Dit is waarom de oorlog in Syrië al ruim vijf jaar duurt

Hoewel de onderhandelingen over vrede in Syrië al een tijd lang gaande zijn, blijft vrede ver weg. De strijdende partijen vinden maar geen gezamenlijke oplossing voor de inmiddels ruim vijf jaar durende oorlog.

Tot dusver hebben de gesprekken een staakt-het-vuren opgeleverd.

Dit bestand wordt echter al geruime tijd met voeten getreden. Zo bevechten de oppositie en het regeringsleger van president Bashar al-Assad en gaat de strijd tegen Islamitische Staat ondertussen gewoon door. De aanslagen in Brussel en Parijs maken dat de internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten actief blijft en het blijkt nog een hele kluif om de overheersing van de terreurgroep terug te dringen.

De strijdende partijen worden het maar niet eens over hun rol bij een oplossing.

De Syrische oppositie stelt net als de regering als eis dat ze betrokken worden bij een mogelijke overgangsregering en de meer islamitische groeperingen geloven niet onderhandelen en zijn voor het uitvechten van het conflict. Assads versie van vrede is een nationale eenheidsregering waarvan hij nog steeds de leider is, terwijl de burgeroorlog nu juist begon met opstanden tegen zijn bewind.

De Verenigde Naties zijn inmiddels weinig hoopvol over een oplossing.

Aan het einde van de eerste ronde van de gesprekken in Genève is VN-gezant Staffan de Mistura somber gestemd. Het terugkerende geweld is volgens hem bepalend voor de levensvatbaarheid van de wapenstilstand. Zolang het staakt-het-vuren niet teruggaat naar het niveau van februari, toen het bestand aardig werd nageleefd, is voortgang van de onderhandelingen onzinnig. De Mistura is aangesteld om de vredesbesprekingen van de grond te krijgen.

De aanwezigheid van buitenlandse grootmachten is tot dusver niet doorslaggevend geweest.

Rusland besloot in de herfst van 2015 zijn luchtmacht in te zetten in de strijd tegen IS, maar ondertussen steunden ze de troepen van Assad bij de gevechten met de Syrische rebellen. Samen met de Verenigde Staten onderhandelde Rusland tot het staakt-het-vuren en door de VN worden beide landen nog steeds gezien als belangrijke bemiddelaars tussen de regering van Assad en de oppositie, maar tot dusver met weinig resultaat.

En ook omliggende landen bemoeien zich met de strijd.

Zo heeft Saudi-Arabië zich opgeworpen om ook in Syrië tegen IS te strijden en Turkije bestrijdt de Koerdische militie YPG in het noordwesten van het land omdat zij banden onderhouden met de als terroristische organisatie bestempelde PKK. De Koerden in Syrië grepen in 2011 de opstand tegen de regering aan om in het noordoosten van Syrië een eigen bestuur op te zetten. De YPG vecht ook tegen IS en wordt in die hoedanigheid gesteund door de VS en andere westerse landen die IS willen vernietigen. Iran heeft naar verluidt troepen op de grond in Syrië en geldt als een belangrijke leverancier van wapens voor het leger van Assad. 

Inmiddels zijn dit de derde vredesbesprekingen in een oorlog die al ruim vijf jaar duurt.

In 2012 ging een eerste actiegroep onder leiding van toenmalig VN-secretaris Kofi Annan aan de slag. Toen werd geconcludeerd dat er een overgangsregering moest komen met leden van zowel de huidige regering als van de oppositie die vrije verkiezingen uitschrijft. In 2014 gingen nieuwe gesprekken van start, onder de noemer Geneve II, en toen werd geconcludeerd dat Assad niet langer onderdeel kan zijn van een overgangsregering. Met Geneve III in 2016 is er nog weinig van de “politieke verandering” gekomen, zoals de huidige onderhandelingen voorschrijven.

De burgeroorlog vindt haar oorsprong in de Arabische Lente.

Zoals meerdere conflicten in de regio begonnen, gingen ook in Syrië in 2011 duizenden mensen de straat op om te protesteren tegen het bewind van hun leider. Democratische hervorming was de eis. Het regeringsleger trad hard op en langzaam raakte het land steeds meer verdeeld door verschillende partijen die het, naast het regeringsleger en de oppositie tegen elkaar opnamen.

Tot dusver zijn er zeker 400.000 mensen omgekomen, zijn miljoenen mensen op de vlucht en is noodhulp voor de achterblijvers vaak moeilijk te realiseren.

Het bestand had daar verandering in moeten brengen, maar doordat de gevechten in verschillende gebieden gewoon doorgaan kunnen hulporganisaties niet daar komen waar mensen ondersteuning nodig hebben. De VN sprak eind april van een catastrofe omdat miljoenen mensen hierdoor verstoken blijven van hulp. Ondertussen heeft Europa een deal gesloten met Turkije over de verdeling van Syrische vluchtelingen, om zo hun illegale tochten over de Middellandse zee te stoppen. Daarnaast worden nog eens miljoenen vluchtelingen opgevangen in de buurlanden Irak en Libanon, maar ook daar leven velen van hun onder slechte omstandigheden.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie