Het gevaar van deflatie: Consumenten stellen aankopen uit

Voor het eerst in bijna dertig jaar is in Nederland sprake van negatieve inflatie. In 2014 nam de ECB al maatregelen om deflatie te voorkomen. Wat zijn de gevaren van deflatie?

Deflatie betekent dat de inflatie langere tijd onder nul staat. De prijzen stijgen dan niet, maar dalen. Dat is gevaarlijk, omdat consumenten hun aankopen gaan uitstellen. Je stelt immers de aankoop van een auto uit, als je verwacht dat de dezelfde auto over een half jaar goedkoper zal zijn.

Als aankopen uitgesteld worden, heeft dat grote gevolgen voor de economie. Er ontstaat namelijk een negatieve spiraal: winkels verkopen minder, waardoor zij minder afnemen bij de fabrikant.

De fabrikant kan minder produceren en heeft minder werknemers nodig. Deze ontslagen werknemers hebben minder te besteden en geven daardoor nog minder uit.

Rente

Deflatie heeft ook tot gevolg dat de reële rente stijgt, waardoor een schuld meer waard wordt. Dat is niet alleen nadelig voor mensen die schulden hebben, maar ook voor de staatsschuld.

Reële rente is de rente na aftrek van inflatie. In het geval van deflatie ligt de reële rente dus hoger dan de nominale rente. Daardoor zullen ook bedrijven minder geld lenen om te investeren, waardoor de economie weer een klap krijgt.

Onderzoek

In 2015 concludeerde de Bank voor Internationale Betrekkingen (BIS) overigens dat het gevaar van deflatie voor de economische groei minder groot is dan over het algemeen wordt aangenomen. 

Het samenwerkingsverband van centrale banken onderzocht een groot aantal periodes van aanhoudende prijsdalingen gedurende 140 jaar in 38 landen. Uit het onderzoek is gebleken dat de samenhang tussen deflatie en groei zwak is en eigenlijk alleen in de crisis van de jaren 30 duidelijk naar voren kwam. Ook voor de aanname dat deflatie het duurder maakt om schulden af te lossen vonden de onderzoekers weinig bewijs.

De BIS wijst erop dat deflatie altijd wordt gezien als een teken van economische zwakte, waarbij prijzen dalen omdat de vraag achterblijft. Volgens de denktank kunnen dalende prijzen echter ook het gevolg zijn van een toename van het aanbod, bijvoorbeeld door verbeteringen in de productiviteit. In dat geval zorgen dalende prijzen vooral voor een toename van de koopkracht en de welvaart.

Lees meer over:
Tip de redactie