Heeft de wapenstilstand in Syrië kans van slagen?

Op maandag 12 september is de wapenstilstand in Syrië ingegaan. De VS en Rusland bereikten na weken onderhandelen een akkoord. Zorgt dit akkoord voor meer stabiliteit in een land dat al vijf jaar verwikkeld is in een burgeroorlog?

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov kwamen na moeizame onderhandelingen in de Zwitserse stad Genève tot een akkoord. Beide ministers besloten geen details naar buiten te brengen.

Over de precieze duur van de wapenstilstand bestaat ook onduidelijkheid. De regeringstroepen hebben toegezegd zeven dagen geen aanvallen uit te voeren op bepaalde gebieden die door de oppositie worden gecontroleerd. Als het bestand negen dagen standhoudt, nemen de VS en Rusland de aanvallen van de regering over tegen terreurgroepen als Islamitische Staat en Jabhat Fateh al-Sham.

Plan

Rusland en de VS gebruiken de wapenstilstand om gezamenlijk met een plan te komen om de extremistische groeperingen te bestrijden. Zo zullen inlichtingen worden uitgewisseld, zodat de gebieden waar de rebellengroeperingen actief zijn in kaart kunnen worden gebracht. Het Russische ministerie van Defensie heeft aangegeven dat luchtaanvallen op doelen van IS en Nusra Front zullen doorgaan.

Met de wapenstilstand wordt ook de oppositie een kans geboden om zich af te scheiden van militante groeperingen in belegerde gebieden. Kerry heeft gewaarschuwd dat als dit niet gebeurt, ook zij zullen worden aangevallen.

De wapenstilstand wordt gesteund door de Syrische regering, Iran (die de regering van Assad steunt), de Verenigde Naties, en Turkije. Ook de Libanese terreurgroep Hezbollah, die met het leger vecht in Syrië, stelt zich aan de afspraken te houden. Milities van Koerden in Syrië hebben het plan ook verwelkomd. De door de VS gesteunde Volksbeschermingseenheden (YPG) zeggen zich aan het plan te houden. 

Doel

Wanneer het staakt-het-vuren slaagt, zullen jihadistische- en rebellengroeperingen het lastiger krijgen in hun strijd om grondgebied. Ook moeten er minder slachtoffers vallen, doordat de Amerikaanse en Russische luchtmacht gaan samenwerken met een gecoördineerde actie tegen terreurgroeperingen. 

Daarnaast moet humanitaire hulp de zwaarst getroffen gebieden, waaronder Aleppo en delen van Damascus, bereiken. Op vrijdag 16 september konden hulptransporten nog altijd niet naar Aleppo. 

Met het akkoord wordt de positie van de zittende president Assad mogelijk versterkt. Zowel Rusland als de VS treden gezamenlijk op tegen de rebellengroeperingen, waar ook het Syrische overheidsleger tegen vecht. Beide partijen zijn het overigens oneens over de positie van Assad: de VS wil dat hij aftreedt, terwijl Rusland Assad blijft steunen. 

Wantrouwen

Toch zijn er ook strijdende partijen die hun vraagtekens zetten bij het akkoord. Eerdere akkoorden hebben juist geleid tot meer gevechten, doordat groeperingen het bestand gebruikten om hun positie te versterken. 

In het akkoord zou te weinig aandacht zijn voor de belegerde gebieden in Syrië. Vertegenwoordigers van verschillende groeperingen stellen dat alle belegerde gebieden hulpgoederen moeten krijgen, en niet alleen enkele gebieden die specifiek in het akkoord zijn vastgelegd. De groeperingen willen garanties dat de wapenstilstand wordt nageleefd.

In het weekend voorafgaand aan de wapenstilstand vielen bij meerdere luchtaanvallen in het noorden van Syrië zeker honderd doden. Het Syrische leger en gewapende groeperingen probeerden op het laatste moment hun positie te versterken.

Gevechten

In de eerste dagen na het ingaan van het bestand werden slechts sporadische gevechten gemeld, maar op donderdag 15 september constateerde het Syrische Observatorium voor de Rechten van de Mens dat in het oosten van Syrië zeker 23 mensen bij luchtaanvallen om het leven waren gekomen. Ook vrijdag waren er meldingen van gevechten.

Kerry stelde vooraf al te verwachten dat het bestand "hier en daar" zou worden geschonden. Dat betekent volgens hem echter niet automatisch dat het akkoord mislukt is.

Sinds het uitbreken van de burgeroorlog in Syrië zijn zeker 290.000 mensen om het leven gekomen.

Lees meer over:
Tip de redactie