Verantwoordingsdebat: Oppositie wil uitleg over 'ernstige onvolkomenheden'

De Algemene Rekenkamer heeft bij drie klassieke overheidstaken "ernstige onvolkomenheden" vastgesteld. Reden tot zorg, vinden veel oppositiepartijen.

Donderdag debatteert de Tweede Kamer vanaf 11.00 uur met premier Mark Rutte en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem over de kritische bevindingen uit het rapport van de Algemene Rekenkamer. 

Dat rapport werd traditiegetrouw op de derde woensdag in mei op Verantwoordingsdag gepubliceerd. Dan legt het kabinet in een stapel jaarverslagen verantwoording af aan het parlement over het vorige kalenderjaar. 

De Rekenkamer concludeerde vorige week op Verantwoordingsdag dat er in 2015 bij Defensie (te veel voertuigen stonden stil, helikopters bleven aan de grond), Veiligheid en Justitie (onvoldoende 'in control' bij bedrijfsvoering en een aantal beleidsontwikkelingen) en de Belastingdienst (te weinig voortgang geboekt met de aanpak van de grote ICT-systemen) was van "ernstige onvolkomenheden". 

Wel zijn de zogenoemde onvolkomenheden bij alle ministeries in het afgelopen jaar gedaald van 50 naar 27. De rechtmatigheid van uitgaven (99,7 procent) en inkomsten (99,9 procent) kon eveneens op goedkeuring van de Algemene Rekenkamer rekenen.

CDA

Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid voor het CDA, noemt het zeer opvallend dat er bij het aantreden van het kabinet in 2012 geen ernstige onvolkomenheden werden geconstateerd door de Rekenkamer en vier jaar later drie. 

De problemen bij Veiligheid en Justitie weegt wat hem betreft het zwaarst. In het jaarverslag van het ministerie worden de problemen niet of onvoldoende benoemd. "De enige die zegt dat het goed gaat op het ministerie van Veiligheid en Justitie is het ministerie zelf", zegt Omtzigt.

Defensie meldt in haar jaarverslag dat het ministerie voor het eerst "niet volledig kan voldoen aan de doelstelling om het Nederlandse en bondgenootschappelijke grondgebied te verdedigen".

Het afgelopen jaar behaalde slechts 59 procent van de militaire eenheden de gestelde operationele doelen, concludeert de Rekenkamer. Zorgwekkend in een tijd van toenemende spanningen rondom Europa, zegt Omtzigt daarover.

"Van de negentien NH90 helikopters is er maar één paraat. De doelen worden ook niet gehaald voor F16's, onderzeeboten, patriot-raketten en grondgebonden luchtverdediging. Moet ik nog verder doorgaan? Dit is zeer pijnlijk", aldus Omtzigt. Hij wil elk kwartaal een rapportage tot het ministerie van Defensie haar eigen standaarden haalt.

D66

Wouter Koolmees (D66) ziet niet alleen de negatieve punten. Hij wijst erop dat de staatsschuld is gezakt en de rechtmatigheid van inkomsten en uitgaven zijn verbeterd. "Dat is positief", zegt Koolmees.

De ernstige tekortkomingen bij Defensie en Veiligheid en Justitie noemt hij wel zorgwekkend. Koolmees: "Ondanks eerdere waarschuwingen van de Algemene Rekenkamer is er bij Veiligheid en Justitie niets gebeurd."

Er zijn binnen het ministerie problemen bij de Nationale Politie, het Openbaar Ministerie, de rechtbanken en de recherche. Ook is de financiële verslaggeving van het departement niet op orde. "Het is een puinhoop", aldus de D66'er.

VVD

Aukje de Vries van regeringspartij de VVD ziet dat er het afgelopen jaar ook resultaten zijn behaald zoals de aantrekkende woningmarkt en de gedaalde werkloosheid, maar ze realiseert zich dat er nog werk aan de winkel is. "De overheidsfinanciën zijn verbeterd, maar we geven nog steeds iedere dag teveel geld uit. Het begrotingstekort moet wat mij betreft naar nul", zegt De Vries. Ook de staatsschuld is in haar ogen nog te hoog. 

De kritiek van de Algemene Rekenkamer op de drie ministeries noemt de VVD-politica duidelijke signalen. Ze wil van Rutte weten of de eind vorig jaar genomen maatregelen bij Veiligheid en Justitie voldoende zijn om de problemen daar op te lossen. 

De problemen met de inzetbaarheid van het defensiematerieel moet worden opgelost, zegt De Vries. Of dat gepaard moet gaan met extra investeringen, wil ze nog niet zeggen. "Dat maken we bekend op Prinsjesdag."

ChristenUnie

Als het aan Carola Schouten van de ChristenUnie ligt, gaat het tijdens het verantwoordingsdebat vooral over de vraag wat voor een samenleving je wil zijn. 

"Is onze samenleving dichter bij elkaar gekomen? Aan het begin van dit kabinet had Rutte het over eerlijk delen, maar ik zie een tweedeling op cultureel en financieel vlak ontstaan", zegt Schouten.

Ze ziet die tweedeling onder andere terug in het nieuwe leenstelsel waarmee studeren duurder wordt, op de arbeidsmarkt tussen werknemers met een vast en flexcontract en bij de pensioenen waar het gevoel van solidariteit tussen jong en oud wegvalt.

GroenLinks

GroenLinks vindt het onbegrijpelijk dat er met geen woord in de verantwoordingsstukken wordt gerept over het in december gesloten klimaatakkoord in Parijs. "Dat is een majeure kwestie. Het kabinet zegt in de stukken niets over groene energie", zegt Kamerlid Rik Grashoff.

Ook de kabinetsaanpak van de vluchtelingenopvang hoeft niet op goedkeuring van GroenLinks te rekenen. "Daar moet veel meer geld naartoe. Er is nu net genoeg voor de basisbehoefte, maar je moet juist investeren in scholing, vooral bij kinderen", aldus Grashoff.

Tip de redactie