Een overzicht van de Arabische diplomatieke crisis met Qatar

Verschillende Arabische landen hebben de diplomatieke relaties met Qatar verbroken. De crisis kan verregaande gevolgen hebben voor de Golfregio.

Zes landen verbreken op 5 juni de banden met Qatar.

Het gaat om Saudi-Arabië, Egypte, Bahrein, Jemen, de Verenigde Arabische Emiraten en Libië. Volgens de landen zou Qatar terroristische groeperingen als Hamas, Al-Qaida en de Egyptische Moslimbroederschap ondersteunen. Dat zou bijdragen aan het destabiliseren van de regio. Qatar verwerpt deze beweringen.

"De maatregelen zijn ongerechtvaardigd en gebaseerd op claims die totaal ongefundeerd zijn", aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken. Qatar noemt de isolatie een schending van het internationaal recht en proberen de landen de wereld tegen Qatar op te zetten. 

In navolging van de boycot heeft de groep landen ook sancties ingesteld tegen tientallen organisaties en 59 mensen, waarvan het gros Qatari's of mensen met een link naar het land zijn. Op de lijst staat ook Youssef al-Qaradawi, de spiritueel leider van de Moslimbroederschap die in Doha woont.

De spanning tussen de landen loopt al jaren op.

De beslissing van de Arabische landen kwam onverwacht, maar de onenigheid sluimert al jaren. Naast het vermeende contact met terreurgroepen, verwijt Saudi-Arabië Qatar banden te hebben met Iran, de regionale rivaal van Saudi-Arabië.

De Qatarese emir al-Thani zou in een interview hebben gezegd dat "Iran niet kan worden genegeerd als islamitische grootmacht" en kritiek hebben geuit op Saudi-Arabië. Qatar ontkent dat de emir dit heeft gezegd en spreekt van een hack. In een reactie werd de Qatarese nieuwszender Al Jazeera geblokkeerd in onder meer Saudi-Arabië en Egypte. De grootste Arabische nieuwsorganisatie is met kritische berichtgeving al jaren een doorn in het oog van veel landen.

De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat de isolatie van Qatar samenhangt met zijn recente bezoek aan Saudi-Arabië. De president drong toen Arabische leiders aan om hard op te treden tegen extremisme. De regering Trump heeft wel voorgesteld te bemiddelen in het conflict. Qatar is de thuishaven van Amerika’s grootste militaire basis in de regio.

Qatar is lastig bereikbaar.

Saudi-Arabië, de VAE en Bahrein hebben alle transportlijnen naar Qatar afgesloten, Qatarese burgers in hun land kregen twee weken om te vertrekken. Qatarese diplomaten in Egypte en de VAE moesten binnen 48 uur weg zijn.

Saudi-Arabië heeft de grens met Qatar gesloten, waardoor het schiereiland niet meer per land bereikbaar is. Ook het luchtverkeer ondervindt problemen.

Egypte, Saudi-Arabië, Bahrein en de VAE hebben hun luchtruim gesloten voor Qatarese vliegtuigen. Dat heeft grote gevolgen voor het internationale vliegverkeer, want hoofdstad Doha is een veelgebruikt doorvoerpunt voor vluchten van onder meer de grote maatschappijen Qatar Airways, Etihad Airways en Emirates. 

Buurlanden stellen dertien eisen aan Qatar.

Vier van de landen die de banden verbraken, hebben 13 eisen gesteld waaraan Qatar moet voldoen om de crisis in de kiem te smoren. 

Het gaat onder meer om het sluiten van televisiestation Al Jazeera, het verminderen van de banden met Iran en het sluiten van een Turkse militaire basis in het land.

Qatar noemt de eisenlijst "niet redelijk en niet uitvoerbaar", en gaat vooralsnog niet akkoord. De Verenigde Naties vinden de eis om Al Jazeera te sluiten onacceptabel. Een woordvoerder spreekt over een "aanval op het recht van vrijheid van expressie en meningsuiting".

Na het verstrijken van het aangeboden ultimatum zijn vooralsnog geen nieuwe sancties aangekondigd.

Koeweit en Turkije bemiddelen in de kwestie. 

Koeweit probeert in het conflict te bemiddelen, net als Turkije. Turkije en Iran hebben hun luchtruim opengesteld voor meer vluchten vanuit Qatar en zijn bereid voedsel te verschepen.

De Arabische landen hebben Qatar een deadline opgelegd om aan de eisenlijst te voldoen. De emir van Koeweit heeft de deadline na bemiddeling op kunnen rekken. 

De buurlanden dreigen met nieuwe maatregelen als de eisen niet op tijd worden ingewilligd.

De lokale bevolking is ongerust.

In de steden van Qatar zijn bewoners na het nieuws aan het hamsteren geslagen. In winkels en supermarkten was het druk met mensen die zich zorgen maken over de mogelijk aanstaande importproblemen.

De eigen productie van Qatar is beperkt en daarom is het land sterk afhankelijk van import vanuit andere landen. Voor de export lijken er nog geen grote directe gevolgen te zijn. De uitvoer van olie en gas, de voornaamste inkomstenbron van Qatar, verloopt voornamelijk via de zee.

Het is niet bekend welke gevolgen de ontwikkelingen hebben op het WK 2022.

Qatar is de organisator van het WK voetbal in 2022. De FIFA heeft nog niet gereageerd op de nieuwe politieke ontwikkelingen. De voorzitter van de Duitse voetbalbond Reinhard Grindel zei dat hij de situatie gaat bespreken met de Duitse overheid en de UEFA. "De voetbalgemeenschap moet eensgezind zijn dat toernooien niet in landen kunnen worden gespeeld die terrorisme steunen", aldus Grindel.

De toewijzing van het WK in Qatar was al niet onomstreden. Bij de bouw van stadions en infrastructuur voor het toernooi zouden mensenrechten op grote schaal worden geschonden. Vanwege de zomerse hitte in het land is het WK al verplaatst naar de wintermaanden. Op 21 november 2022 is de aftrap van het toernooi.

Lees meer over:
Tip de redactie