Reds

Met Oscars overladen klassieker (1981) van een voorbije tijd over een nog voorbijere tijd. Idealisten in New York debatteerden aan het begin van de 20ste eeuw nog vol vuur over rode gelijkheidsprincipes

Het kon nog, begin jaren '80. De Muur stond nog overeind, de Russen deden het allemaal verkeerd, miljoenen kadavers lagen in de bevroren Siberische grond, Cambodja was vermorzeld door Pol Pot, het gekreun van de Chinezen was in Europa te horen maar toch… dat rode gelijkheidsprincipe bleef tot de verbeelding spreken van idealisten die er zelf niet in hoefden te wonen.

Want niet geheel zonder bewondering voor de communistische revolutie verfilmde Warren Beatty het leven van de vuurrode Amerikaanse idealist John Reed. Reed leefde in New York begin vorige eeuw ten tijde van de Russische bolsjewiek-opstand, waar hij met zijn net zo pioenrode Amerikaanse kamaraadskis heftige debatten over voerde in het trendy Greenwich Village.

Warm badje

Vooropgesteld: Beatty heeft met dit scenario prachtig werk geleverd. Tussen de scènes door zien en horen we talking heads van mensen die echt in deze circle of friends hebben gezeten indertijd. Jonge idealisten die, zoals ideologen eigen, alleen vooruit keken en geen oog hadden voor wat hun vaderland heeft bewerkstelligd.

Zodat zij in alle vrijheid hun bordeaux konden drinken en nachten lang zwammen over politieke idealen zonder dat ze voor hun leven hoefden te vrezen. Dat was zó'n riante positie, zo'n riant warm badje, dat revolutie het enige juiste leek.

En de twintigste eeuw is getekend door omvangrijke revoluties gebaseerd op politieke idealen. Inmiddels weten we dat een ideaal zich niet met het individu laat verenigen zonder dat er tirannie aan te pas komt, alle goede bedoelingen van de revolutionairen ten spijt.

Weemoedig

Het individu leidde in de jaren tachtig tot het go-getters-tijdperk, dus er zit een zweem van weemoed in Beatty's verfilming van die pre-bolsjewistische periode. Hij speelt zelf de hoofdrol van Reed, en Diane Keaton zijn liefje Louise Bryant. Beattys Reed is een charmeur maar een gedreven charmeur.

Reds is het soort oorlogsepos waarbij de oorlog voornamelijk het decor vormt voor een liefdesgeschiedenis. Bryant is aanvankelijk een boerentrutje uit Oregon dat niet direct haar plek kan vinden in Greenwich Village, waar doorgewinterde politieke monsters nachtenlang delibereren over hun ideeën en hun eigen grote gelijk.

Maar zoals gezegd: the Village was toen de bohémien place to be, vol schrijvers (Jack Nicholson als Eugene O'Neill!), kunstschilders en vrije mensen. Een heerlijke plek, en idealisten zijn er nog nooit in geslaagd om hun idealen los te zien van hun eigen directe omgeving (nog altijd niet).

Rood en dood

Dus die Russische Revolutie, dát was me wat. Reed kan er maar niet over uit; hij reist stad en land af om zijn zegje te doen, en ondertussen zit Bryant, een schrijfster annex vrije meid, thuis op de bank. Net als Pieter Jelle Troelstra's echtgenote, net als Karl Marx' echtgenote (die ook nog 's moest bevallen terwijl haar gedreven wederhelft zijn maîtresse lag te naaien).

Zo ziet u maar: de rode bevrijding met deze mannen aan het roer begint al met de algehele controle onder hun eigen dak. Het is Reed godzijdank niet gelukt om de aardverschuivingen in Rusland naar de Verenigde Staten te brengen, al heeft hij er nog zó zijn best voor gedaan. Reed ligt - in het echt - samen met zijn principes begraven in het Kremlin, de enige Amerikaan die deze 'eer' ten deel is gevallen.

Tip de redactie