DEN HAAG- Schaf de AWBZ, waaruit onder meer de ouderenzorg en de zorg voor gehandicapten wordt betaald, af en hevel de zorg uit deze verzekering over naar de zorgverzekeraars en de gemeenten.

Foto:  Chris Heijmans

Dit levert volgens de Raad voor de Volksgezondheid (RVZ) betere en betaalbare zorg op voor bepaalde groepen patiënten.

Dat staat in een advies dat de RVZ donderdag aanbiedt aan staatssecretaris Jet Bussemaker van Volksgezondheid.

Pakket

De AWBZ is decennia geleden ingesteld voor financiering van de langdurige zorg aan mensen die nooit meer beter zullen worden, zoals verstandelijk gehandicapten, ouderen en psychiatrische patiënten. Maar het oorspronkelijke pakket is in de loop van de jaren steeds verder uitgedijd.

De kosten stijgen snel en bedragen dit jaar ruim 20 miljard euro. Dat is ongeveer 40 procent van de 54 miljard die in Nederland aan gezondheidszorg wordt uitgegeven.

Ingrijpend

Alle volwassen Nederlanders betalen premie voor de AWBZ-pot. Deskundigen waarschuwen al langer dat de kosten de pan uit rijzen en de volksverzekering op springen staat. Diverse organisaties, zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), hebben eerder ook al geadviseerd om de AWBZ ingrijpend te veranderen.

De stelselherziening is zeer ingrijpend, en de mensen die afhankelijk zijn van de AWBZ zijn vaak zeer kwetsbaar. De RVZ bepleit daarom dat de reorganisatie heel geleidelijk aan moet worden doorgevoerd. Ook moeten de rechten en plichten van gemeenten en zorgverzekeraars van tevoren heel strikt worden vastgelegd.

Overleg

De raad heeft, in overleg met patiëntenorganisaties, gekeken hoe zo'n verandering van financiering uitpakt voor vier groepen patiënten: mensen met het Downsyndroom, een beroerte, dementie en schizofrenie. Het oordeel van de RVZ is positief. Door de efficiëntere aanpak van de zorgverzekeraars kan er meer geld vrijkomen voor kwaliteitsverbetering van de zorg.

Ook zou er meer gedaan kunnen worden aan preventie. Daarmee zou dan bereikt moeten worden dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen en minder zorg nodig hebben.

Risico's

De RVZ zie ook risico's, bijvoorbeeld voor mensen met het Downsyndroom. Zij zouden de dupe kunnen worden van verschillen in beleid tussen gemeenten en verzekeraars. Toch vindt de RVZ dat zorgverzekeraars ook voor deze groepen verantwoordelijk moeten worden en zorg moeten ontwikkelen die speciaal op hen is gericht.

CDA

Het CDA ziet niets in het advies van de Raad voor de Volksgezondheid om de AWBZ af te schaffen en de zorg voor ouderen en gehandicapten over te hevelen naar verzekeraars en gemeenten. Tweede Kamerlid Jan de Vries vindt dat "kwetsbare groepen niet het slachtoffer mogen worden van het vrije spel van de markt".

De Vries heeft dat donderdag in het NOS Journaal gezegd. Het CDA-Kamerlid vindt dat geprobeerd moet worden het huidige AWBZ-systeem te verbeteren.

D66-Kamerlid Fatma Kocer Kaya verwijt het CDA in een reactie dat de grootste regeringspartij "niet wil nadenken over de stijgende kosten in de zorg". Volgens haar verklaart het kabinet alle problemen taboe.

Koepelorganisatie

De koepelorganisatie van zorgverzekeraars ZN vindt dat de RVZ wel erg hard van stapel loopt. Volgens een woordvoerder willen de zorgverzekeraars best een deel van de zorg uit de AWBZ overnemen, alleen moet die overgang dan heel geleidelijk gaan. ZN ziet er niets in om de zorg voor verstandelijk gehandicapten over te nemen. "Voor die zorg moet toch altijd een soort kern-AWBZ-regeling blijven bestaan", heeft de woordvoerder donderdag laten weten.

De Chronisch Zieken en Gehandicapten Raad (CG-Raad) reageert zeer afwijzend op het advies van de RVZ. Volgens de raad is het principieel fout om zorgverzekeraars de baas te maken over de zorg aan zieken en gehandicapten.