Waarom de Kamer debatteert over de invloed van Turkije in Europa

Hoewel Ebru Umar inmiddels terug is in Nederland, is de aanklacht tegen de columniste nog niet van tafel. De Tweede Kamer vindt de kwestie exemplarisch voor de benarde staat van de persvrijheid in Turkije en maakt zich ook zorgen om de invloed van de Turkse president Erdogan op Turkse Nederlanders.

Woensdagmiddag debatteert de Kamer over de arrestatie, de persvrijheid maar ook over de rol die de migratiedeal met Turkije speelt in de hele kwestie.

Umar werd drie weken geleden door de autoriteiten in Turkije opgepakt na een aantal tweets over Erdogan. Vorige week dinsdag kreeg ze te horen dat zij na twee weken landarrest Turkije mocht verlaten.

Het Turkse Openbaar Ministerie onderzoekt nog of de uitlatingen van Umar strafbaar zijn. Mocht het tot een veroordeling komen, dan kan het kabinet het zich niet voorstellen dat ze zal worden uitgeleverd, zei vice-premier Lodewijk Asscher afgelopen vrijdag.

Incidenten

De zaak-Umar is er een in een reeks incidenten waar Nederland en Turkije met elkaar overhoop liggen. 

In 2013 sprak Erdogan zijn onvrede uit over de opvang van het Turks-Nederlandse jongetje Yunus dat werd opgevangen door een lesbisch pleeggezin. In oktober vorig jaar ontvingen Turkse Nederlanders een brief van de partij van Erdogan om bij de Turkse verkiezingen op de partij van Erdogan te stemmen.

Vorige maand riep het Turkse consulaat op om, naar aanleiding van de Böhmermann-affaire in Duitsland, beledigingen aan het adres van Erdogan te melden.

Krachtig signaal

Hoewel er vanuit de Kamer lof is voor de inspanningen van het kabinet om Umar vrij te krijgen, worstelen Kamerleden met de vraag wat Nederland eigenlijk kan doen om de Turkse bemoeienis een halt toe te roepen. Verder dan een krachtig signaal richting Ankara komt het kabinet niet.

VVD-Kamerlid Han ten Broeke is kritisch op dit standpunt van het kabinet. Hij wil weten wat het kabinet heeft gedaan om de Turken duidelijk te maken dat zij zich niet meer met Nederlandse aangelegenheden bemoeien.

"De Nederlandse regering heeft via stille diplomatie geprobeerd om Umar vrij te krijgen, maar ik vind wel dat het kabinet een sterker signaal had moeten afgeven, namelijk dat wij geen bemoeienis van een andere overheid wensen in ons land."

Lange arm

Ook Raymond Knops (CDA) maakt zich zorgen om "de lange arm van Ankara" en had graag gezien dat het kabinet steviger stelling had genomen. "Dit zijn geen incidenten", aldus Knops. Tegelijkertijd constateert hij dat premier Mark Rutte weinig kan doen tegen Erdogan vanwege het vluchtelingenakkoord met Turkije.

Hoewel het kabinet volhoudt dat de deal los staat van zijn kritiek op de persvrijheid in Turkije, ziet Knops dat Europa zich van Erdogan afhankelijk heeft gemaakt door de deal die wat het CDA betreft zo snel mogelijk van tafel moet. "Turkije heeft Europa in de tang."

Ook D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma vindt dat Europa zich te afhankelijk heeft gemaakt van Turkije. "Erdogan heeft het idee gekregen dat de EU met de rug tegen de muur staat", aldus Sjoerdsma. Hij vindt daarom dat er zo snel mogelijk een alternatief plan moet komen. "Zo laten we zien dat we ons niet langer laten chanteren."

Plan B

Van zo'n plan B is nog lang geen sprake en de vraag is of de deal met Turkije nog wel stand zal houden. Onderdeel van de overeenkomst is de visumliberalisatie voor Turkije, maar de Turken moeten wel eerst voldoen aan alle 72 voorwaarden, zoals de invoering van het biometrische paspoort.

Ankara zal ook de terreurwetten, die gebruikt worden om criticasters monddood te maken, moeten aanpassen. En Erdogan heeft al te kennen gegeven dat niet te zullen doen.

Bovendien zullen achtereenvolgens het Europees Parlement en de nationale parlementen groen licht voor de visumvrijstelling moeten geven en dat lijkt onder de huidige omstandigheden verder weg dan ooit.

Lees meer over:
Tip de redactie