Overzicht: Zeventien jaar 'de jungle van Calais'

Het vluchtelingenkamp bij Calais houdt de Franse autoriteiten al jaren bezig. Ondanks gedeeltelijke ontruimingen bleven migranten terugkeren. In oktober 2016 wil Frankrijk 'de jungle' definitief ontmantelen. Een overzicht.

De vluchtelingenstroom komt in de jaren negentig op gang.

In 1999 opent het Franse Rode Kruis in opdracht van de regering het vluchtelingenkamp Sangatte bij Calais in het noordwesten van Frankrijk. De Kosovo-oorlog is op zijn hoogtepunt en het kamp moet dienen om het sterk toegenomen aantal dakloze asielzoekers uit de Balkan te concentreren en humanitaire hulp te bieden. Elke vluchteling is welkom, niemand wordt geweigerd.

Het kamp Sangatte is vanaf het begin omstreden.

In plaats van de zeshonderd mensen voor wie het kamp capaciteit heeft, ligt het bewonersaantal dichter bij vijftienhonderd. Overbevolking leidt tot benauwde, slechte leefomstandigheden: toiletten lopen over, voedselrantsoenen zijn beperkt en mensen slapen op betonnen vloeren. De meerderheid van de vluchtelingen is niet afkomstig van de Balkan, maar Koerdisch, Irakees of Afghaans.

Het kamp dient als springplank naar Groot-Brittannië.

De humanitaire omstandigheden zijn niet het enige probleem. De Britse regering tekent formeel protest aan bij Frankrijk, omdat het op minder dan een kilometer van de Kanaaltunnel gelegen Sangatte als springplank dient voor pogingen van migranten om over te steken. Er zijn veel mensensmokkelaars actief.

In 2001 maakt tunneluitbater Eurotunnel bekend dat er in de eerste helft van dat jaar 18.500 vluchtelingen zijn tegengehouden - ongeveer 200 per nacht. Het bedrijf geeft naar eigen zeggen meer dan 8,5 miljoen euro uit aan extra beveiliging, waaronder nieuwe hekken, 300 camera's en 360 bewakers.

Sangatte sluit, maar de migranten blijven komen.

Door de toegenomen veiligheidsmaatregelen bij de Kanaaltunnel lopen de spanningen in Sangatte op. Na een uit de hand gelopen voetbalwedstrijd tussen twee etnische groepen in In 2002, dringt de Britse minister van Binnenlandse Zaken bij zijn Franse collega aan op een oplossing. Op 31 december 2002 wordt Sangatte officieel gesloten.

De migranten blijven echter arriveren. Honderden leven in een provisorisch tentenkamp in een bos bij een industrieterrein. In 2009 wordt dit kamp door de autoriteiten ontruimd.

In 2014 groeit het aantal vluchtelingen bij Calais weer sterk.

De onrust en oorlogen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika na de Arabische lente leiden tot het opnieuw aanzwellen van de vluchtelingenstroom. In de eerste helft van 2014 worden links en rechts migrantenkampen ontruimd door de Franse politie, om vervolgens elders weer op te duiken.

In september 2015 roept de burgemeester van Calais het Verenigd Koninkrijk op maatregelen te nemen. Ze zegt dat ongeveer 1.500 illegale immigranten Calais "gijzelen" - een stijging van 50 procent ten opzichte van 2013 - en dreigt de haven te sluiten. Een paar dagen later bestormen meer dan tweehonderd migranten een veerboot. Londen belooft hulp te bieden.

In 2015 ligt de Kanaaltunnel 'onder beleg'.

Rond juni 2015 neemt het aantal pogingen de Kanaaltunnel binnen te dringen sterk toe, in navolging van stakingen bij de Franse werknemers van bedrijven rond de terminal in Calais. Naar schatting 4.500 illegale migranten houden zich op in Calais. Het tentenkamp 'de jungle' ondergaat een hergeboorte en explosieve groei.

Het zijn de openingssalvo's van het 'beleg van de Kanaaltunnel', dat zich in juli 2015 afspeelt wanneer duizenden migranten elke nacht opnieuw proberen de tunnel binnen te dringen. Tien van hen verliezen daarbij het leven, onder wie een baby, en het vrachtverkeer tussen Groot-Brittannië en het Europese vasteland raakt ernstig ontregeld.

Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk ruziën over de verantwoordelijkheid.

De huidige Calais-crisis onderstreept dat beide landen er na bijna twee decennia pappen en nathouden niet in zijn geslaagd afdoende oplossingen te vinden voor het vluchtelingenprobleem in de Franse havenstad. Ze vragen hulp van andere Europese landen en de Europese Unie. 

