Interview PvdA-kandidaat Gijs van Dijk: 'Ik ga dwars door muren heen'

Gijs van Dijk hoefde niet lang na te denken toen PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher hem belde om als hoogste nieuweling op de partijlijst te komen voor de komende verkiezingen. De huidig vicevoorzitter van de FNV wil zijn strijd bij de vakbond voor een betere arbeidsmarkt in de Kamer voortzetten.

"Het gaat niet goed op de arbeidsmarkt", zei Asscher toen hij Van Dijk polste voor de baan. Flex moet worden teruggedrongen en vaste banen moeten weer de norm worden in Nederland, zei de huidige vice-premier.

Geen makkelijke klus nu er veel kritiek is op de Wet werk en zekerheid (Wwz). De wet, bijna vier jaar geleden ontworpen en sinds 1 januari 2015 gefaseerd ingevoerd, had dat moeten regelen, maar het aantal flexcontracten blijft stijgen en werkgevers en politiek klagen over onbedoelde bijeffecten.

Van Dijk heeft de overtuiging dat je trends kunt veranderen. Als FNV'er stond hij namelijk ook aan de wieg van het afschaffen van het minimumjeugdloon, is zijn argument. Bovendien voelt hij zich nauw verwant met de werkwijze en sommige karaktereigenschappen van zijn nieuwe baas Asscher.

Van Dijk blikt met NU.nl voor het eerst sinds zijn plek op de lijst in een interview vooruit op de komende verkiezingen.

Wanneer belde Asscher?

"In oktober voor het eerst. Hij zei: er komen belangrijke tijden aan. Het gaat niet goed op de arbeidsmarkt. De flexibilisering neemt nog steeds toe en jij hebt de afgelopen jaren de strijd voor echte banen gevoerd met de vakbond. Maar je hebt ook met Young & United gestreden voor het afschaffen van het jeugdloon."

Moest u lang nadenken?

"Nee."

U moest toen nog wel uw GroenLinks-lidmaatschap opzeggen.

"Klopt. Ik heb de laatste tien jaar met de FNV altijd gestreden voor een arbeidsmarkt met gelijke kansen en zekerheden. Lodewijk Asscher heeft dat de afgelopen vier jaar als minister van Sociale Zaken voor diezelfde principes ook gedaan."

Wist u dan niet vier jaar geleden al dat u voor de PvdA wilde kiezen in plaats van GroenLinks?

"Ik ben ooit op mijn achttiende lid geworden van de PvdA. Toen de partij steun gaf aan de oorlog in Irak in 2003 ben ik afgehaakt. Daar was ik principieel op tegen."

Max van den Berg, voorzitter van de adviescommissie kandidaatstelling, zegt dat de toekomstige Kamerleden de sociaal democratische boodschap moeten kunnen overbrengen. Is dat mogelijk nadat u uw lidmaatschap ooit om principiële redenen heeft opgezegd?

"De kern van de sociaaldemocratie is dat je opkomt voor mensen die goed werk willen waar ze van kunnen leven, met goede toegankelijke zorg en waarbij je niemand uitsluit. Daar voelde ik me altijd al tot aangetrokken."

"Dat besluit rondom die Irak-oorlog heb ik ooit genomen. We zijn nu dertien jaar verder."

U bent niet bang dat de PvdA-leden twijfelen aan uw loyaliteit?

"Als ik ergens voor ga, dan ben ik 100 procent loyaal. Tegelijkertijd zal ik laten horen als ik het ergens niet mee eens ben. Ik ben niet op mijn mond gevallen."

U wordt binnengehaald op plek 3. Dan zegt de populaire PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem: daar wil ik staan. U maakt direct kennis met een kleine machtsstrijd binnen de partij. Welkom in de politiek.

Lacht. "Ik was heel erg vereerd dat ik op plek 3 stond. Toen zei Dijsselbloem dat hij er niet mee kon leven. Hij heeft zich als minister ingezet voor de partij. Toen hebben we van plek geruild. Nummer 5 vind ik nog steeds een eer en ik ben nog steeds de hoogste nieuwe binnenkomer."

Was het een wake up-call waarbij u dacht: dit soort machtspelletjes horen ook bij de politiek?

"Iedereen was er vrij relaxt over. Het gaat mij om de inhoud. Daar hoort politiek bedrijven bij, dat is logisch. Wel of geen machtspelletjes; ik wil gewoon resultaten boeken. That's it."

Ellebogenwerk of machtsgebruik horen ook bij de politiek. Bent u niet te bang om als nieuweling naïef over te komen?

"Nee. De FNV is ook een grote organisatie waar vanalles speelt. Dan moet je soms ook knalhard zijn."

Bent u dat ook?

"Dat heb ik de afgelopen jaren wel laten zien. Maar wel altijd op de bal en niet op de man. Uiteindelijk haat ik verliezen, dus voor de inhoud doe ik alles. In de omgang ben ik vriendelijk, maar als het gaat over resultaten, ga ik dwars door muren heen."

