Hoe verloopt de internationale strijd tegen IS?

Ruim twee jaar geleden riep Islamitische Staat (IS) een kalifaat uit in Syrië en Irak. De Amerikanen voeren samen met een coalitie strijd om de opmars van IS in onder meer Syrië te stoppen. Hoe verloopt de strijd tegen de terroristische organisatie?

Islamitische Staat heeft het afgelopen half jaar terrein verloren.

IS kreeg eind maart een gevoelige nederlaag te verduren toen de Syrische stad Palmyra werd heroverd. De beweging verloor Ramadi aan het Iraakse leger en Tikrit aan sjiitische milities. En het Iraakse leger wist medio 2016 de stad Fallujah succesvol te heroveren op de terreurorganisatie.

Half augustus moest IS zich terugtrekken uit Manbij, na een wekenlange strijd met Syrisch-Koerdische troepen, die luchtsteun kregen van de Amerikanen. Manbij geldt als een belangrijk knooppunt voor de aanvoerroute naar IS-bolwerk al-Raqqa.

Volgens de BBC kromp het IS-gebied in de eerste negen maanden van 2016 van 78,000 vierkante kilometer naar 65,500 vierkante kilometer.

De volgende stad die onder druk staat, is Mosul.

Iraakse regeringstroepen zijn in de nacht van zondag 16 oktober op maandag 17 oktober begonnen met het offensief om Mosul op IS te heroveren. Irak zet tienduizenden troepen in.

De Koerdische Peshmerga spelen een belangrijke rol bij het offensief. Ook sjiitische en soennitische milities doen mee, net als door Turkije gesteunde rebellen. De door de Amerikanen geleide coalitie ondersteunt de operatie met luchtaanvallen.

In Mosul zouden zich 3.500 tot 5.000 IS-strijders hebben verschanst. Volgens de VN verblijven nog ongeveer 1,5 miljoen burgers in de stad. IS zou burgers als menselijk schild gebruiken. 

In Mosul wordt hevig gevochten. 

In de eerste fase van het offensief werd de stad omsingeld, zodat IS-strijders niet kunnen vluchten of bevoorraad worden. Anti-terreureenheden rukken nu op van wijk tot wijk, richting het centrum van Mosul. Zo ging dat ook in andere Iraakse steden zoals Ramadi en Falluja.

De opmars vorderde aanvankelijk gestaag: verschillende dorpen rond Mosul werden in korte tijd bevrijd door de Iraakse en Koerdische troepen. Maar hoe verder de troepen richting het centrum van de stad oprukten, hoe trager de opmars ging. In de wijken wordt hevig gevochten. 

Overzicht: Offensief Mosul

Het Iraakse leger is in de nacht van zondag 16 oktober op maandag 17 oktober begonnen aan een groot offensief om de stad Mosul te heroveren op Islamitsche Staat (IS). © AFP
Irak zet 54.000 militairen in om de op twee na grootste stad van Irak te heroveren. © AFP
De door de Amerikanen geleide coalitie ondersteunt de operatie met luchtaanvallen. © AFP
Strijders van de Iraaks-Koerdische peshmerga vechten ook mee. © AFP
De stad is van groot strategisch belang voor IS en is al sinds 2014 in handen van de terroristische organisatie. © AFP
Buiten de stad is een tijdelijke opvang gebouwd om vluchtende inwoners op te vangen. © AFP
Iraakse troepen hebben op woensdag 19 oktober het district al-Shoera bevrijd, een gebied ten zuidoosten van Mosul. Verschillende dorpen rond Mosul worden bevrijd door de Iraakse en Koerdische troepen om zo de stad te omsingelen. © AFP
IS heeft vrijdag 21 oktober aanvallen uitgevoerd op de Noord-Iraakse stad Kirkuk. Irak heeft de stad zaterdag nog steeds in handen. © AFP
Iraakse troepen treden dinsdagochtend 1 november (Nederlandse tijd) de stad Mosul binnen. Ze nemen een gebouw van de staatstelevisie in het oosten van de stad in handen. © AFP
Iraakse troepen hebben op 5 november het dorp Hammam al-Alil terugveroverd. Dit is het laatste dorp op weg naar Mosul. © AFP
Het Iraakse leger heeft op zaterdag 12 november na zware gevechten twee districten in het oosten van de stad Mosul bezet. © AFP
De speciale eenheden hebben luchtsteun gekregen van de Verenigde Staten en de eigen luchtmacht. © AFP
Het Iraakse leger herovert op 13 november de historische stad Nimrud. Twee dagen na het verdrijven van IS is duidelijk dat er een enorme schade is aangericht. © AFP
Nimrud ligt zo'n 40 kilometer ten zuidoosten van Mosul in Noord-Irak.
Op 6 december start het Iraakse leger een nieuw offensief om de stad Mosul te heroveren van Islamitische Staat. © AFP
IS heeft Mosul de laatste tijd fel verdedigd. De herovering van de stad verloopt hierdoor niet zo soepel als gehoopt. De Britse generaal Rupert Jones beklemtoonde eind november dat er geduld nodig is voor deze slag. © AFP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

De stad is sinds 2014 in handen van IS.

Mosul is de op twee na grootste stad van Irak en van groot strategisch belang voor IS. Het is bijvoorbeeld de stad waar IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi in 2014 vanuit een moskee het kalifaat uitriep.

