In gesprek met racistische reaguurders: 'Soms vliegt er iets uit'

"Ga terug naar je eigen land." Het was nog een van de milde Facebookreacties nadat Sylvana Simons bekendmaakte dat zij zich bij de politieke partij Denk aansluit. Wat zet mensen er eigenlijk toe om met naam en toenaam racistisch te zijn op internet?

Simons maakte woensdag bekend dat zij zich aansluit bij de politieke partij Denk. De presentatrice, die zich eerder al uitsprak tegen de 'witte televisiewereld', kwetsende titels van schilderijen in het Rijksmuseum en een luide stem had in het zwartepietendebat, gaat zich met haar partijgenoten inzetten tegen racisme in Nederland.

Inmiddels escaleerden de reacties onder het NU.nl-bericht op Facebook snel naar een bedenkelijk niveau. Simons werd in pakweg elke tiende reactie "neger", "hoer", "NSB'er" of "zwarte piet" genoemd. Mocht er nog twijfel bestaan of mensen alleen anoniem of onder schuilnaam racistisch reageren, dan is die bij deze weggenomen.

NU.nl benaderde tien personen die een racistische reactie onder het bericht achterlieten. Want waarom plaatsen mensen zulke grove reacties? En maakt het mensen niet meer uit dat je op Facebook niet anoniem bent? Wij beloofden dat wij hun reactie wél anoniem in dit artikel zouden verwerken.

'De rode lijn'

Na een dag wachten reageren twee personen op onze vragen. Één persoon bedoelde zijn opmerking over "het zwarte pietje" naar eigen zeggen niet racistisch. En eerlijk is eerlijk, een zwartepietopmerking kan op meerdere manieren worden opgevat. Sommige reacties die op het eerste oog racistisch lijken zijn niet zwart-wit, maar vallen in een grijs gebied.

Maar een andere reaguurder blijft uitgesproken hard in zijn standpunt. Wij mochten zelfs zijn naam in dit artikel gebruiken. Zijn harde mening is niet alleen beperkt tot het beeldscherm. "In het echt zou ik dit ook zeggen", beweert hij. Hij is boos op overheid en hoe de maatschappij is ingericht. Een betoog van bijna vierhonderd woorden volgt.

Naar eigen zeggen houdt hij zich vaak in op internet. "Maar soms is de rode lijn gepasseerd en vliegt er wel eens wat uit. Politiek correct zijn mag van mij afgeschaft worden." Hij excuseert zich voor zijn verbitterdheid en wenst ons een fijne dag.

Anoniem

"Mensen reageren op internet grover omdat zij denken volledig anoniem te zijn", denkt een woordvoerder van het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI). Het tegendeel is waar op Facebook. Naast elke reactie is het profiel van de reaguurder direct inzichtelijk.

De schijnbare drempel van het niet-anoniem zijn op Facebook remt gebruikers dus blijkbaar niet in het plaatsen van onsmakelijke berichten. Vaak leidt direct aanspreken van de dader wel tot een ommekeer van inzicht. Begin dit jaar sprak vicepremier Lodewijk Asscher mensen toe die hem racistisch hebben benaderd.

"Mag ik jullie voorzichtig aanraden voor de volgende keer dat je zo'n reactie plaatst de tweet of post eerst even aan je moeder te laten zien? Of aan je dochter, for that matter? Als zij het ook een goed idee vindt, vooral plaatsen. Blijf er niet mee rondlopen."

De jongen die de aanleiding was voor Asschers post, plaatste een dag later een spijtbetuiging. Hij zou voortaan wel tien keer nadenken voordat hij iets beledigends op Facebook zet. "Ik was boos op mensen die tegen Zwarte Piet zijn en plaatste zonder na te denken een bericht op Facebook", bekent hij. "Ik bedoelde het niet zo en wilde de minister absoluut niet kwetsen."

Video: Rico betuigt spijt van boze Facebook-post

Spijtbetuiging Rico

Strafbaar

Vorig jaar zag het Meldpunt Internet Discriminatie (MiND) een verdubbeling van het aantal meldingen van racisme op internet. Volgens een woordvoerder van MiND betekent dat niet dat we racistischer zijn geworden.

Dat jaar was de toestroom van vluchtelingen bijvoorbeeld een onderwerp dat veel racismemeldingen veroorzaakte. Op zo'n moment stijgt niet per se het aantal racistische opmerkingen, maar nemen mensen wel sneller aanstoot aan berichten die geplaatst worden. Ze zijn zichtbaarder onder nieuwsonderwerpen of zijn harder van toon.

"Wij gaan alleen uit van meldingen die wij krijgen. Zelf gaan we niet op zoek." De binnengekomen meldingen worden vervolgens door een aantal juristen beoordeeld of zij in strijd zijn met artikel 137 c tot en met e van het Wetboek van Strafrecht.

Zo ja, dan betreft het een strafbaar racisme-incident. Het meldpunt stuurt dan een verwijderingsverzoek. Wordt daar niet aan voldaan, dan wordt de melding als aangifte ingediend. Vorig jaar is dat vijf keer voorgekomen.

'Bizarre verwensingen'

En het lijdend voorwerp in deze discussie, Sylvana Simons? Die had zulke reacties eigenlijk al zien aankomen, meldt zij op Facebook. "Die bagger krijg ik al vanaf de dag dat ik het lef heb gehad voor mezelf en anderen op te komen, dus ach."

"De hoon, de leugens en zelfs alweer de meest bizarre verwensingen zijn al binnen", zegt de presentatrice. "En met behulp van de media worden de leugens als waarheid gepresenteerd en de verwensingen als vrijheid van meningsuiting. Het schijnt erbij te horen. Jammer."

Tip de redactie