'Ministers moeten Kamer beter informeren over gereserveerd geld'

De Algemene Rekenkamer vindt dat ministers de Tweede Kamer beter moeten informeren over de bedragen uit de begroting die zij tijdelijk opzij zetten.

Ministers zetten begrotingsreserves steeds vaker in als tijdelijke spaarpot, maar het parlement krijgt weinig informatie over hoe zij de begrotingsreserves gebruiken, schrijft de Algemene Rekenkamer donderdag in een rapport.

Geld dat een minister niet binnen het begrotingsjaar kan uitgeven, kan door het opzij te zetten toch voor het oorspronkelijke doel behouden worden.

Elke minister meldt op Prinsjesdag wat de stand van een begrotingsreserve is. Maar het parlement krijgt meestal geen totaaloverzicht van wat er in de tussentijd met de reserve is gebeurd.

Verplichting

"Gezien het toenemende belang is volgens de Algemene Rekenkamer een verplichting voor ministers tot uitgebreidere toelichting op z'n plaats", schrijft het orgaan. "Het parlement stelt immers de begrotingswetten vast en kan dan invloed hebben op de bestedingen van (belasting)geld."

Dit wordt door de beperkte informatie bemoeilijkt, vindt de rekenkamer. Daarom zouden ministers van elke reserve een overzicht met een toelichting moeten verstrekken.

Aanleiding voor het onderzoek was de stijging van het aantal reserves. Dit aantal steeg van 11 in 2009 naar 23 eind 2014. Het totale bedrag dat opzij is gezet, verdubbelde in die periode van 806 miljoen euro tot 1,8 miljard euro.

De toename is vooral een gevolg van nieuwe begrotingsregels. Sinds 2013 moet voor rijksgaranties, -leningen en -borgstellingen altijd een reserve in de begroting worden opgenomen.

Niet-openbare afspraken

Het onafhankelijke orgaan vindt ook dat niet-openbare afspraken over het aanspreken en toevoegen van bedragen aan de begrotingsreserves openbaar gemaakt moeten worden, "zodat democratische controle mogelijk is".

Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt dat ministers over 16 van de 23 begrotingsreserves niet-openbare aanvullende afspraken heeft gemaakt met de minister van Financiën. 

Afspraak

"Zo heeft de minister van Economische Zaken (EZ) afgesproken dat de begrotingsreserve duurzame energieproductie bij het aantreden van een nieuw kabinet grotendeels zal worden 'leeggeboekt'."

Het reservebedrag is inmiddels opgelopen tot boven de 1 miljard euro, omdat het budget onder meer vanwege vertraagde windmolenprojecten niet direct besteed kan worden.

Omdat de minister van Economische Zaken pas op lange termijn verwacht dit geld nodig te hebben, is tijdelijk 389 miljoen euro uit deze reserve gehaald om de aardbevingsschade in Groningen aan te pakken. "Maar dit betekent dat de minister van EZ tot 2021 minder ruimte heeft om tegenvallers bij duurzame energie op te vangen."

Boekhouding

Verder adviseert de Algemene Rekenkamer onderzoek te doen naar de toevoeging van een zogenoemde baten-lastenboekhouding. "De toelichting binnen zo’n boekhouding is anders, ook omdat dan niet uitgegeven geld niet standaard aan het einde van het begrotingsjaar wordt teruggestort."

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) reageert positief op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer. Zo kondigt hij een uitgebreidere toelichting voor het parlement aan. Ook belooft hij aanvullende afspraken tussen ministers voortaan openbaar te maken.

Dijsselbloem zal daarnaast het parlement informeren over welke delen van de reserves juridisch verplicht zijn. En verder zal de minister de mogelijkheden van een baten-lastenboekhouding samen met de Algemene Rekenkamer onderzoeken.

Lees meer over:

finanzen.nl

finanzen.nl
finanzen.nl brengt nieuws, columns en achtergrondartikelen over de beurs.

Brexit

Brexit
Dreiging van economische leegloop bij Brexit.

Startups

Startups
Startups buitelen over elkaar heen. Waar komt de schijnbaar onbedwingbare honger naar innovatie vandaan?