NIJMEGEN - Het zijn vaak persoonlijke omstandigheden die ertoe leiden dat mensen in een gemeente een bijstandsuitkering aanvragen. Gemeenten die financieel verantwoordelijk zijn voor de bijstand, hebben daarop geen invloed.

Foto:  ANP

Zij kunnen de helft van de instroom in de bijstand nauwelijks voorzien.

Dat blijkt uit de monitor 2008 van de vereniging van directeuren van sociale diensten (Divosa) die woensdag in Nijmegen is gepresenteerd. Bijna vier op de tien (37 procent) aanvragen voor bijstand zijn het gevolg van bijvoorbeeld een scheiding of verhuizing.

Stopzetten

Persoonlijke omstandigheden zijn in drie op de tien gevallen de reden dat een gemeente de uitkering kan stopzetten. Mensen verhuizen, overlijden of gaan samenwonen en zijn daardoor niet meer op een uitkering aangewezen. Het aanvaarden van een baan blijft de belangrijkste reden (39 procent) dat de uitkering kan worden gestaakt. Daarop hebben gemeenten wel invloed. Zij proberen mensen aan de slag te helpen door bijvoorbeeld bemiddeling en werkprojecten.

Het aantal bijstandsgerechtigden is de afgelopen jaren flink gedaald. Volgens de jongste CBS-cijfers hebben 268.000 mensen bijstand. Van hen is volgens de monitor 39 procent langdurig op deze uitkering aangewezen. Ook vorig jaar ging Divosa uit van een "harde kern" van die omvang. Zij kunnen door onder meer psychische problemen en fysieke beperkingen niet aan de slag in een betaalde baan of via gesubsidieerd werk.

Vermogen

Het streven is dat iedereen "naar vermogen meedoet". Toch heeft bijna de helft van de gemeenten geen beleid dat daarop is gericht. Zij rekenen de sociale dienst vooral af op het aantal klanten en de uitstroom uit de bijstand.

Het aantal bijstandsgerechtigden ligt nu onder de 4 procent van de beroepsbevolking. Er zijn wel grote verschillen tussen gemeenten. Grote steden en gemeenten 'aan de randen' van het land hebben vaak veel meer inwoners met een bijstandsuitkering. Dat heeft te maken met de samenstelling van de beroepsbevolking en de plaatselijke arbeidsmarkt.

In grote steden in de Randstad sluit bijvoorbeeld de opleiding van de beroepsbevolking vaak niet aan bij de eisen van werkgevers. Scholing en taalcursussen kunnen daar helpen.