Is uw karakter wat dat betreft te vergelijken met dat van Asscher? Van hem wordt ook gezegd dat hij een ijzeren vuist in een fluwelen handschoen heeft.

"In die zin herken ik in hem wel veel wat mij ook zeer aanspreekt. Zorgen dat je goed met je omgeving in contact staat, maar dat je wel precies weet wat je wilt bereiken."

"De onzekerheid over werk en inkomen wegnemen bij mensen. Dat is onze boodschap."

Als je op dat vlak de verkiezingsprogramma's van de PvdA en die van de VVD naast elkaar legt, zie je duidelijke verschillen. Hoe omschrijft u die?

"De VVD laat hardwerkende mensen keihard vallen. Daar is het ieder voor zich."

Dan kunt u in een eventueel volgend kabinet toch niet meer met die partij samenwerken na de verkiezingen?

"Het gaat er nu om dat werknemers respect en waardering krijgen met een vast contract. Mensen hebben een vaste grond onder de voeten nodig. De VVD wil die vaste grond wegtrekken waardoor de onrust en polarisatie groeit. Op 15 maart gaat het tussen twee tegenpolen."

Dan kunnen we nu wel stellen: u sluit de VVD uit als mogelijke regeringspartner. 

"We sluiten buiten de PVV niemand uit."

Maar als je zo ver af staat van een partij, dan moet je toch ook tegen de kiezers zeggen: als je op de PvdA stemt, krijg je geen regering met de VVD?

"Er moet uiteindelijk een groot, progressief links blok komen. Dat zie je nu niet terug in de peilingen, maar ik ben er van overtuigd dat het kan."

Mensen die dit lezen willen weten: gaat de PvdA straks wel of niet met de VVD regeren. Daar kunt u nu toch duidelijk over zijn?

"Dat is nu niet de vraag."

Natuurlijk is dat nu wel de vraag.

"De vraag is nu aan de kiezers: gaan we samen de arbeidsmarkt weer goed laten werken met meer vaste contracten, gaan we er samen voor zorgen dat de inkomensverschillen in Nederland kleiner worden. Of zeg je: de arbeidsmarkt wordt het wilde westen zonder cao's."

Blijft u ondanks alle kritiek achter Asschers Wet werk en zekerheid staan?

"Ik steun de Wwz. We moeten wel gaten dichten. In sommige sectoren wordt via payrolling het werkgeverschap uitbesteed waardoor je eigenlijk de Wwz omzeilt."

Moet payrolling dan verboden worden?

"Ja. Daar hebben we ons als FNV ook hard voor gemaakt en dat ga ik als Kamerlid ook doen. Over een paar jaar moet een vast contract de norm zijn in Nederland."

Een jaar geleden zei u tegen NU.nl dat er in 2016 een oplossing moet komen voor zzp'ers die geen arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben en die niet sparen voor een pensioen. Hoe ziet die oplossing er nu voor u als aankomend politicus uit?

"Als zelfstandige kun je in veel gevallen geen goed tarief vragen. Sommigen verdienen daardoor niet genoeg voor een verzekering. Ik vind daarom dat je in een aantal sectoren een minimumtarief moet afspreken. Zzp'ers duiken onder het bestaansminimum om maar iets van werk te hebben."

"Dat moet vooral gelden voor sectoren waar veel werkaanbod is maar weinig vraag. Dan worden de tarieven vanzelf heel laag want voor jou tien anderen. Denk aan de media, de bouw en de zorg."

"Met een minimumtarief moet je ten minste in staat zijn jezelf te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Zo'n basisverzekering staat ook in ons verkiezingsprogramma. Je kiest niet voor ziek zijn."

"We zien graag dat zelfstandigen tot de sociale premiegrens verplicht pensioen gaan opbouwen."

Over het links-progressieve blok; GroenLinks-leider Jesse Klaver heeft al meerdere keren gezegd: de drie linkse partijen, met de SP erbij, moeten elkaar na de verkiezingen vasthouden. Hoe ver wilt u wat dat betreft gaan?

"Op belangrijke thema's zoals werk, zorg en inkomen moet je als linkse partijen samenwerken."

Wat is zo'n idee voor een links blok waard als je daar voor de verkiezingen geen harde afspraken over maakt?

"Zoiets begint met de samenwerking op een aantal thema's zoals het voorstel van de PvdA en GroenLinks over een Klimaatwet."

"Iedereen gaat nu vol de campagne in. Na de verkiezingen moeten we kijken hoe we gaan samenwerken. Er is wel met elkaar geflirt over fusies en samenwerking, maar dat heeft nog niet tot veel geleid. Hoe het er uiteindelijk precies uit gaat zien, weet ik nog niet. We moeten elkaar in ieder geval na de verkiezingen opzoeken."

Lees meer over:
Tip de redactie