Litouwen maakt zich gereed voor de euro

Op 1 januari vervangt Litouwen de nationale munt, de litas, met de euro. Daarmee is het land het laatste van de drie Baltische landen en de negentiende EU-lidstaat die de Europese munt invoert.

De litas is sinds 2002 al gekoppeld aan de euro. Eén euro staat gelijk aan 3,4528 litas, en dat is ook de wisselkoers die op 1 januari zal worden aangehouden.

Om de euro in te voeren mag de begrotingsschuld van een land niet hoger liggen dan 60 procent van het bruto binnenlands product (bnp), het begrotingstekort niet hoger dan 3 procent van het bbp. 

Van de 28 Europese lidstaten hebben alleen Denemarken en het Verenigd Koninkrijk officiëel een zogenoemde opt-out bedongen. Voor de overige lidstaten is invoering verplicht, mits zij aan de stabiliteitseisen voldoen. 

Litouwen doet het al jaren goed. Het Litouwse bbp stijgt al jaren gestaag, tonen cijfers van de Wereldbank aan: de afgelopen twee jaar met percentages boven de 3 procent, in 2011 rond de 6 procent.

Alleen in 2009 zag het het bbp met 15 procent slinken, als gevolg van de crisis. Die ontwikkeling werd de kop ingedrukt met rigoureuze bezuinigingen: tussen 2009 en 2013 werden de overheidsuitgaven met maar liefst 10,5 procent teruggebracht, en daalde het begrotingstekort van 9,3 tot 2,6 procent.

Voordelen

Welk voordeel haalt Litouwen uit de euro, als het het economisch al zo goed doet? Invloed speelt een rol: "We zullen deel uitmaken van de club van de sterksten, en we zullen zelf deel uitmaken van het besluitvormingsproces. Nu staan we nog aan de andere kant van de deur", zo zei president Dalia Grybauskaite tijdens een bezoek aan Polen, eerder dit jaar.

Maar er zijn ook duidelijkere economische belangen. Al met al verwacht de centrale bank dat het bbp door de invoering van de euro in de komende jaren met 1,3 procent zal toenemen.

Dat moet onder meer gebeuren doordat de invoering van de euro moet zorgen voor goedkoper krediet. "We zullen meer vertrouwen krijgen, waardoor we goedkoper kunnen lenen, zodat we meer geld kunnen uitgeven aan pensioenen en andere zaken", aldus de president. 

Die voorspelling komt niet zomaar ergens vandaan. Buurland Letland, dat de euro begin 2014 invoerde, zag zijn kredietbeoordeling ook stijgen na de invoering van de euro. Dat heeft volgens de president van de Letse centrale bank voor een besparing van 70 tot 80 miljoen euro geleid.

Die aanname wordt ondersteund door cijfers (pdf) van de Litouwse centrale bank: de rente die de overheid betaalt zal volgende de bank na de invoering van de euro met 0,8 procent afnemen.

Rusland

Met de invoering van de euro hoopt Litouwen op een impuls voor de handel met andere Europese lidstaten. De Europese Unie is nu al de belangrijkste handelspartner van Litouwen: ruim 55,6 procent van de export gaat naar Europese lidstaten, 64,5 procent van de import komt uit de Europese Unie. Litouwen verwacht door de euro 5 procent meer producten te zullen uitvoeren. 

Litouwen heeft die handel nodig, want de invoering van de euro volgt op een jaar waarin Litouwen slachtoffer werd van de oplopende spanningen tussen Rusland en Europa. Het land wordt het hardst van alle Europese landen getroffen door de sancties die zijn opgelegd door buurland Rusland, dat traditioneel een belangrijke handelspartner is. 

Litouwen heeft zich sinds de oplopende spanningen tussen Europa en Rusland steeds sterk uitgesproken tegen Rusland. Zo levert het wapens aan Oekraïne, en stelde de Litouwse president in een interview met de Washington Post dat Rusland zijn buren "terroriseert". Per 1 januari neemt Litouwen bovendien een drijvende gasterminal in gebruik, waardoor het niet meer compleet afhankelijk is van Russisch gas.

Lees meer over:
Tip de redactie