Religulous

De Amerikaanse stand-up comedian Bill Maher onderzoekt de wereld van de grote godsdiensten, en boekt opmerkelijke resultaten.

Bill Maher is de zoon van een katholieke vader en een joodse moeder, en zelfverklaard atheïst. Dat hij religie niet hoog heeft zitten heeft hij gedurende zijn loopbaan als stand-up comedian niet onder stoelen of banken gestoken.

Met het oplopende religieuze geweld in de wereld wilde hij onderzoeken welke ongrijpbare machten de gelovige drijven tot idioterie.

Met Larry Charles, regisseur van Borat, trok hij de wereld rond en voelde aan mormoonse, islamitische, scientologische, joodse en christelijke tanden en trok hier en daar met een forse ruk een kies uit.

Nieuwe Messias

In Amerika is het prijsschieten voor Maher. Hij interviewt tv-dominees (‘Buy my dvd now!’) en predikanten (‘Duur pak heeft u aan, predikant’ ‘Ja maar Jezus droeg ook fijn linnengoed!’).

Hij krijgt de nieuwe Messias voor de camera, een Puertoricaanse Jesus die uitlegt dat de nazaat van Jesus de oceaan overstak, van wie hij de directe afstammeling is. En alleen deze man heeft al 100.000 volgelingen.

Bloederige nep-Jezus

Maher maakt ook rondjes in themaparken, zoals in het creationistenpark waar een engerd met Abraham Lincoln-baardje beweert dat mensen met dinosaurus leefden (‘Zoals in de Flintstones, bedoelt u?’ pareert Mahler).

En hij praat met een man die Jezus uitbeeldt in een goddelijk park in Florida, compleet met de bloederige gang naar de Calvariëberg waar hij door Romeinen gegeseld wordt.

Sommige bezoekers vegen tranen van hun wangen, anderen filmen deze ‘Jezus’ met hun mobieltjes. Maar ook deze Jezus in tuniek neemt zichzelf weer bloedserieus – omdat het spelen van Jezus zijn broodwinning is, wie weet.

Geloof en politiek

Maher heeft serieus komische talenten, maar vaak is zijn commentaar overbodig. Charles laat de camera draaien en geen script had zulke komedie kunnen verzinnen. Gelovige senatoren en politici die met hun mond vol tanden staan als Maher eenvoudigweg doorvraagt op hun gelikte bijbelpraatjes.

Ex-homo’s die met ex-lesbo’s nu een gezin vormen omdat ze ontdekten dat dit de wil van de heer was. Een trucker die nijdig wegloopt als de gevatte Maher hem met 2 vragen schaakmat zet.

Nederland

Opmerkelijk is ook dat hij in Nederland zijn oor te luisteren legt bij moslims, vanwege de ritueel geslachte Van Gogh. ‘Elk woord dat in de koran geschreven staat, is waar,’ aldus een imam.

‘Ja, maar die teksten moet je in context zien,’ aldus een ander. ‘Islam is vrede,’ zegt weer een ander, ‘maar wij zullen uiteindelijk zegevieren’ – uitspraken die worden gevolgd door beelden van een reeks baarden die voor een juichend miljoenenpubliek citeren dat joden moeten worden gedood. Maher kijkt in de camera en zegt: ‘Ja, en wat is het nou?’

Montage

De interviews zijn in de studio gemonteerd en voorzien van fragmenten die het vraaggesprek ridiculiseren of leugens van de geïnterviewde ernstig aan de kaak stellen.

Er zijn ook teksten, sound-effects en stukjes film om de vraaggesprekken geplakt die op deze achterafmanier wel wat vals zijn, maar niet minder hilarisch. En het is beslist verbazingwekkend dat die scherp van de tongriem gesneden Maher nergens een ram voor zijn kaak heeft gekregen.

Natuurwetten

Religulous biedt een ontluisterende kijk op religieuze sprookjes die elke natuurwet tarten maar die mensen toch slikken als zoete koek. En het zijn er ook niet zomaar een handjevol. Zelfs bij volkomen van de pot gerukte extremistische kvetsj staan nog hordes volgelingen strak overtuigd te knikken.

Het is alsof Maher de wereld is afgereisd en overal toegang tot gesloten paviljoens kreeg. Je zit als kijker verbijsterd voor de buis, en kunt je alleen maar afvragen hoe het voor de geïnterviewden moet zijn om zich geportretteerd te zien in deze lange, lange reeks van dwazen die ieder op hun eigen dwaze manier rotsvast overtuigd zijn van hun eigen door god ingegeven gelijk.

Je hoeft geen gelovige te zijn om te concluderen dat dit mesopotamisch vruchtbare bodem is voor het ene Armageddon na het andere.

Tip de redactie