Inmiddels hebben de Britten wel besloten de bijdrage aan een fonds voor de problematiek te verhogen met 20 miljoen euro. Dat geld komt bovenop de 60 miljoen euro die de Britten al bijdragen aan de beveiliging van de Kanaaltunnel en de bouw van opvangcentra. Ondanks de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie houden beide landen vast aan de afspraken.  

Frankrijk ontruimt een deel van het kamp. 

Een Franse rechtbank zette eind februari van 2016 het licht op groen voor de gedeeltelijke ontruiming van de nederzettingen die inmiddels aan de rand van Calais waren ontstaan. Een grote politiemacht trok naar het kamp en tenten werden afgebroken. Zeker negenhonderd migranten werden opgevangen in een ingericht containerkamp in de buurt. 

Overzicht: Migranten in Calais

De migranten in de Franse havenstad Calais wonen in geïmproviseerde tenten. © AFP
In de zogenoemde 'jungle' zijn enkele restaurants gebouwd. © AFP
Ook zijn er zeecontainers neergezet ter accommodatie. © AFP
Chauffeurs krijgen naar eigen zeggen dagelijks te maken met bedreigingen door de migranten, die via de vrachtwagens proberen de oversteek van Frankrijk naar Engeland te maken. © AFP
Op 5 september hielden vrachtwagenchauffeurs het verkeer op om te protesteren tegen de grote aantallen migranten in de stad. © AFP
Geregeld breken gevechten uit in het migrantenkamp. In juli kwam een Ethiopiër om bij een vechtpartij. © AFP
Ook in mei van dit jaar braken gevechten uit in het kamp. Hierbij raakten tientallen mensen gewond. © AFP
In de afgelopen jaren zijn grote delen van het kamp door de Franse politie ontruimd. © AFP
Artsen zonder Grenzen noemt het geleidelijk afbreken van het kamp een ontoereikend plan. "Er is meer permanente accommodatie nodig." © AFP
Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben in september besloten muren te bouwen bij Calais om migranten tegen te houden. © AFP
Inmiddels is besloten het kamp volledig te ontruimen. © AFP
Op maandag 24 oktober 2016 wordt het vluchtelingenkamp officieel ontruimd. © AFP
Op de eerste dag van de ontruiming worden zo'n drieduizend vluchtelingen in bussen overgebracht naar een nieuwe opvanglocatie. © AFP
De Franse autoriteiten laten woensdag 26 oktober weten dat het kamp volledig verlaten is door de migranten. © AFP
Een dag later, op donderdag 27 oktober, blijkt dat honderden vluchtelingen ondanks de ontruiming zijn achtergebleven. Onder de achterblijvers zijn ruim tweehonderd kinderen die geen slaapplaats hebben, meldt BBC. © ANP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Migranten blijven naar Calais komen, het kamp blijft groeien

Een aantal maanden na de ontruiming nam het aantal migranten in en rond Calais opnieuw toe. In augustus van dit jaar verbleven volgens de lokale autoriteiten 6.900 mensen in het kamp. Volgens hulporganisaties zijn dat er zelfs 9.000. Frankrijk heeft opnieuw laten weten het kamp te 'ontmantelen', onder meer na luidt protest van lokale ondernemers.

Groot-Brittannië en Frankrijk zijn inmiddels overeengekomen een muur te bouwen langs de toegangsweg tot de Kanaaltunnel, om zo te verhinderen dat migranten in vrachtwagens klimmen die door de tunnel rijden.

Frankrijk wil het kamp definitief ontruimen.

Ondanks eerdere gedeeltelijke ontruimingen blijven migranten naar Calais komen. Op 24 oktober begint Frankrijk met de ontruiming van het volledige kamp. De naar schatting 6.500 migranten worden overgebracht naar opvangcentra verspreid over Frankrijk. Zo'n 1.300 kinderen vertrekken naar het Verenigd Koninkrijk.

Op 26 oktober waren alle vluchtelingen uit het kamp vertrokken. De ontruiming verliep voorspoediger dan gedacht. Toch zijn er zorgen dat honderden vluchtelingen proberen een nieuw kamp op te bouwen. Bij vorige gedeeltelijke ontruimingen gebeurde dat ook.

Honderden migranten blijven in Calais.

Een dag na de definitieve ontruiming bleven honderden migranten op de plaats van het kamp. Onder hen zouden zo'n tweehonderd kinderen zijn. Na de ontmanteling van de jungle is er voor hen geen schuil- of slaapplaats meer.

Frankrijk kondigt aan geen nieuwe geïmproviseerde kampen toe te staan.

President François Hollande wil niet nog een keer een illegaal opzet migrantenkamp toestaan. Als dat wel gebeurt, dan zal zo'n kamp net als de jungle worden ontruimd.

Tip de redactie