DNB-president Knot wil dat ECB beleid na december afbouwt

De Europese Centrale Bank (ECB) zou het eigen ruime monetaire beleid na december dit jaar zo snel mogelijk moeten afbouwen. Daarna zou ook de rente weer geleidelijk omhoog kunnen.

Dat stelt president Klaas Knot donderdag in een toelichting op het jaarverslag van De Nederlandsche Bank (DNB).

Als de groei en de inflatie in de eurozone nog verder aantrekken dan nu al het geval is, is het huidige beleid volgens Knot "onnodig zwaar geschut". 

Het belangrijkste renteniveau in de eurozone staat al ruim een jaar op 0 procent, waardoor banken gratis geld kunnen lenen bij de ECB. Dit rentetarief blijft naar verwachting van de ECB zelf nog voor langere tijd op dit of zelfs een lager niveau staan. 

Daarnaast blijft de centrale bank tot en met maart maandelijks voor 80 miljard euro aan staats- en bedrijfsobligaties opkopen. Per april gaat dit maandbedrag omlaag naar 60 miljard euro.

Voorspelbaarheid

"Ik denk dat voorspelbaarheid van beleid belangrijk is, dus hebben we aangekondigd dat wij het opkoopprogramma tot december dit jaar zullen voortzetten met 60 miljard", zegt Knot. "Ik denk dat het daarna zo snel mogelijk moet worden afgebouwd, omdat de rationale voor het programma is weggevallen." 

Alleen als de economie zich nog gunstiger ontwikkelt dan verwacht, kan het opkoopprogramma eerder worden afgebouwd, meent hij.

Minder effect

Maar het ECB-beleid heeft volgens Knot steeds minder effect aangezien er al veel liquide middelen in omloop zijn en de rente al zeer laag is. "Kredietverlening, investeringen en consumptie worden hier nauwelijks meer door aangejaagd", aldus Knot. 

"In een situatie waarin spaardoelen door een heel lage rente onder druk komen te staan, worden mensen zelfs geprikkeld meer te sparen en dus minder te besteden." 

Verstoren

Bovendien brengt het beleid steeds meer ongewenste effecten met zich mee. Zo kan het de werking van financiële markten verstoren. "Het monetaire beleid kan aanleiding geven tot een ongezonde zoektocht naar rendement", noemt Knot als voorbeeld. 

Ook waarschuwt Knot nog eens voor een groeiend risico dat huishoudens, bedrijven en overheden te veel leunen op de lage rente. "Zij verliezen prikkels om hun balansen op te schonen, structurele hervormingen door te voeren en zo hun weerbaarheid op peil te brengen voor tijden met hogere rentes."

Geen afbouw

Knot lijkt met zijn opmerkingen in te druisen tegen het standpunt van de ECB. Want hoewel de inflatie dit jaar naar verwachting uitkomt op 1,7 procent en de economische groei op 1,8 procent, wil de ECB vooralsnog niks weten van een afbouw van het opkoopprogramma of een hogere rente voor banken om geld te lenen. 

Centralebankpresident Mario Draghi van de ECB benadrukte onlangs dat de inflatie vooral vanwege de olieprijs stijgt en dat die dus ook zomaar weer kan dalen.

Opzij

DNB heeft vorig jaar 500 miljoen euro opzij moeten leggen vanwege de mogelijke risico's van het stimuleringsbeleid van de ECB. De voorziening drukt de nettowinst van DNB, die mede daardoor slonk tot 43 miljoen euro.

Daarvan vloeide 41 miljoen euro naar de schatkist, waar over 2015 een dividend van 174 miljoen euro werd uitgekeerd. In 2014 werd nog ruim 900 miljoen euro uitgekeerd aan de Staat.

De hoeveelheid schuldpapier op de balans van DNB is afgelopen jaar met 70 procent gegroeid, naar 97 miljard euro. Dat komt doordat DNB is belast met de uitvoering van het ECB-beleid in Nederland.

DNB koopt veelal schuldpapier met een laag rendement op. Daardoor bestaat de kans dat DNB de obligaties met verlies moet verkopen als de rente weer gaat stijgen.

Wereldeconomie

Verder was de wereldeconomie in 2016 weerbaarder dan van tevoren werd gedacht. "De keuze voor de Brexit, de Amerikaanse presidentsverkiezingen, het Italiaanse referendum en de voortdurende geopolitieke onrust (...) leken de wereldwijde economische groei en stabiliteit van de financiële markten echter nauwelijks te deren", aldus Knot.

Opkomende economieën hebben zich vorig jaar enigszins hersteld en ook China houdt een groei van boven de 6 procent vol. De verwachtingen voor dit jaar zijn vooralsnog positief.

Risico's

Toch ziet Knot politieke onzekerheid, protectionisme en weerstand tegen globalisering als risico's voor de langere termijn. Hij doelt daarmee op onder meer de toekomst van de EU na de Brexit, het protectionistische beleid van de Amerikaanse president Donald Trump en de afgebroken onderhandelingen over vrijhandelsverdrag TTIP. 

"Nederland is hier als kleine open economie kwetsbaar voor", waarschuwt Knot. De groei van de wereldhandel blijft sinds 2012 dan ook ver achter bij het langjarig gemiddelde.

Nederland

Nederland zou het economische herstel moeten gebruiken om verder te hervormen, oordeelt Knot. "Hoewel de crisis voor Nederland grotendeels achter de rug is, staat de wereld niet stil en zijn verdere hervormingen nodig om de Nederlandse economie voor te bereiden op de toekomst." 

Knot vindt hervormingen op het gebied van duurzaamheid, de woningmarkt, het pensioenstelsel, het belastingstelsel, de arbeidsmarkt en de financiële sector het meest urgent.

Lees meer over:

IEX.nl (mediapartner)

IEX.nl (mediapartner)
IEX.nl is hét beleggersplatform van Nederland. Volg alles van deze mediapartner. 

Chronologie AkzoNobel

Chronologie AkzoNobel
PPG Industries heeft zijn zinnen gezet op overname van AkzoNobel. Een chronologie van de gebeurtenissen.

Belastingaangifte

Belastingaangifte
Het is tijd voor de belastingaangifte over 2016. Wat zijn de belangrijkste wijzigingen?
Tip de redactie