Dit moeten zzp'ers weten over de Wet DBA

Per 1 mei 2016 is de Verklaring arbeidsrelatie (VAR) voor zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) afgeschaft en vervangen door de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA). 

Na een periode van verzet tegen de nieuwe wet is deze nu tot in ieder geval 2018 uitgesteld. 

In de tussentijd rekent de Belastingdienst zzp'ers en hun opdrachtgevers niet af op hun onderlinge verhouding, heeft staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) beloofd. Hij maakt een uitzondering voor de ''echte valsspelers'', met praktijken die aan fraude grenzen.

Hoe zit het precies met de VAR en de Wet DBA?

De VAR maakte schijnzelfstandigheid mogelijk

Het systeem van de VAR stuitte op bezwaren, omdat het schijnzelfstandigheid mogelijk maakte.

De VAR was bedoeld om vast te stellen of opdrachtgevers loonheffing moeten inhouden en betalen over de inkomsten van zzp'ers.

Maar als achteraf blijkt dat de opdrachtnemer toch in loondienst heeft gewerkt, krijgt de zzp'er een naheffing en loopt bovendien het risico belastingvoordelen mis te lopen. Het risico ligt daarmee  eenzijdig bij de opdrachtnemer.

Ook is er sprake van oneerlijke concurrentie wanneer kwaadwillende ondernemers vaste medewerkers inruilen voor veel goedkopere zelfstandigen.

De nieuwe wet heet Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties. 

Dat moest veranderen, vonden alle partijen op de SP na in de Tweede Kamer. Daarom werd de VAR per 1 mei 2016 vervangen voor de Wet Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA).

Ondernemers die vooraf zekerheid willen over de arbeidsrelatie, kunnen met de nieuwe wet gebruikmaken van een modelovereenkomst waarin de arbeidsrelatie staat omschreven. De overeenkomsten worden door de Belastingdienst gekeurd. Gezag, loon en vervangbaarheid zijn daarbij de belangrijkste criteria.

Als beide partijen volgens de goedgekeurde overeenkomst werken, lopen zij geen risico op naheffingsaanslagen of boetes. Als de Belastingdienst toch een dienstverband vaststelt, zijn opdrachtgever en -nemer samen verantwoordelijk.

De Belastingdienst stelt in samenwerking met externe organisaties verschillende modelovereenkomsten op. Op basis daarvan hoeft een opdrachtgever geen loonheffingen in te houden en te betalen. Zzp'ers en ondernemingen kunnen die overeenkomsten downloaden.

Belangenorganisaties, individuele opdrachtgevers of hun intermediairs kunnen ook zelf overeenkomsten opstellen en ter beoordeling voorleggen aan de Belastingdienst, bijvoorbeeld voor een bepaalde sector of beroepsgroep. 

Er zijn drie categorieën modelovereenkomsten.

De eerste is de al genoemde algemene overeenkomst, opgesteld door externe partijen, soms samen met de Belastingdienst. Hiermee zijn bijna alle arbeidsrelaties, waarbij geen sprake is van een dienstbetrekking, gedekt. 

De tweede categorie bestaat uit voorbeeldovereenkomsten voor bedrijfstakken en beroepsgroepen. Sectoren en belangenorganisaties kunnen deze voorleggen. Ze zijn bedoeld voor iedereen die volgens de voorwaarden van de betreffende branche of beroepsgroep werkt. 

Als derde is er nog de individuele overeenkomst. Individuele opdrachtgevers of opdrachtnemers kunnen deze voorleggen aan de Belastingdienst.

Er is veel kritiek op de nieuwe wet. 

Hoewel nagenoeg alle partijen de nieuwe zzp-wet zagen zitten, was na de invoering het enthousiasme ver te zoeken. De voltallige oppositie was niet te spreken over de uitvoering van de Wet DBA. Ook regeringspartij VVD was kritisch.

Zo deed de Belastingdienst er gemiddeld langer over dan de beloofde zes weken om een modelovereenkomst te controleren. Ook was er onduidelijkheid over de term 'schijnzelfstandigheid'. 

Door de onduidelijkheid waren opdrachtgevers kopschuw geworden en durfden zij geen zzp'ers meer in te huren, waren de signalen die politici kregen.

Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) heeft op aandringen van de Kamer beloofd dat "goedwillende ondernemers" geen boete of naheffing hoeven te verwachten als achteraf blijkt dat zij zich niet aan de regels hebben gehouden.

Op 18 november besloot Wiebes de Wet DBA voorlopig in de ijskast te zetten.

Lees meer over:
Tip de redactie