Experts: 'Saudi-Arabië en Iran zullen ruzie niet laten escaleren'

De ruzie tussen Saudi-Arabië en Iran over de executie van een sjiitische geestelijke zal niet veel verder escaleren. Nederlandse deskundigen stellen dat niemand van de betrokkenen er belang bij heeft als de twee landen écht in een oorlog belanden.

"Saudi-Arabië zou dat nooit doen zonder goedkeuring van de Amerikanen, en die zullen het nooit zo ver laten komen", stelt directeur Ko Colijn van kennisinstituut Clingendael. "Ik denk dat er momenteel op alle niveaus wordt getelefoneerd met de twee landen: zeg, schei eens uit. Door zowel de Amerikanen als de Russen."

Die mening wordt gedeeld door arabist Jan Jaap de Ruiter van Tilburg University. "Tussen de regels door klinken er best veel bezwerende woorden, ook door de partijen zelf. Iran heeft direct excuses aangeboden voor de bestorming van de Saudische ambassade, om maar iets te noemen."

De situatie waarin Saudi-Arabië zich bevindt is gecompliceerd, legt hij uit. "Er is veel onrust onder de Saudische bevolking, de roep om democratisering wordt steeds groter. Deze massa-executie is vooral een helder signaal naar de eigen bevolking: wie zich verzet tegen het koningshuis, heeft een groot probleem."

Sanctiebeleid

Toch speelt op de achtergrond wel degelijk de situatie in het Midden-Oosten mee, stelt deskundige Hans Wurzer. "Iran ontwikkelt zich steeds verder tot een serieuze grote speler in het gebied", analyseert de Midden-Oostenexpert van Instituut Clingendael. "Als Iran onder het sanctiebeleid vandaan komt, kan dat verregaande gevolgen hebben voor de Saudische economie."

Hij denkt echter dat de twee landen vooralsnog de harde strijd blijven voeren op locaties buiten de eigen landsgrenzen, zoals in Jemen of Syrië waar beide landen strijdende partijen steunen. "Niemand heeft op dit moment behoefte aan nieuwe brandhaarden of extra fronten. Nog los van het praktische geografische probleem dat tussen beide landen altijd nog Irak in ligt."

Provocatie

De Ruiter noemt de executies ook een duidelijke provocatie naar de internationale gemeenschap. "Saudi-Arabië wil best een constructieve bondgenoot van het westen zijn. Maar de sharia-wetgeving is een binnenlandse aangelegenheid. Op dat gebied laat het land zich op geen enkele manier de les lezen."

Hij denkt dat de VS weer iets meer de leiding gaat nemen. "Achter de schermen gebeurt dat al lang. De belangen zijn veel te groot om dit te laten escaleren, zowel politiek als economisch."

Colijn denkt dat vooral Europa een belangrijke rol kan spelen in het sussen van de ruzie tussen de twee landen. "Minister Koenders wil een mensenrechtenambassadeur sturen, maar daar hebben de Saudi’s geen enkele boodschap aan", stelt hij. "Het land ziet Europa echter wel als een belangrijke speler: door de energierelatie, en door de wapenleveranties van onder meer Frankrijk."

Lees meer over:
Tip de redactie