Diesel ziet het einde naderen, al kan het nog even duren

Na Frankrijk en Noorwegen kondigde deze week ook het Verenigd Koninkrijk een verbod aan op de verkoop van diesel- en benzineauto's. De elektrische-autorevolutie hijgt in de nek van dieselproducenten. 

Dieselgate, sjoemelsoftware; bij topmannen van Volkswagen zorgden deze begrippen voor de nodige slapeloze nachten.

Het bedrijf kreeg in 2015 hevige kritiek toen bleek dat het concern miljoenen auto's zo had ingesteld dat ze tijdens testritten prima resultaten opleverden, maar in het dagelijks leven de milieunormen ernstig overschreden. Sindsdien werden ook andere automerken verdacht van het sjoemelen met de software.

En dat terwijl diesels door hun lagere CO2-uitstoot lange tijd als relatief milieuvriendelijk werden gezien. In het Verenigd Koninkrijk rijden dan ook tien miljoen dieselauto's. Een toename van bijna zeven miljoen sinds 2000. Britse steden beginnen echter te lijden onder smogvorming. De uitgestoten stikstofdioxide van dieselauto's bleek onder meer een veroorzaker van herseninfarcten en hartaanvallen.

Dieselban

Verscheidene steden kondigden daarom een ban aan op rondrijdende dieselauto's in bepaalde stadsdelen. Ze staan daarin niet alleen. Ook metropolen als Parijs, Madrid en Mexico-Stad kondigden een ban aan. In Oslo mogen diesels zelfs al vanaf begin dit jaar niet meer rondrijden.

Ook op nationaal niveau krijgt de branche nu te maken met aangekondigde verboden. Frankrijk en deze week ook het Verenigd Koninkrijk kondigen aan de verkoop van diesel- en benzineauto's in 2040 te verbieden. Noorwegen gaat nog verder. Ondanks zijn grote olievoorraden wil dit Scandinavische land de productie van brandstofauto's al in 2025 aan banden leggen.

Klimaatdoelen

Critici vinden dit rijkelijk laat. Zij wijzen op het Parijse klimaatakoord, waarin staat dat de uitstoot van broeikasgassen in 2050 met de helft afgenomen moet zijn ten opzichte van 1990. Oude auto's gaan nog ruim vijftien jaar mee, beredeneren zij. In die tijd blijven zij kwalijke stoffen het milieu in pompen.

Directeur energietransitie Dirk Jan van Swaay van ING voegt hier wel een nuancering aan toe. Een transitie kost tijd. Voor producenten duurt het bijvoorbeeld al snel zeven jaar voordat zij een nieuw model op de markt hebben. "Denk aan al het werk omtrent het ontwerp, de toelevering en de distributie van een automodel."

Nederland

In Nederland stemde de Tweede Kamer afgelopen jaar al in met een verbod op de verkoop van diesel- en benzineauto's per 2025. Minister Henk Kamp van Economische Zaken wilde er echter nog niet aan. Het besluit ligt nu in handen van het nog te vormen nieuwe kabinet.

Het zou kunnen dat Nederland wacht tot de Europese Unie met een overkoepelend besluit komt. Zweden pleitte in 2016 al voor een algehele Europese ban. Niet alleen zou een uniform Europees productieverbod het milieu ten goede komen, ook krijgen producenten hierdoor niet meer te maken met een web aan verschillende regels per land of stad.

Elektrisch

Voorlopig vertoont de industrie een tweeslachtig beeld rondom de transitie naar elektrisch rijden. Zo liet autoproducent Daimler, het moederbedrijf van Mercedes-Benz, deze week nog weten voorlopig niet te stoppen met de productie van dieselauto's. Ook is Volkswagen er nog steeds van overtuigd dat het concern dieselauto's schoner kan maken.

Die mening deelt beleidsadviseur Wout Benning van de RAI Vereniging: "Wij verwachten dat producenten de praktijkemissies zo kunnen verlagen dat dieselauto's bijdragen aan CO2-reductie." Of hij niet bang is voor een nieuwe dieselgate? "Er is strengere regelgeving, dus ik ga ervan uit dat het goed zit."

Toch onderneemt de industrie ook daadwerkelijk actie op het gebied van elektrisch rijden. Zo kondigde Daimler in maart een versnelling van zijn productie van e-auto's aan. Volkswagen maakte bekend dat het concern voor elektrische auto's streeft naar een verkoopaandeel van 25 procent in 2025. Volvo maakt het zelfs nog bonter: vanaf 2019 moeten alle nieuw geproduceerde modellen van dit merk elektrisch of hybride zijn.

Marktaandeel

Volvo lijkt daarmee de strijd om het grootste marktaandeel voor elektrische auto's te zijn aangegaan. Dat lijkt ook nodig, laat een recente publicatie van het economisch bureau van ING over de auto-industrie zien. Europese autoproducenten hebben nu nog een sterke concurrentiepositie, maar Azië en de Verenigde Staten zijn verder in bijvoorbeeld de batterijproductie voor elektrische auto's.

Willen Europese autoproducenten de slag winnen, dan is het belangrijk dat zij inzetten op snelle massaproductie van elektrische modellen, denkt Van Swaay. "En natuurlijk ook op de kwaliteit en kosten van het product zelf. Bij personenauto's speelt emotie een rol. Het product moet goed ogen."

Analisten schatten in dat de verkoop van elektrische auto's op den duur goedkoper kan worden dan de verkoop van wagens met verbrandingsmotoren. Bloomberg New Energy Finance verwacht dat elektrische auto's al in 2025 goedkoper worden.

Aan de productie van e-auto's zouden lagere arbeidskosten verbonden zijn dan aan de fabricage van reguliere modellen. Wanneer ze massaal worden geproduceerd, kan een kostenvoordeel ontstaan, is het idee. Voorlopig zijn e-auto's echter nog hoog geprijsd vanwege de kleine aantallen waarin zij geproduceerd worden.

Aantal diesels stabiel

Dit is een van de redenen waarom de diesel het voorlopig nog wint van de elektrische auto. Begin dit jaar telde Nederland 109.000 elektrische auto's, tegenover 1,3 miljoen diesels, liet het Centraal Bureau voor de Statistiek zien. Het aantal diesels in Nederland is bovendien al jaren stabiel.

Naast de hogere prijs blijken ook de beperkte afstand die elektrische auto's af kunnen leggen en het lage aantal oplaadpunten een drempel voor consumenten, blijkt uit het ING-onderzoek.

"We moeten zo snel mogelijk toewerken naar elektrisch rijden", vindt Benning. "Wel moeten we letten op de betaalbaarheid. De prijs van een accu kan bijvoorbeeld naar beneden gaan, maar als er accu's komen met een grotere actieradius brengt dat ook nieuwe kosten met zich mee. Zoiets kan het proces vertragen."

Elektrisch goedkoper

Wel verwacht het economisch bureau van de ING dat de elektrische auto al in 2024 goedkoper in gebruik wordt dan reguliere modellen. Hoge tankkosten heb je er immers niet bij. In 2035 zouden er volgens de bank zelfs alleen nog maar elektrische modellen worden verkocht in ons land.

Van Swaay voorziet dat ov-voertuigen het eerst door deze transitie zijn, gevolgd door stadsdistributie en doelgroepenvervoer. "Pas als laatste volgt de volledige doorbraak bij de consumentenauto's."

Hoe lang het nog duurt tot de dieselpersonenauto uit het straatbeeld is verdwenen? Dat weet niemand. Benning reageert veelzeggend door te wijzen op de klimaatdoelen van 2050. "Dan is er geen ruimte meer voor zowel diesel als benzine."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie