DEN HAAG - Het kabinet moet drastische maatregelen nemen om te voorkomen dat Nederland in de diepste recessie sinds 1931 belandt. Bezuinigingen lijken daarbij onvermijdelijk. Desondanks zal het begrotingstekort sterk oplopen.

Foto:  ANP

Het Centraal Planbureau (CPB) presenteerde dinsdag voorlopige voorspellingen voor de economische groei.

De cijfers zijn nog slechter dan verwacht. De Nederlandse economie zal dit jaar krimpen met 3,5 procent, waar het CPB in december nog een veel kleinere krimp van 0,75 procent voorspelde.

Begrotingstekort

Het begrotingstekort dit jaar was afgelopen december nog geschat op 1,2 procent, maar komt nu volgens het CPB uit op 3 procent en volgend jaar zelfs op 5,5 procent.

De gemiddelde koopkracht neemt nog wel toe, maar dat zal niet gelden voor de honderdduizenden die werkloos raken. De werkloosheid loopt dit jaar op tot 5,5 procent (425.000 mensen) en gaat in 2010 zelfs richting de 9 procent (675.000 mensen).

Ongekend

Premier Jan Peter Balkenende sprak dinsdag van ''een zware recessie'' en noemde het tempo van de economische neergang ongekend.

Hij deed een beroep op de Nederlandse bevolking. ''We staan voor een nieuwe en grote beproeving. De problemen zijn zo groot dat iedereen zijn of haar steentje moet bijdragen.''

Snel besluit

Binnen de regeringscoalitie werden snel de rijen gesloten, na geruzie de afgelopen weken over de vraag hoe strikt het kabinet zich moet houden aan de eigen afspraken om te bezuinigen bij een financieringstekort van 2 procent.

Nu duidelijk is dat het tekort waarschijnlijk ver boven die 2 procent uitkomt, wordt in kringen rond de coalitie toegegeven dat bezuinigingen onvermijdelijk zijn.

CDA, PvdA en ChristenUnie

Maar het CDA sloot zich dinsdag wel aan bij de PvdA en de ChristenUnie in het standpunt dat maatregelen de economie niet verder mogen schaden.

De oppositie in de Tweede Kamer is verdeeld. GroenLinks en de SP zien liever het overheidstekort oplopen dan dat er nu bezuinigd wordt, maar de VVD en de PVV zien overal posten waarop hard gesneden kan worden.

VVD

VVD-leider Mark Rutte wil miljarden bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, gratis schoolboeken, de sociale zekerheid en door de kilometerheffing niet in te voeren.

Vakcentrales

Ook bij de sociale partners heerst weinig tevredenheid over de opstelling van het kabinet. De vakcentrales dringen aan op snellere actie en op investeringen ter waarde van 7 miljard euro.

Minister Wouter Bos van Financiën deed het voorstel van FNV, CNV en MHP snel af als onevenwichtig en te duur. Werkgeversorganisatie VNO-NCW vraagt om loonmatiging en het bevriezen van alle overheidsuitgaven inclusief de uitkeringen.

Het kabinet gaat de komende weken studeren op voorstellen die topambtenaren nog deze week bij minister Bos zullen inleveren.

Maatregelen

Begin maart moeten er dan maatregelen uitrollen, die ingrijpend zullen zijn maar volgens Bos minder draconisch dan in de jaren tachtig toen Nederland voor het laatst in een recessie verkeerde.

De coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie hebben afgesproken het kabinet nu even de tijd te geven. Taboes zijn er niet, zo sprak de top van de coalitie dinsdag af in overleg bij premier Balkenende.