Profiel NS: Spoorwegbedrijf met ruim 34.000 werknemers

NS heeft eind juni 2017 van toezichthouder ACM een boete gekregen van bijna 41 miljoen euro. Het spoorbedrijf zou zijn economische machtspositie hebben misbruikt bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg.

De oudste voorganger van NS werd in 1837 opgericht.

De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM of HSM), reed tussen Amsterdam en Haarlem. De oprichting van de Nederlandsche Spoorwegen (NS) was in 1937. In 1938 komen alle aandelen van de NS in handen van de Staat.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zette NS de activiteiten aanvankelijk voort. 

In september 1944 legde het personeel het werk neer. De spoorwegstaking duurde tot het einde van de oorlog. Toen bleek dat ruim 60 procent van de baanvakken niet meer gebruikt kon worden en dat ruim tweehonderd spoorbruggen waren verwoest. Verder waren veel treinen beschadigd geraakt of zelfs verdwenen.

Met Marshallhulp vanuit de Verenigde Staten kon NS weer verder.

Ook werd het spoornet verder geëlektrificeerd: er gingen overal elektrische treinen met een snelheid van 130 kilometer per uur rijden.

In de jaren negentig ontstaat discussie over een verdere verzelfstandiging van NS.

Volgens een Europese richtlijn moeten lidstaten de aanleg en het onderhoud van sporen scheiden van het vervoer. Ook moeten andere aanbieders toegang kunnen krijgen tot het spoornet.

In 1995 wordt NS gesplitst in vier delen.

Het gaat om de commerciële NS Groep en drie taakorganisaties: Railinfrabeheer, Railned en Railverkeersleiding. Sinds 2003 gaan de drie taakorganisaties verder als ProRail.

In 2001 voldoet de NS net niet aan de punctualiteitsnorm.

Reizigers klagen en het personeel staakt uit ontevredenheid over het "rondje om de kerk". Aan het einde van dat jaar treden de president-directeur, de directeur Interne en Externe Betrekkingen en de raad van commissarissen af.

De NS belooft onder andere met meer treinen op tijd te rijden, voldoende vervoerscapaciteit te verzorgen en ook te zorgen voor schone treinen en stations.

NS kreeg begin deze eeuw vanuit de overheid meer geld. 

Dit was bedoeld om de kwaliteit van het spoor te verbeteren. Maar de overheid verhoogde ook de zogenoemde infraheffing. Het bedrijf kon hierdoor naar eigen zeggen alleen selectief investeren.

In 2003 won NS de eerste buitenlandse concessie.

Het ging om het treinverkeer rond Liverpool dat het bedrijf samen met het Britse bedrijf Serco ging aanbieden. NS-dochter Abellio is actief in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Tsjechië.

NS veranderde dienstregeling in 2007 flink.

Onder meer de HSL-Zuid en de Betuweroute werden in gebruik genomen. De dienstregeling werd vereenvoudigd en treinen gingen dichter op elkaar rijden. Het bedrijf introduceert de Sprinter en de Intercity.

De Fyra werd een hoofdpijndossier voor NS.

In 2004 bestelden NS en het Belgische bedrijf NMBS hogesnelheidstreinen bij AnsaldoBreda. De treinen moesten in 2007 in gebruik worden genomen, maar het lukte de Italiaanse fabrikant niet om op tijd te leveren. Pas in 2009 kon het prototype in Nederland getest worden. De commerciële ingebruikname van de snelle treinen liet tot 2012 op zich wachten.

Vanaf begin 2013 mocht de Fyra niet meer in België rijden.

Dit besluit werd genomen vanwege softwareproblemen en beschadigd plaatwerk door ijsblokken. Tussen Nederland en België gingen daarom weer Intercity's rijden. Later stopte NS ook met de Fyra. Het bedrijf kreeg uiteindelijk 125 miljoen euro terug van AnsaldoBreda. 

NS raakte in opspraak bij een aanbesteding in Limburg.

NS-dochter Abellio won begin 2015 de aanbesteding voor het openbaar vervoer in Limburg. Later maakte NS bekend dat dochterbedrijf en busmaatschappij Qbuzz vertrouwelijke informatie van een oud-medewerker van Veolia had gekregen en gebruikt bij de aanbesteding. Uiteindelijk werd de opdracht aan Arriva gegund.

Toezichthouder ACM legde in de zomer van 2017 een boete van 41 miljoen euro op.

Volgens de toezichthouder was er niet alleen sprake van onregelmatigheden, maar heeft het bedrijf ook een verlieslatend bod gedaan. Hierdoor zouden concurrenten geen eerlijke kans hebben gehad.

Roger van Boxtel werd in 2015 president-directeur van NS.

Bert Groenewegen is de financiële topman van het bedrijf. In 2016 werkten zo'n 34.378 werknemers bij NS. De winst bedroeg vorig jaar zo'n 212 miljoen euro. De omzet kwam uit op ruim 5 miljard euro.

Lees meer over:
NS
Tip de redactie