Goya's Ghosts

Milos Formans kostuumdrama Goya's Ghost is een klap in het lelijke smoelwerk van religieuzen die er in donkere tijden duistere praktijken op nahielden.

Milos Forman en Richard Dawkins zullen het beslist goed met elkaar kunnen vinden. Dawkins schrijft dikke boeken over de wanpraktijken van gelovigen, Milos Forman maakte er dit aangrijpende drama over. Een erg akelig drama ook, maar het is wel gebaseerd op waar gebeurde events. En al leren we niet van geschiedenis, het moet op zijn minst gedocumenteerd worden opdat wij het weten.

Dante

De titel slaat op een serie tekeningen van de getalenteerde Spaanse kunstenaar Goya. Hij portretteerde geestelijken als Halloween-maskers, Freddie Krugers en aanverwante sadisten met slachtoffers die krijsend de martelingen ondergaan van de beruchte inquisitie. Het zijn als illustraties van Dante's Goddelijke Komedie.

Machtswellustelingen

"Ziet hij ons zo?" vraagt een kring religieuzen zich stomverbaasd en ook geërgerd af. Maar Goya (Stellan Skarsgard) is hofschilder en staat onder bescherming van de Spaanse koning en zijn vrouw, dus de kunstenaar blijft buiten hun bereik. Wie niet buiten hun bereik blijft, is de jonge Ines Bilbatua (Natalie Portman), de beeldschone dochter van een rijke koopman die haar portret door Goya laat schilderen en zijn muze wordt voor vele schilderijen met engelen. De geestelijke klikspanen die haar op een avondje in de taveerne in het oog krijgen, ontgaat die schoonheid ook niet. En zoals dat nu eenmaal gaat met geile smeerlappen die te veel macht hebben (religieuze leiders dus) wordt Ines opgepakt en aan de inquisitie overgeleverd.

Gefrustreerd celibaat

Formans boodschap is niet mis te verstaan. Daar hangt ze dan, het arme kind. Naakt - natuurlijk - zodat ze zich lekker aan haar lichaam kunnen verlustigen. Schreeuwend van pijn omdat mannen die alles kunnen maken geen enkele rem hebben en de goorste fantasieën van hun celibatair gefrustreerde leven botvieren. Het zijn staaltjes machtsexercitie die doen denken aan de praktijken van de Taliban zoals undercover gefilmd voor een documentaire van Cannel 4. En de heren houden dezelfde filosofie aan, dat God je de kracht zal geven om de waarheid te spreken en bladiebla.

Martelingen

Ines' lot is tragisch en het haalt eeuwen later nog het bloed onder je nagels vandaan (en dan te bedenken dat zulke praktijken nog steeds plaatsvinden). De andere verhaallijn betreft ene Father Lorenzo (Javier Bardem), die ook zijn portret door Goya laat schilderen. En ook hij ziet dat mooie gezichtje van Ines op een schilderij in zijn atelier. Na Ines' arrestatie nodigt haar vader Lorenzo uit voor een diner, en bewijst ter plekke dat God helemaal geen kracht geeft om altijd de waarheid te spreken, ook tijdens marteling. Wie gemarteld wordt bekent alles, hoe maf de aantijging ook.

Combi

Dat de film veel sub- en nevenplots heeft en geen hoofdpersonage schijnt te hebben, staat Formans krachtige boodschap nergens in de weg. Daarnaast heeft hij van deze gruwelperiode in de religieuze (Europese) geschiedenis een schitterend gefilmd epos gemaakt. Elk beeld is qua kleur en compositie een Goya waardig. De film is eigenlijk te mooi voor zo'n afzichtelijk stuk geschiedenis, dat nog maar eens onderstreept dat macht en religie een verderfelijke combinatie kan zijn.


Tip de redactie