Waarom is oud-korpschef Gerard Bouman in opspraak geraakt?

Oud-korpschef Gerard Bouman heeft zondag een hartinfarct gekregen tijdens een vakantie in de VS, enkele dagen voordat er een onderzoeksrapport verschijnt naar een corruptieaffaire rond 'zijn' Nationale Politie. Waar ging deze affaire over en welke rol speelde Bouman hierbij?

De Centrale Ondernemingsraad (COR) van de Nationale Politie heeft geld verspild.

Dat bleek uit een intern onderzoek van de afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten van het Politiedienstencentrum. Hierin werden harde conclusies getrokken.

Grote delen van het budget van de ondernemingsraad werden onrechtmatig en ondoelmatig besteed en aanzienlijke geldbedragen (tienduizenden euro's) zijn verspild. Ook ontbrak een goed toezicht. Het ging onder meer om diners, feesten, partijen, overnachtingen met champagneontbijt en inhuur van imagocoaches.

De nieuwe korpschef Erik Akerboom concludeerde dat voormalig voorzitter Frank Giltay van de COR solistisch optrad en onvoldoende verantwoordelijkheidsbesef had.

De voltallige Centrale Ondernemingsraad is afgetreden.

Dat maakten de zeven leden van de raad op 7 november 2016 bekend.

"We hebben gewacht op de conclusies van de korpschef en onderschrijven deze. Wat er is gebeurd raakt de geloofwaardigheid van de medezeggenschap. Het vertrouwen is beschadigd. We betreuren het dat onze collega’s op straat worden aangesproken op de ontstane situatie rondom de COR", aldus een verklaring

Korpschef Akerboom deed al aangifte tegen COR-baas Frank Giltay.

Giltay legde op 21 juni 2016 zijn functie neer als voorzitter van de COR nadat bekend werd dat onderzoek naar zijn uitgavepatroon werd gedaan. Bij de COR zouden etentjes en snoepreizen zijn gefactureerd. Giltay zei toen onschuldig te zijn. "Er zijn mensen die mij een oor willen aannaaien."

Giltay organiseerde bijvoorbeeld feesten ter waarde van 12.000 euro in het Amstelhotel en 7.000 euro in cruisehotel SS Rotterdam, in een tijd dat agenten demonstreerden voor een beter salaris. Daarnaast nam hij zijn echtgenote vaak mee op dienstreizen, terwijl dat bij wet verboden is.

Een onderzoekscommissie kijkt naar de rol van toenmalig korpschef Bouman in de kwestie.

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie stelde in november 2016 een commissie aan onder leiding van oud-topambtenaar Maarten Ruys. Die onderzocht of Bouman een oogje dichtkneep bij de hoge uitgaven van de COR, in ruil voor steun bij de moeizame reorganisatie van de Nationale Politie.  

Het onderzoeksrapport van de commissie-Ruys wordt op dinsdag 27 juni gepubliceerd, maar conclusies uit het onderzoek lekten al enkele dagen daarvoor uit.

Volgens die conclusies praatte Bouman wel uitvoerig in op de COR om goedkeuring te krijgen voor de reorganisatie, maar was daarbij geen sprake van het kopen van steun. Wel zou Bouman onvoldoende toezicht hebben gehouden.

Dat geldt ook voor het ministerie van Veiligheid en Justitie, dat de uitgaven bij de politie beter in de gaten had moeten houden, vindt de commissie.

De oud-korpschef kreeg eerder kritiek vanwege zijn hoge salaris.

Bouman stapte in februari 2016 op als hoogste baas van de Nationale Politie, maar met de toezegging dat hij nog twee jaar in dienst zou blijven als extern adviseur. Hij verdient hiervoor 185.000 euro per jaar, met de toezegging van Van der Steur dat hij onkosten kan declareren voor 'tijdelijke klussen’.

De SP noemde het 'onbehoorlijk’ dat Bouman boven de Balkenende-norm blijft verdienen. Ook het CDA noemde dit 'ongemakkelijk en moeilijk uit te leggen’. Politiebond ANPV stelde boos en verontwaardigd te zijn. “Dit is niet uit te leggen als we bij de politie een geldtekort hebben. Van dit jaarsalaris zouden we vier hoofdagenten kunnen betalen.”

In overleg met het ministerie legde Bouman in de loop van het onderzoek zijn rol als extern adviseur neer.

Ook de rol van Bouman in de zaak-Mitch Henriquez wordt nog onderzocht.

In zijn functie als korpschef zegde Bouman de vijf agenten die betrokken waren bij de fatale arrestatie van Henriquez in Den Haag toe dat zij niet zouden worden ontslagen. Ook beloofde Bouman dat de financiële gevolgen van het buiten functie stellen van de agenten tijdens het onderzoek naar hun betrokkenheid bij de dood van Henriquez zouden worden teruggedraaid.

Het Openbaar Ministerie besloot half september twee van de vijf betrokken agenten te vervolgen. Op basis van onderzoek van het NFI (Nederlands Forensisch Instituut) concludeerde het OM dat Henriquez overleed door verstikking, waarschijnlijk veroorzaakt door geweld op zijn hals.

Uit politieonderzoek is gebleken dat drie van de vijf betrokken agenten disproportioneel geweld hebben gebruikt bij de aanhouding. Twee agenten krijgen voorwaardelijk strafontslag van een jaar en mogen voorlopig niet meer werken.

De agent die ten dele teveel geweld had gebruikt en een andere agent die betrokken was bij de arrestatie en nalatig is geweest bij het verlenen van hulp, kunnen weer aan het werk na het doorlopen van een re-integratietraject.

Bouman heeft vaker agenten toegezegd dat zij hun baan zouden behouden, ondanks strafrechtelijke veroordeling.

Het gaat om drie gevallen in 2010, 2012 en 2013. Dat schreef minister Stef Blok (Veiligheid en Justitie) begin februari in een brief aan de Tweede Kamer. Het ging om gevallen waarbij sprake was van vuurwapengebruik door betrokken politiemedewerkers.

Deze politiemedewerkers kregen van de omstreden oud-politiebaas de garantie bij de politie werkzaam te kunnen blijven, ook in het geval van een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling. Alleen de agent betrokken bij het incident uit 2010 werd ook daadwerkelijk veroordeeld. Hij kreeg een voorwaardelijke gevangenisstraf en een werkstraf.

Lees meer over:
Tip de redactie