan dat een product wordt aangeboden onder de kostprijs. Het bod wordt vergeleken met de daadwerkelijk gemaakte kosten. ACM heeft in dit geval het bod vergeleken met een inschatting van kosten en opbrengsten.

Daarnaast heeft de toezichthouder ook gekeken naar de rendementsnormen die NS intern hanteert voor investeringen. Dijsselbloem vindt dit ook een belangrijk criterium, maar zegt dat ook gekeken moet worden naar strategische overwegingen en overwegingen die te maken hebben met het dienen van een publiek belang. "Die overwegingen kunnen een investering rechtvaardigen die lager is dan het normrendement", aldus de minister.

Eind 2016 bepaalde de rechter dat Dijsselbloem niet hoeft te getuigen in de eerder genoemde strafzaak. De advocaat van ex-topman Timo Huges had hierom gevraagd, maar kreeg niet zijn zin. Huges, een van de verdachten in deze zaak, vond dat de bewindsman "criminaliserende uitlatingen" over hem had gedaan.

Lees meer over:

Inkomen

Inkomen
'Hoeveel geld genoeg is, moet je zelf beantwoorden', vertelt hoogleraar vastgoedeconomie Dirk Brounen.

Reisverzekering

Reisverzekering
Wel of niet afsluiten? De zin en onzin van reisverzekeringen.

IEX.nl (mediapartner)

IEX.nl (mediapartner)
IEX.nl is hét beleggersplatform van Nederland. Volg alles van deze mediapartner. 
Tip de redactie