Formatie: Kabinetscrisis hangt boven onderhandelingen

De formatieonderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn na een korte onderbreking hervat, maar het lijkt er niet op dat de partijen voor Prinsjesdag een akkoord zullen bereiken. Dat betekent dat de VVD en PvdA de begroting voor 2018 moeten opstellen, maar de twee partijen liggen met elkaar overhoop. Het kan zelfs leiden tot een kabinetscrisis en dat is de schuld van de PvdA, vindt de VVD.

De formatievakantie heeft drie weken geduurd. Direct na de hervatting van de gesprekken op woensdag werd duidelijk dat er nog geen zicht is op een einde van de gesprekken. Duidelijk is wel dat alle thema’s besproken zijn, maar dat er nog geen concrete afspraken zijn gemaakt.

Het is geen geheim dat D66 en ChristenUnie op "principiële thema's" zoals abortus, voltooid leven en wietbeleid lijnrecht tegenover elkaar staan en op principes kun je volgens CU-leider Gert-Jan Segers niet tot compromissen komen.

Op thema’s als klimaat en asielbeleid vinden D66 en CU zich juist aan elkaars zijde tegenover VVD en CDA.

De partijen hopen in de komende weken op de moeilijke onderwerpen knopen door te hakken. In de wandelgangen klinken voorzichtige voorspellingen dat als alles goed gaat, de partijen er half september wel uit moeten zijn. De onderhandelaars zullen hoogstwaarschijnlijk niet voor Prinsjesdag een nieuw kabinet kunnen leveren.

Dat betekent dat het demissionaire kabinet van de VVD en PvdA de begroting voor 2018 moet opstellen. Het is ongeschreven staatsrecht dat een demissionair kabinet alleen de lopende zaken regelt en controversieel verklaarde onderwerpen en ingrijpende veranderingen overlaat aan de volgende bewindsploeg.

Maar nu de formatie al maanden voortkabbelt, ziet de PvdA kans om toch een aantal belangrijke punten binnen te slepen. Toen VVD, CDA, D66 nog met GroenLinks om tafel zat, wist demissionair PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn (Zorg) alvast 400 miljoen euro binnen te halen voor de verpleeghuizen.

Nu ziet Asscher een opening om extra geld voor de leraren in de begroting te verwerken. Ook wil hij dat de koopkracht gerepareerd wordt. Gebeurt dat niet, dan zet de PvdA geen handtekening onder de begroting en zit demissionair premier Mark Rutte met een kabinetscrisis.

De vraag is hoever beide partijen de spanningen willen laten oplopen. VVD-onderhandelaar Halbe Zijlstra reageerde donderdag in de Telegraaf kribbig op de houding van Asscher. Het extra geld had best geregeld kunnen worden, als Asscher niet met een crisis zou dreigen. De salarisverhoging zou in samenspraak met de formerende partijen kunnen worden afgetikt, maar de PvdA heeft de zaak volgens Zijlstra onnodig op de spits gedreven. "Wat Asscher probeert te doen is de bloemen van anderen wegjatten. Daarmee heeft hij het op scherp gezet", aldus de VVD'er.

Als zowel de VVD en de PvdA voet bij stuk houden zou het betekenen dat de sociaal-democraten alsnog uit het kabinet stappen. De overgebleven VVD-bewindslieden nemen de overige portefeuilles over en zullen als het kabinet Rutte III de begroting leveren.

Het CDA, D66 en ChristenUnie bemoeien zich verder niet met de scheidingsruzies tussen de VVD en PvdA, maar willen zelf ook iets uit te delen hebben zodra er een kabinet gevormd is.

Het is dus nog maar even wachten of dat kabinet de naam Rutte III of Rutte IV zal krijgen.

Lees meer over:
Tip de redactie