Wat is er tot nu toe bekend over de mislukte staatsgreep in Turkije

Bij de coup van een staatsgreep in Turkije door een deel van het leger zijn 265 doden gevallen. Zeker 1.140 personen zijn gewond en zo'n zesduizend zijn aangehouden voor hun rol bij de staatsgreep. Wat is de huidige stand van zaken?

Honderden coupplegers en burgers omgekomen.

Bij de mislukte staatsgreep in Turkije zijn zeker 265 mensen omgekomen, waarvan ongeveer de helft coupplegers. Er zouden zeker vijftig burgers zijn gedood en 41 politieagenten

Zeker 1.1440 mensen zouden tijdens de coup gewond zijn geraakt. De coup zou vooral gepleegd zijn door troepen van de luchtmacht. Een aantal aan Erdogan loyale legerleiders zou door coupplegers ontvoerd zijn en meegenomen naar een onbekende locatie.

Volgens de Turkse overheid zijn zesduizend mensen gearresteerd, onder wie de hoge legercommandant Adem Huduti. De Turkse politie arresteerden zaterdag ook honderd officieren op de luchtmachtbasis Diyarbakir in het zuidoosten van Turkije.

Daarnaast zijn sinds de coup al 2.745 rechters in Turkije uit hun ambt gezet. Ook zijn vijf leden van de Turkse Hoge Raad op non-actief gesteld.

De vier belangrijkste partijen in het Turkse parlement zijn eensgezind.

In een verklaring nemen de partijen afstand van de couppoging. "Vandaag is de dag waarop alle partijen 'nee' zeggen tegen de coup", zei Yildirim. "Samenwerking in het parlement zal een nieuwe start zijn." Hij zei te geloven dat de vier belangrijkste partijen, doorgaans sterk verdeeld, gezamenlijke uitgangspunten kunnen vinden.

Ook de seculiere oppositieleider Kemal Kiliçardoglu hekelt de couppoging. Volgens de voorman van de seculiere Republikeinse Volkspartij (CHP) brengt het de Turkse partijen dichterbij elkaar en zal het de democratie juist verbeteren. De CHP wordt traditioneel gezien als bondgenoot van de wereldse Turkse krijgsmacht.

De Turkse overheid spreekt harde taal over de coupplegers.

Premier Binali Yildirim stelde zaterdag in een verklaring dat Turkije overweegt de doodstraf weer in te voeren om zeker te weten dat er niet nogmaals een coup plaatsvindt. Op dit moment kent het land niet de mogelijheid voor rechters om als straf de doodstraf op te leggen.

De premier stelde ook dat ieder land dat zijn steun betuigt aan de geestelijke Gülen, die achter de coup zou zitten, zichzelf in oorlog met Turkije moet beschouwen.

De Turkse regering heeft 15 juli, de dag waarop de coup werd verslagen, uitgeroepen tot feestdag en heeft de bevolking opgeroepen zaterdagavond de straat op te gaan om dit te vieren.

Turkije krijgt de coup zaterdagochtend onder controle.

Volgens minister Omer Celik is de situatie op zaterdagochtend "voor 90 procent onder controle, maar worden enkele legerleiders nog wel vastgehouden".

Een NAVO-chef bevestigde zaterdag aan het begin van de middag dat alles onder controle is in Turkije en dat het veilig is.

Coupplegers hebben een fregat overgenomen van de Turkse vloot.

Coupplegers zouden volgens het Griekse leger een Turks fregat hebben overgenomen op de Turkse marinebasis Golcuk. Ze zouden de bevelhebber van de Turkse vloot hebben gegijzeld.

Ook hebben acht coupplegers in Griekenland asiel aangevraagd. Zij vlogen met een Turkse legerhelikopter naar Griekenland. De politie heeft de mannen aangehouden. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu heeft op Twitter gevraagd om de uitlevering van de acht. 

De melding van de coup kwam vrijdagavond rond 22.00 uur.

Het leger deed een greep naar de macht om naleving van de grondwet af te dwingen en omdat de regering de democratie zou hebben uitgehold. De coupplegers beloofden mensenrechten te respecteren en alle banden met het buitenland te handhaven. De militairen hadden voor enkele uren diverse luchthavens en belangrijke gebouwen in handen.

Er werden schoten gelost in Ankara en Istanbul, onder meer dichtbij het presidentiële paleis. In de loop van de nacht werd er een vliegverbod boven Ankara afgekondigd. Er zouden militaire helikopters met coupplegers zijn neergeschoten.

Video: Dit gebeurde er tijdens en na de mislukte staatsgreep

Er zijn gevechten en ontploffingen geweest in twee grote steden.

In Istanbul zouden harde ontploffingen gehoord zijn, het is nog altijd onduidelijk of het om bomexplosies gaat. Getuigen melden de ontploffingen gehoord te hebben bij vliegveld Atatürk en bij het Taksimplein.

Vijftig militairen gaven zich in de loop van de nacht over op de Bosporusbrug, zij verlieten met handen in de lucht hun opgezette barricade.

De coup zou vooral gepleegd zijn door troepen van de luchtmacht. Een aantal aan Erdogan loyale legerleiders zou door coupplegers ontvoerd zijn en meegenomen naar een onbekende locatie.

Locatie van president Erdogan was onduidelijk.

Het was onduidelijk waar de Turkse president Erdogan was tijdens de coup. In een verklaring liet Erdogan wel weten dat de coup snel beëindigd zou worden, hij riep mensen vervolgens ook op om de straat op te gaan. Velen gaven daar gehoor aan.