Mosul geldt als het laatste bolwerk van IS in Irak. Als Mosul wordt heroverd, heeft IS in Irak geen noemenswaardige steden meer in handen. Volgens experts wordt Islamitische Staat dan een organisatie die meer lijkt op al-Qaeda, dat geen vast gebied in handen heeft.

Diverse kopstukken van IS zijn de afgelopen maanden omgekomen.

Umar Chalifa, een van de regionale commandanten van Islamitische Staat, kwam in juli om bij een Amerikaanse luchtaanval. Chalifa werd verantwoordelijk gehouden voor diverse grote aanslagen, waaronder een aanslag op de Pakistaanse stad Peshawar waarbij 130 kinderen om het leven kwamen.

Ook de militaire commandant Abu Omar al-Shishani is overleden. 'Omar de Tsjetsjeen’, zoals hij bekend stond, kwam om tijdens gevechten rond de Iraakse stad Shirqat, bij Mosul.

Eind augustus eisten zowel de VS als Rusland de dood op van Abu Muhammad al-Adnani. Hij werd na Abu Bakr al-Baghdadi gezien als de belangrijkste leider van IS. Naast de woordvoering voor de terreurgroep, leidde hij ook grote operaties in Syrië.

De Koerdische opmars tegen IS in het noorden van Syrië is gestopt.

De Koerdische YPG-militie heeft de afgelopen maanden diverse overwinningen op IS geboekt en onder meer de stad Manbij terug veroverd. Dit tot grote onvrede van Turkije, die niet wil dat de Koerden hun gebied bij de Turkse grens uitbreiden.

Daarom voert Turkije sinds half augustus aanvallen uit op de Koerdische troepen in het noorden van Syrië. Turkije steunt Syrische rebellen die strijd leveren met de YPG-militie met tanks.

Ook in Libië verliest Islamitische Staat terrein.

Libische strijdkrachten hebben de afgelopen weken verdere terreinwinst geboekt in de kuststad Sirte, een van de belangrijkste bolwerken van IS buiten Irak en Syrië. Slechts één wijk is nog in handen van de terreurgroep.

De met de door de Verenigde Naties erkende regering verbonden brigades openden drie maanden geleden een offensief om IS uit Sirte te verjagen. Sinds 1 augustus krijgen ze daarbij luchtsteun van de Verenigde Staten. De haven zelf is sinds juni al in handen van het leger.

In Sirte werd begin oktober de Nederlandse fotograaf Jeroen Oerlemans doodgeschoten.

In Jemen dreigt een opmars van IS. 

Een Jemenitische tak van de terreurbeweging is volgens The New York Times sterker geworden door het machtsvacuüm en vastberaden om zichzelf neer te zetten als de wreedste beweging van Jemen. De aanvallen van IS in Jemen worden zelfs door al-Qaeda te extreem bevonden.

Zo voerde IS aanvallen uit op moskeeën en zijn er video’s vrijgegeven waarin sjiieten op brute wijze worden vermoord. Volgens de VN heeft Islamitische Staat in het voorjaar van 2016 enorme geldbedragen ontvangen om meer mensen te kunnen rekruteren voor de strijd in Jemen.

In Europa pleegden IS-sympathisanten de afgelopen jaren veel aanslagen. 

In Frankrijk, Duitsland, België en Turkije werden het afgelopen jaar grote aanslagen gepleegd waarbij veel doden vielen.

Onder meer de aanslagen op luchthaven Zaventem en een metrostation in Brussel, de aanslagen in Parijs in november 2015, de aanslag met een vrachtwagen op de boulevard in Nice en de aanslag op de luchthaven Atatürk in Istanbul werden opgeëist door de terreurorganisatie.

De Amerikaanse FBI waarschuwde in augustus dat IS naar verwachting de komende tijd de nadruk nog meer gaat leggen op aanvallen buiten het kalifaat-gebied. 

Islamitische Staat voert de laatste maanden ook op veel andere continenten aanvallen uit.

Eind oktober claimde IS een aanval op een politieacademie in Pakistan waarbij vele tientallen cadetten werden gedood. Ook liet de terreurgroep van zich horen in Afghanistan, waar de dood van een IS-leider werd gewroken door tientallen dorpelingen af te slachten.

IS deed begin september de oproep aan eenlingen die de organisatie steunen om in Australië willekeurige slachtoffers te maken. Ook in Indonesië viel in oktober een man namens IS politieagenten aan.

Daarnaast zijn er diverse groeperingen die zichzelf solidair aan IS hebben verklaard, zoals de jihadistische Filipijnse rebellengroep Abu Sayyaf. Deze heeft in 2016 een flink aantal westerlingen gegijzeld en gedood.

Het is onduidelijk hoeveel strijders IS exact heeft.

Volgens cijfers die Amerikaanse inlichtingendiensten in februari 2016 naar buiten bracht, zou IS er "aanzienlijk slechter" voor staan dan een jaar geleden.

De groepering zou op dat moment nog tussen de 19.000 en 25.000 strijders in Irak en Syrië hebben. Vorig jaar was de schatting dat IS over 20.000 tot 31.000 strijders beschikte.

Het rapport meldt echter niets over de groei van IS in Libië. Hoeveel strijders IS daar heeft is een groot vraagteken. Schattingen door analisten in Washington lopen uiteen van zo'n 3.000 tot het dubbele.

Lees meer over:
Tip de redactie