Gepubliceerd: 
Laatste update: 
14 maart 2013 15:27
14 maart 2013 16:08

Volgens Knot nog jaren kans op nieuwe crisis

De komende jaren blijft de kans dat de schuldencrisis opnieuw oplaait altijd aanwezig. "De onderliggende oorzaken van de crisis zijn in 2013 en 2014 nog niet opgelost. Er liggen nog flinke uitdagingen voor ons."

Foto:  ANP

 Bekijk video

Dit stelt Klaas Knot, president van de Nederlandsche Bank (DNB), donderdag in een toelichting op het jaarverslag.

Wat is volgens u nou het recept voor Nederland om uit de crisis te komen?

"We moeten onze schulden afbouwen en zorgen dat we uitstekend gepositioneerd blijven op onze exportzijde. De geschiedenis laat zien dat het herstel van de export voor ons altijd het recept is geweest om uit een recessie te komen. Dan trekt eerst de export aan, een paar kwartalen later de bedrijfsinvesteringen en soms pas 1,5 jaar later de consumptie."

"Daarom vind ik ook: laten we niet overmatig veel paniek zaaien over de consumptie. Die komt normaal gesproken achteraan in het rijtje. We moeten vooral goed onze concurrentiepositie in de gaten houden, want daar zal het van moeten komen."

'De eerste zonnestralen komen al door, maar de kou is hardnekkiger dan we gewend zijn', zo omschreef u de huidige staat van de economie. Wat betekent dat voor Europa en de euro?

"Ik heb goede hoop dat het crisisgevoel op de financiële markten dit jaar geleidelijk zal wegebben. Maar de onderliggende oorzaken zijn in 2013 en 2014 nog niet opgelost. Daar zullen nog jaren voor nodig zijn, om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Zolang er zwakheden bestaan is er altijd een risico dat er een nieuw crisisgevoel plaatsvindt."

"Maar als je nu kijkt naar hoe de financiële markten de recente onrust rondom de Italiaanse verkiezingen hebben verwerkt, dan bleken ze toch heel robuust. Als deze verkiezingen een jaar geleden hadden plaatsgevonden, was het effect op de markten vele malen groter geweest."

Heeft het uw voorkeur dat Europa uiteindelijk een politieke unie wordt met een gezamenlijke begroting om zo financiële instabiliteiten weg te nemen?

"Dat is alleen iets voor de lange termijn. Ik maak wel eens de volgende vergelijking: stel je hebt zeventien huizen en die willen allemaal een brandverzekering. Dan is het goedkoper om dat samen af te sluiten, maar dat werkt alleen als de kans op brand voor iedereen even groot is."

"Dat is bepaald nog niet de situatie in Europa. Het werkt niet als je een buurman hebt die eens in de zoveel tijd zijn eigen schuurtje in de fik steekt. Er is nu nog geen sprake van een gelijke uitgangspositie in Europa." 

U hamert erop dat de tegenvallende economie en de stijgende werkloosheid geen redenen zijn om minder te bezuinigen en hervormen. Coen Teulings van het Centraal Planbureau (CPB) stelde woensdag nog dat hier juist voorzichtig mee moet worden omgesprongen.

"We zijn het daar met het CPB niet helemaal over eens. Teulings weegt op dit moment de schadelijke effecten van de bezuinigingen op de korte termijn zwaarder dan de nadruk die ik leg op de structurele lange termijn."

"Als je kijkt naar wat er nu aan de hand is met onze overheidsfinanciën dan zie je dat alle sociale arrangementen gebaseerd zijn op economische groei zoals we die hadden ingeschat voor de financiële crisis. Die economische groei was dus overschat. Dan komt er een moment dat je met elkaar die sociale afspraken zult moeten aanpassen."

"Dat duurt heel lang, je kan niet verwachten dat je dat in een paar jaar regelt. In de jaren '80 hebben we daar ook tien jaar over gedaan."

Maar moeten we dan de komende jaren telkens blijven bezuinigen om aan de begrotingsregel van 3 procent te kunnen voldoen?

"Op dit moment zijn de marges op ons tekort zo klein dat we bij iedere tegenvaller weer boven de drie procent uitkomen. We zitten in een tombola waar we op iedere tegenvaller moeten reageren."

"Ik zou willen dat we zo snel mogelijk voldoende marge op de feitelijke drie procent hebben ingebouwd zodat we ons rustig kunnen richten op maatregelen om het structurele begrotingstekort aan te pakken."

Als u dat wil, moet er dan nu niet al meer bezuinigd worden?

"Nee, want we willen het fragiele herstel nu niet in de kiem smoren. Maar dat betekent dat er na 2014 nog flinke uitdagingen voor ons liggen."

"Ik heb niet de illusie dat Nederland tot in de lengte der dagen tegen de extreem lage rente van nu kan blijven herfinancieren. Die prijs gaan we nog een keer betalen, als de rente weer stijgt. Dan zal een extra aanpassing op de overheidsfinanciën gedaan moeten worden."

"Ook hebben we de stijging van onze zorgkosten nog niet onder controle hebben. Daar zullen verdere maatregelingen nodig zijn."

In de Verenigde Staten geldt een ander beleid waar minder nadruk ligt op de overheidsfinancien, waardoor er minder hoeft te worden bezuinigd. Hoe kan het dat dit daar wel kan en in Europa niet?

"De Amerikaanse overheid kan zich een hogere staatschuld permitteren dan eigenlijk alle andere landen in de wereld vanwege de unieke positie van de dollar. De dollar is de enige reservevaluta in de wereld, waar beleggers snel op teruggrijpen."

"De schuldquota in de VS lopen tegen de 100 procent. Op het moment dat we in Nederland zo'n hoge staatsschuld zouden hebben, dan rijzen er onder beleggers ernstige zorgen over onze kredietwaardigheid. We zouden dan moeite hebben om onze staatsobligaties in het buitenland te slijten.

"De Amerikanen genieten nu het voordeel dat vraagtekens over de krediethoudbaarheid pas later actueel worden en bij hogere schuldniveaus dan bij ons. Maar dat gaat een keer mis, de grens is bereikt."

Zie ook:

DNB wil vasthouden aan bezuinigingen

'Woonakkoord helpt huizenmarkt vooruit'

Vijf vragen begrotingsregels

Door: NU.nl/Heleen Haverkort

Eerdere berichten

30 Rolls-Royces

 Rolls-Royce heeft de grootste bestelling ooit binnengehaald. Een Chinese hotelmagnaat bestelt dertig Rolls-Royces Phantom.

Lees verder op NUzakelijk.nl 
Banner NUjournaal Zakelijk