DEN HAAG - In de laatste dagen voordat de Tweede Kamer moet beslissen over twee testtoestellen van de Joint Strike Fighter (JSF/F-35), is de strijd nog in volle gang.

De Kamer wordt overspoeld met informatie. De vakbonden en de Rekenkamer kwamen vrijdag nog met kritische geluiden en de Zweedse producent Saab deed nog eens een ultieme poging om haar gevechtsvliegtuig Gripen Next Generation aan Nederland te slijten.

Saab

Met soms stekelige formuleringen schreef Saab brieven aan het kabinet, de Tweede Kamer, de vliegtuigindustrie en aan de commandant van de luchtmacht.

Daarin benadrukt Saab dat Nederland 85 jachttoestellen kan kopen voor een vast bedrag van bijna 4,8 miljard euro, met daarnaast nog eens 4,8 miljard euro voor de levensduurkosten voor dertig jaar.

Woensdag besluit de Tweede Kamer of zij akkoord gaat met twee JSF-testtoestellen, waarvoor Defensie het contract van het eerste toestel nog deze maand wil ondertekenen.

De Kamer en ook de coalitiepartijen zijn verdeeld. Het CDA is voor, maar de PvdA en de ChristenUnie twijfelen nog steeds. De VVD is ook voorstander maar vrijwel de rest van de oppositie is tegen.

Kosten

Vooral de onzekerheid over de prijs van de JSF, zowel de aanschaf- als de exploitatiekosten, is een heet hangijzer.

Defensie vindt de JSF verreweg het beste toestel voor de toekomst en zal 6,1 miljard euro reserveren om in fases 85 JSF-toestellen te kopen. Daarnaast wordt nog eens bijna 10 miljard euro uitgetrokken om de JSF dertig jaar lang te gebruiken en onderhouden.

Saab gaat ervan uit dat een keuze voor een JSF-testtoestel van de Amerikaanse producent Lockheed Martin de facto een keus is voor de aanschaf van de JSF.

Daarover zou in 2010 een finale beslissing worden genomen. Achter de schermen is er echter overleg binnen de coalitie om dat eventueel uit te stellen tot een volgend kabinet.

In zijn brief aan de Tweede Kamer spreekt Saab 'met kracht' tegen dat bij een keus voor de Gripen minder te verdienen is voor Nederlandse bedrijven dan bij de JSF.

Saab zegt Nederland 100 procent compensatie te garanderen voor het aankoopbedrag door technologische uitwisseling, deelname in de productie en leveranties aan het Gripen-programma.

Vakbonden

De vakbonden zijn er ook niet gerust op de baten die de JSF zou brengen.

Staatssecretaris Jack de Vries (Defensie) moet eerst harde afspraken met Lockheed Martin maken over minimaal duizend voltijdbanen voor tien jaar voordat hij een JSF-testtoestel aankoopt, vinden de vakbonden.

Ook moet hij afspraken maken voor het geval een van de Nederlandse luchtvaartbedrijven wordt over genomen door een investeerder uit een land dat Lockheed Martin niet de bouw aan een Amerikaans gevechtsvliegtuig toevertrouwt.

Desnoods moet er een boetebeding komen voor het geval Lockheed orders terugtrekt. De Vries vindt de eis van de vakbond voor de banen onzinnig, zo liet hij vrijdag in een reactie weten.