'Financiële sector moet minder dominante rol krijgen'

De samenleving moet minder afhankelijk worden van de financiële sector. Daarvoor pleit de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).

De raad stelt in een woensdag gepubliceerd rapport dat de samenleving "bijzonder kwetsbaar" en te gevoelig is geworden voor de "wispelturigheid van financiële markten". Het WRR-rapport is woensdag overhandigd aan minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën.

Doordat de bezittingen en schulden van huishoudens zijn gegroeid, hebben wijzigingen in de rente en bewegingen op de aandelenmarkt veel invloed op de huishoudboekjes van consumenten. Daarnaast hebben de kortetermijnontwikkelingen op de financiële markten ook gevolgen voor grote bedrijven, pensioenfondsen en semipublieke instellingen.

Het adviescollege van de regering stelt dat politici zich sinds de crisis te eenzijdig gericht hebben op aanpassingen binnen de financiële sector. "Er is te weinig oog geweest voor hoe de samenleving en de economie weerbaarder gemaakt kunnen worden tegen verstoringen, terwijl dit in belangrijke mate binnen de invloedssfeer van het nationaal beleid ligt", aldus het adviescollege.

Weerbaarheid

De WRR adviseert de regering onder meer te stoppen met het fiscaal bevoordelen van schulden. Daarmee doelt de raad bijvoorbeeld op de hypotheekrenteaftrek.

Verder kan de onderhandelingspositie van consumenten versterkt worden door financiële instellingen standaardversies van complexe financiële producten aan te laten bieden. Daarnaast kan de regering de collectieve inkoop van financiële producten door consumenten stimuleren.

De raad stelt dat semipublieke instellingen weerbaarder kunnen worden door het interne toezicht te versterken. En grote investeringen en contracten van deze instellingen kunnen bijvoorbeeld aan een verplichte externe toets onderworpen worden.

Financiële sector

Daarnaast moet de financiële sector volgens de raad "met krachtig beleid" robuuster worden gemaakt. Zo krijgen financiële instellingen meer ruimte om in te spelen op onzekerheden.

De raad stelt onder meer hogere buffers voor banken en verzekeraars voor. Ook moet er meer aandacht zijn voor diversiteit binnen de sector. Om dat te bereiken, moet het voor nieuwe spelers makkelijker worden om de markt te betreden.

Politieke betrokkenheid

Tot slot vindt het adviescollege dat de politiek meer betrokken moet zijn bij de financiële sector. "Financiële stabiliteit en de financiële diensten zelf zijn van fundamenteel belang voor het functioneren van de samenleving. Dit vraagt om een periodieke, en minder incidentgedreven, betrokkenheid van de politiek."

De WRR raadt de regering aan meer samenhang aan te brengen in het sociaaleconomisch beleid. Niet alleen inhoudelijk, maar ook door de tijd heen. "Regels worden vaak afgezwakt tijdens periodes van euforie, dus precies op het moment dat het beleid eigenlijk aangescherpt moet worden", aldus de WRR. Dit probleem kan deels opgelost worden door meer anticyclisch beleid te voeren.

De raad pleit eveneens voor een jaarlijks debat in de Tweede Kamer over de staat van het financiële systeem en maatschappelijke financiële weerbaarheid. "Dit zou een goede manier kunnen zijn om ook in tijden waarin financiële kwesties minder urgent lijken, toch politieke betrokkenheid te organiseren."

De regering moet volgens de raad meer de ruimte benutten die er is voor het voeren van nationaal beleid. "Durf de eigen beleidsruimte te gebruiken die internationale financiële regelgeving toelaat, juist wanneer dit nodig is voor de behartiging van publieke belangen."

Dijsselbloem

Dijsselbloem noemt het WRR-rapport woensdag op Twitter "een waardevolle bijdrage". Volgens hem wordt het debat over de verhouding tussen de financiële sector en de samenleving verbreed. "Pure winst", stelt de bewindsman.

Hij stelt dat het advies "interessante aanknopingspunten" biedt voor het volgende kabinet.

Goede impuls

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zegt dat de raad "een goede impuls" geeft aan de verdere dialoog over de rol van de financiële sector.

Maar de organisatie benadrukt dat het ook belangrijk is om te kijken naar de kansen die een financiële sector kan bieden aan de samenleving en de economie. "De NVB vindt dat aandacht voor dit aspect in het rapport niet zou hebben misstaan."

Welvaart

Voorzitter Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW vindt echter dat het rapport de bijdrage van de financiële sector voor de welvaart miskent. "Zonder onze vierhonderd jaar lange traditie van financiële dienstverlening zaten Nederlandse ondernemers niet over de hele wereld", aldus De Boer.

"Verder zijn de lange balansen van huishoudens waar in het rapport over gesproken wordt, voornamelijk het gevolg van ons pensioenstelsel en het woningmarktbeleid, niet van onze financiële sector."

De Boer is evenmin te spreken over de nationale focus in het rapport, omdat die volgens hem niet past bij het internationale karakter van de sector en de open economie van Nederland. "90 procent van de financiële regelgeving is Europees. Houd het daar dan bij, want anders is er geen eerlijk speelveld."

Herkenbaar

Voorzitter Maurice Limmen van vakbond CNV bestempelt de bevindingen van de WRR als "een behulpzaam rapport met een herkenbare analyse".

"Mensen willen een eerlijke en stabiele maatschappij. Daarvoor hebben we, dat deel ik met de WRR, een dienstbare financiële sector nodig. En een politiek die tekenen van de tijd verstaat."

Lees meer over:

IEX.nl (mediapartner)

IEX.nl (mediapartner)
IEX.nl is hét beleggersplatform van Nederland. Volg alles van deze mediapartner. 

Zorgpolis

Zorgpolis
Zeven tips voor het kiezen van een zorgverzekering.

Zorgpremies

Zorgpremies
Overzicht: Dit zijn de zorgpremies voor 2017.
Tip de redactie