Achtergrond: Moeten we wennen aan een lage economische groei?

Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht voor dit en volgend jaar een economische groei van respectievelijk 2,1 procent en 1,8 procent. Ogenschijnlijk mooie cijfers, maar dit is weleens anders geweest. Zijn deze relatief lage groeicijfers het nieuwe normaal?

Waar de Nederlandse economie in de dertig jaar voorafgaand aan de laatste grote recessie jaarlijks met gemiddeld met zo'n 2,5 procent groeide en ook pieken kende van 5 procent, ligt de groei nu al drie jaar achtereen rond de 2 procent. 

Niet alleen de economische groei was voorheen hoger, ook het inkomen per hoofd van de bevolking steeg ieder jaar met zo'n 1,75 procent.

Oude tijden

"Nu ons land de recessie definitief achter zich laat, komt de vraag op of oude tijden gaan herleven", schrijft het CPB in het vrijdag 24 maart gepubliceerde Centraal Economisch Plan (CEP). "Of moeten we rekening houden met structureel lagere groei?" Volgens de rekenmeesters lijkt het antwoord hierop een volmondig 'ja' te zijn.

"Lagere groei is het voorland. Niet alleen voor Nederland, maar voor veel westerse landen die te maken hebben met de combinatie van vergrijzing en afnemende productiviteitsgroei."

Beroepsbevolking

Dit komt onder meer doordat de omvang van de beroepsbevolking min of meer stabiel blijft. "Door de vergrijzing en lagere groei van de participatiegraad staat de groei van de beroepsbevolking - en daarmee op termijn ook de groei van de werkgelegenheid - onder druk", schrijft het CPB. 

De participatiegraad zegt iets over welk deel van de Nederlanders die zouden kunnen werken, ook daadwerkelijk werken of beschikbaar zijn voor werk. Met name arbeidsparticipatie van vrouwen zal in de komende jaren minder hard groeien.

Technologie

In de toekomst moeten we het voor economische groei vooral hebben van een groei in arbeidsproductiviteit. En die is weer sterk afhankelijk van technologische ontwikkelingen.

"Zonder nieuwe grote technologische doorbraken zal de productiviteitsgroei uitkomen op 1 à 1,5 procent per jaar - of misschien zelfs verder dalen. Niet niets, maar ook geen herleving van de tijden van weleer", meent het planbureau. "Gecombineerd met een min of meer stabiele beroepsbevolking, leidt dit tot de conclusie dat een getal beginnend met een 1 'het nieuwe normaal' is voor de economische groei."

Recessies

De rekenmeesters waarschuwen dat door de structureel lagere groei recessies vaker zullen voorkomen en ook langer zullen duren. "In de jaren tachtig duurde het slechts een jaar voordat de economie - na twee jaren recessie - weer terug was op het oude niveau", schrijft het CPB. "Bij een lagere gemiddelde groei zal het in de toekomst een aantal jaren duren voordat de economie na een recessie weer herstelt."

Toch zijn de gevolgen van een recessie voor het inkomen per hoofd van de bevolking waarschijnlijk wel minder groot dan bij recessies in het verleden. Maar een lagere groei heeft wel negatieve gevolgen voor de herverdeling van welvaart.

Koek

"Als de koek minder snel groeit, is het lastiger om de koopkracht voor iedereen op peil te houden." Als de productiviteit en de lonen minder hard groeien, pakken ook de koopkrachtcijfers minder goed uit. "Dit geldt zeker in recessiejaren. Maar ook bij een gematigd positieve groei zal het lastiger zijn om de koopkracht van alle inkomensgroepen te laten verbeteren."

Bovendien gaat het CPB uit van een lagere rente die negatief is voor pensioenfondsen. Hierdoor zullen pensioenfondsen een hogere pensioenpremie moeten vragen of soberdere pensioenuitkeringen moeten betalen. 

"Dit raakt aan de koopkracht van werkenden en gepensioneerden", denkt het planbureau.

Lees meer over:
Tip de redactie