Wat is er aan de hand in Venezuela?

Het is al maanden onrustig in Venezuela. Hoe meer president Nicolás Maduro de macht naar zich toe probeert te trekken, hoe meer mensen de straat op lijken te gaan. Ondertussen verkeert het land in een zware economische recessie. Wat speelt er zich af in het land?

In totaal zijn er al 76 doden gevallen sinds de rellen.

Ook zijn er al meer dan duizend gewonden gevallen bij demonstraties tussen de autoriteiten en de bevolking. In april ontstond grote woede toen een 17-jarige jongen om het leven kwam bij de protesten. Volgens de regering gebeurde dat door een zelfgemaakte mortiergranaat die ontplofte, maar de oppositie stelt dat de jongen is gedood door de politie. Videobeelden ondersteunen dat.

De centrum-rechtse oppositie en de linkse Maduro staan lijnrecht tegenover elkaar.

Bij de verkiezingen in 2015 raakte de socialistische partij -die het linkse gedachtegoed van Maduro en zijn voorganger Hugo Chávez vertegenwoordigt- de meerderheid in het parlement kwijt. Tegenstanders van het regime verenigden zich in de oppostiepartij Mesa de la Unidad Democrática en willen een alternatief bieden voor het socialistische bewind.

De socialistische economische koers zorgt voor een torenhoge inflatie, voedseltekorten en zelfs een dreigende hongersnood in het land. Maduro's grootste tegenstander is Henrique Capriles die een vrijemarkteconomie nastreeft. Hij wil het tijdens de presidentsverkiezingen in 2018 opnemen tegen Maduro.

In een uiterste poging de macht van de oppositie in te perken, schoof Maduro het parlement opzij.

In maart van dit jaar nam het hooggerechtshof de macht van het parlement over, waardoor de oppositie monddood werd gemaakt. Volgens het hof functioneerde het parlement slecht en hielden parlementariërs zich niet aan de regels. Tegenstanders van de president vermoeden dat de rechters handelden in opdracht van Maduro. Buurlanden reageerden verontwaardigd op de beslissing en spraken van een staatsgreep. Peru trok zijn ambassadeur terug en sprak van een stap richting "dictatuur".

Maduro's poging de macht te grijpen leidde tot de hevige protesten.

Direct na de beslissing van de rechters gingen in de hoofdstad Caracas duizenden mensen de straat op. De oproerpolitie en het leger sloegen de protesten hard neer. Onder internationale druk riep Maduro het gerechtshof op het parlement zijn macht terug te geven. Dat kon nieuwe protesten echter niet verhinderen. De oppositie blijft demonstranten oproepen de straat op te gaan zolang de situatie in het land niet verbetert.

Oppositieleider Henrique Capriles mag geen politiek meer bedrijven.

Maduro heeft zijn belangrijkste rivaal voor vijftien jaar uit zijn politieke ambt gezet. De autoriteiten verdenken hem van het aanzetten tot geweld en bloedvergieten met zijn oproep om te demonstreren tegen het regime van Maduro. 

De recessie in Venezuela houdt aan.

Het land kampt met de hoogste inflatie ter wereld. De socialistische regering controleert de prijzen en voert nauwelijks handel met het buitenland. Dit leidde de afgelopen jaren tot voedselschaarste en een tekort aan onder meer groente, fruit, medicijnen en alledaagse producten zoals wc-papier en zeep. Het leger heeft de controle over de productie en distributie van voedsel, wat corruptie in de hand werkt.

Onder het bewind van Maduro steeg het aantal plunderingen en nam de algemene criminaliteit toe, wat weer herhaaldelijk leidde tot grote demonstraties in het land. Daarnaast leidde een wereldwijde daling van de olieprijzen tot minder inkomsten en een groeiend economisch tekort. Venezuela heeft de grootste oliereserves ter wereld.

Maduro heeft de steun van het leger en de linkse Bolivariaanse militie.

De legerleiding zwoer op 18 april "onvoorwaardelijke trouw" aan Maduro, nadat de oppositie het leger had opgeroepen de "kant van het volk" te kiezen. Daarnaast wordt de president gesteund door de Bolivariaanse militie, een militante beweging die formeel geen deel uitmaakt van het leger en een overblijfsel is van Bolivariaanse revolutie van Hugo Chávez in 1999. De beweging belichaamt het anti-imperialistische gedachtegoed van Chávez en naamgever van de beweging Simon Bolivár, die in 1810 de onafhankelijkheidsoorlog uitvocht tegen Spanje.

In zijn poging de macht te behouden heeft Maduro toegezegd de militie uit te breiden tot een half miljoen leden. Ze worden met name ingezet in de straten van Caracas om de orde te bewaren en nieuwe demonstraties te voorkomen.

Maduro stuurt aan op een nieuwe grondwet.

Om zijn politieke tegenstanders verder buitenspel te zetten, kondigde Maduro op 1 mei aan dat hij een nieuwe nationale vergadering in het leven wil roepen. Die krijgt de bevoegdheid om de grondwet te herschrijven. Het nieuwe orgaan zal bestaan uit gewone burgers en overheidsmedewerkers die op de hand zijn van de regering. Het door de oppositie gecontroleerde parlement kan zo worden omzeild. De Braziliaanse regering heeft het plan voor de herschrijving een poging tot staatsgreep genoemd.

Lees meer over:
Tip de redactie