Rond 2.20 uur landde de president vervolgens bij de luchthaven Atatürk, aldus de Turkse autoriteiten. Zijn woordvoerder Ibrahim Kalin kondigde aan dat de president in de komende uren in de nacht van vrijdag op zaterdag een verklaring zal afleggen. "Hij houdt toezicht op voortdurende inspanningen om de situatie onder controle te krijgen."

In Rotterdam gingen vele honderden Turkse Nederlanders de straat op.

De groep verzamelde zich bij het Turkse consulaat in Rotterdam. De politie zette een deel van het centrum af vanwege de demonstratie. De demonstranten hadden grote Turkse vlaggen bij zich en reden toeterend door het centrum.

De aanhangers riepen leuzen en zongen het Turkse volkslied. Sommige demonstranten riepen dat premier Mark Rutte afstand moet nemen van de coup. Een cameraman van de NOS kreeg klappen toen de sfeer grimmiger werd. 

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft reisadvies voor Istanbul en Ankara aangescherpt.

De luchthaven Atatürk in Istanbul was enige tijd in handen van de coupplegers, maar werd in de nacht van vrijdag op zaterdag weer ontzet. Op zaterdagochtend 11.00 uur is het vliegveld officieel weer open gegaan, alle vluchten worden weer hervat.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken adviseert reizigers die naar Istanbul en Ankara willen reizen, dat alleen te doen als het strikt noodzakelijk is.

Op verschillende plaatsen in het land zijn grootschalige veiligheidsoperaties, meldt het ministerie in een verklaring. Wie al in de steden is, krijgt het advies alert en indien mogelijk binnenshuis te blijven.

Reiskoepel ANVR meldt op Radio 1 dat het zuiden van Turkije wel veilig wordt beschouwd. Sommige reisorganisaties bieden een geld-terug-regeling voor reizen naar Turkije, maar dat verschilt per organisatie.

De KLM besluit zaterdagochtend of de vluchten naar Turkije doorgaan.

Honderden reizigers annuleren hun vlucht naar Turkije

Ruim tweehonderd mensen die zaterdag met Thomas Cook/Neckermann zouden vertrekken naar een vakantiebestemming in Turkije, willen die reis niet meer maken. Voor de afhakers is op zo'n korte termijn geen andere bestemming meer beschikbaar, omdat het hoogseizoen is. Zij krijgen hun geld terug.

Bij reisorganisatie TUI is eenzelfde beeld te zien. Daar hebben 250 van de 800 reizigers aangegeven niet meer naar Turkije te willen. Zij kunnen hun reis omboeken of kosteloos annuleren.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken kreeg honderden telefoontjes van mensen die vragen hebben over de situatie in Turkije. De bellers willen onder meer weten of het nog mogelijk is naar Turkije te reizen of juist uit het land te vertrekken.

De Verenigde Staten staan achter Turkije.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, spreekt volledige steun uit voor de democratisch gekozen overheid. Dat zei Kerry tijdens een telefoongesprek met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken. 

Zijn Russische collega Sergej Lavrov zegt dat bloedvergieten moet worden voorkomen en dat problemen binnen het grondwettelijk kader moeten worden opgelost.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken laat op Twitter weten dat reizen richting Istanbul en Ankara worden afgeraden tenzij het strikt noodzakelijk is. Het ministerie is 24 uur per dag bereikbaar via telefoonnummer + 31 247 247 247.

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) keert voortijdig terug van zijn bezoek aan Zuid-Amerika vanwege de couppoging in Turkije. Dat meldt zijn woordvoerster zaterdagochtend. Maandag treft Koenders zijn EU-collega's in Brussel voor spoedoverleg over Turkije en de aanslag van donderdag in Nice.

De Turkse lira is gekelderd.

De Turkse lira is vrijdagavond omlaag gedoken na het nieuws over een couppoging door het leger. Het nieuws van de Turkse premier Binali Yildirim dat het leger claimt de macht te hebben overgenomen werd op de beurzen ontvangen met onrust.

De waarde van de Turkse lira zakte met 5 procent, wat een enorme val is voor een grote munt. Op Europese valutamarkten ging de lira vrijdagavond ook onderuit met een soortgelijke percentage ten opzichte van de euro.

De Turkse geestelijke Fethullah Gülen zou volgens Erdogan achter de staatsgreep zitten.

President Erdogan heeft Gülen gold lange tijd als bondgenoot van Erdogan, maar volgens de Turkse pers raakten ze met elkaar in onmin toen de regering plannen maakte om de particuliere scholen te sluiten.

Gülen zit in een zelfopgelegd ballingschap in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Erdogan heeft de Verenigde Staten opgeroepen om Gülen uit te leveren aan Turkije.

Eerder liet John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken, nog weten geen verzoek te hebben ontvangen van Turkije om de geestelijke uit te leveren.

Gülen ontkent te zijn betrokken bij de coup. "Het is zeer beledigend om iemand, die al meerdere keren geleden heeft onder militaire staatsgrepen, van een dergelijke poging te beschuldigen", laat hij in een verklaring weten.

Turkije kent een lange geschiedenis van coups.

Het is niet de eerste keer dat Turkije met een staatsgreep te maken heeft. Sinds de stichting van het moderne Turkije in 1923 heeft het leger vier keer eerder de macht gegrepen: in 1960, 1971 en 1980.

De stichter van het moderne Turkije, Ataturk, legde in de grondwet vast dat Turkije een democratische seculiere staat moet zijn. Het Turkse leger ziet zich als hoeder van de grondwet.

Lees meer over:
Tip de redactie